Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur vísað frá kæru eigenda fasteigna í nágrenni lóðar við Háteigsveg 35 í Reykjavík. Meðal kærenda voru Dagbjört Hákonardóttir þingmaður Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi norður og eiginmaður hennar. Kröfðust kærendur þess að ákvörðun Reykjavíkurborgar um að samþykkja deiliskipulag fyrir lóðina yrði ógilt á þeim forsendum að breyting sem gerð hafi verið á deiliskipulagi lóðarinnar, vegna uppbyggingar á henni, hafi ekki farið eftir lögformlegu ferli og að nýbygging sem er í byggingu á lóðinni muni auka skuggavarp á önnur hús í hverfinu, skerða útsýni og þar að auki falli hún ekki að byggðamynstrinu á svæðinu.
Þingmaður meðal á þriðja tug manna sem lagt hafa fram sameiginlega kæru gegn Reykjavíkurborg
Alls voru kærendur 21 talsins. Umrædd lóð er vestan við Sjómannaskólann og norðan við safnaðarheimili Háteigskirkju en á henni er 60 íbúða fjölbýlishús í byggingu.
Fram kemur í úrskurði nefndarinnar að nýtt deiliskipulag á svæðinu hafi verið samþykkt af borgaryfirvöldum árið 2020 og þá hafi lóðin orðið til í núverandi mynd eftir að lóð Sjómannaskólans var skipt upp.
Í úrskurðinum er skilmálum í deilskipulaginu lýst nokkuð ítarlega þar á meðal um hversu háar byggingar á svæðinu megi vera. Fram komi að heimilt sé að byggja samtals 60 íbúðir í allt að þriggja hæða húsum.
Byggingarfulltrúi veitti leyfi fyrir byggingu fjölbýlishússins í janúar 2025 en stöðvaði framkvæmdir í júlí þar sem hann taldi miklar líkur á að gildandi byggingarleyfi væri í ósamræmi við gildandi deiliskipulag. Í september var stöðvun framkvæmda aflétt.
Í nóvember 2025 óskaði framkvæmdaraðili eftir breytingu á deiliskipulagi lóðarinnar. Snerist breytingin meðal annars um leyfilega hámarkshæð mænis eftir því hvernig byggingin sneri.
Skipulagsfulltrúi borgarinnar samþykkti umsóknina og taldi óþarft að grenndarkynna breytinguna áður en hún tæki gildi þar sem hún varðaði ekki hagsmuni annarra en umsækjanda og borgarinnar. Breytingin tók gildi með auglýsingu í Stjórnartíðindum á Þorláksmessu 2025. Kæran frá Dagbjörtu, eiginmanni hennar og nágrönnum barst nefndinni 2. janúar.
Í kærunni kom fram að það ákvæði skipulagslaga sem skipulagsfulltrúi studdist við þegar hann ákvað að grenndarkynning væri óþörf ætti ekki við í þessu tilfelli. Ákvæðið ætti aðeins við við í þeim tilvikum þegar hagsmunir nágranna skerðist í engu hvað varði landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn. Breytingin hefði óumdeilanlega áhrif á skuggavarp, innsýn, götumynd og fleiri þætti. Í þrígang hafi verið samþykktir ólöglegir aðaluppdrættir þrátt fyrir að bent hafi verið á ágalla á þeim. Loks næði deiliskipulagsbreytingin ekki yfir alla þá ágalla sem væru á nýjustu aðaluppdráttunum og brytu þeir því enn í bága við gildandi deiliskipulag.
Með breytingunum hafi enn fremur verið leyft að hafa rishæð hærri en þessi breyting á útliti og formi mannvirkis hafi veruleg áhrif á skuggavarp, innsýn og götumynd.
Reykjavíkurborg vildi hins vegar meina að breytingin hefði óveruleg áhrif á hagmsuni Dagbjartar, manns hennar og nágranna þeirra. Hin umrædda breyting hefði engin áhrif á landnotkun, útsýni, skuggavarp eða innsýn og því hefði verið heimilt að sleppa grenndarkynningu.
Kærendur sögðu á móti að þeir byggju allir, eða ættu íbúðir, í húsum sem væru aðliggjandi byggingarreitum á lóðinni við Háteigsveg og yrðu fyrir skuggavarpi af fyrirhugaðri uppbyggingu á lóðinni. Í ljósi skuggavarpsmynda sem þau hafi látið gera yrði að draga það stórlega í efa að stækkun og breyting á rishæðum húsanna hefði ekki áhrif á skuggavarp.
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar umhverfis 0g auðlindamála segir að samkvæmt lögum geti þeir einir kært stjórnvaldsákvarðanir til nefndarinnar sem eigi lögvarða hagsmuni tengda þeirri ákvörðun sem kæra eigi. Verði að skýra þetta ákvæði í samræmi við almennar reglur stjórnsýsluréttarins um aðild að kærumálum þar sem áskilið sé að kærandi eigi einstaklingsbundinna hagsmuna að gæta af úrlausn máls umfram aðra og jafnframt að þeir hagsmunir séu verulegir.
Nefndin segir að málið snúist um breytingu á áður samþykktu deiliskipulagi sem feli hvorki í sér hækkun á leyfðri hámarkshæð mannvirkja né aukið byggingarmagn. Með breytingunni hafi verið bætt við skipulagsskilmálum um hámarkshæð portveggja og lækkun á hámarksmænishæð í ákveðnum tilvikum, auk þess sem gerð hafi verið breyting á sniðmyndum til samræmis við skilmálabreytingar.
Ekki verði talið að þær breytingar sem um ræði í málinu skerði hagsmuni kærendanna svo nokkru nemi umfram þær heimildir sem þegar hafi verið til staðar. Hafi kærendur því ekki þeirra verulegu hagsmuna að gæta sem gerðir séu að skilyrði fyrir kæruaðild.
Þar af líðandi vísar nefndin kæru þingkonunnar, eiginmanns hennar og nágranna þeirra frá.
