Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda, segir það háskalegt ef lögreglan ræðist til aðgerða gegn netsölufyrirtækjum með áfengi á grundvelli nýs héraðsdóms gegn Smáríkinu. Lögreglan ætti að spara stóru orðin.
„Aðgerðir ríkisvaldsins gegn netverzlunum með áfengi hafa verið handahófskenndar og virzt stjórnast af geðþóttaákvörðunum,“ segir Ólafur í grein á Vísi. Vísar hann þá í nýfallinn dóm yfir Smáríkinu og ummæli sviðsstjóra ákærusviðs Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, Hildi Sunnu Pálmadóttur, í fréttum RÚV þar sem hún útilokaði ekki að ráðist yrði til aðgerða gegn netverslunum með áfengi á grundvelli hans.
„Fjöldinn allur af fyrirtækjum, sem selja neytendum áfengi í gegnum félög með staðfestu í öðrum EES-ríkjum, er látinn óáreittur, þar á meðal stærsta smásöluverzlanakeðja landsins, Hagar, og alþjóðlegu stórfyrirtækin Costco og Heinemann,“ segir Ólafur. „Ákæra var hins vegar gefin út á hendur forsvarsmanni eins fyrirtækis, Smáríkisins, að því er virðist til að búa til einhvers konar prófmál.“
Segir hann að það yrði háskalegt af lögreglunni að ráðast í aðgerðir og loka afhendingarstöðum um 30 fyrirtækja á grundvelli þessa dóms. Þegar sé búið að áfrýja honum.
„Rökstuðningurinn í þeim dómi kemur að mörgu leyti spánskt fyrir sjónir; þar er til dæmis ekki leyst úr því með neinum sannfærandi hætti hvernig það standist jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar að neytendur megi hindrunarlaust skipta við netverzlanir með áfengi í öðrum EES-ríkjum en þó alls ekki þær verzlanir sem hafa lager á Íslandi,“ segir Ólafur. „Dómarinn tekur sér sömuleiðis fyrir hendur að skilgreina sjálfur hugtakið smásala, sem hvergi er skilgreint í lögum, þannig að það henti málatilbúnaði ákæruvaldsins. Þetta gengur gegn meginreglu lögmætis í réttarframkvæmd, sem krefst skýrra lagaheimilda fyrir takmörkunum á frelsi borgaranna, í þessu tilviki atvinnufrelsisins.“
Segir hann áfengislöggjöfina vera úrelta, eins og Dómsmálaráðuneytið sjálft hafi einnig látið frá sér fara. Hún hafi í grundvallaratriðum ekki breyst síðan árið 1969 og ekki tekið tillit til þróunar samfélagsins og viðskiptahátta, svo sem komu netsins.
Telur Ólafur að ef lögreglan myndi láta til skarar skríða gæti íslenska ríkið verið að baka sér stórfellda skaðabótaskyldu. Öll dómstig þurfi að fjalla um málið. Því ætti hinn áðurnefndi sviðsstjóri að spara stóru orðin.
Nefnir hann að ríkið láti fjölda undanþága og undantekninga á einkarétti ÁTVR viðgangast. Til dæmis í Flugstöð Leifs Eiríkssonar, litlum brugghúsum sem mega selja vörur á framleiðslustað og að óopnað áfengi sé selt í vegasjoppum. Einkarétturinn sé þegar orðinn eins og gatasigti og hann sé gagnslaus og úreltur sem tæki til að takmarka aðgengi að áfengi.
„ÁTVR hefur sjálf snarfjölgað afgreiðslustöðum á undanförnum áratugum, rýmkað opnunartíma og opnað búð á netinu. Þetta rýrir verulega röksemdir ríkisins fyrir því að einkarétturinn, í þágu meintrar lýðheilsustefnu, standist meðalhófsreglu laga,“ segir Ólafur.
Veltir hann fyrir sér hvað gerist ef Landsréttur og Hæstiréttur komist að sömu niðurstöðu og hérðasdómur í Smáríkismálinu.
„Þá verður auðvitað eitt yfir alla að ganga. Afhendingarstöðum netverzlana, þar sem tugir manna starfa, verður lokað með lögregluvaldi. Lögreglan mun loka Fríhöfninni í Leifsstöð, eða a.m.k. áfengisdeildinni, þar til rekstri hennar verður komið aftur í hendur ríkisins. Staðarskáli og allar hinar vegasjoppurnar verða undir stöðugu eftirliti lögreglu að þær selji ekki einn óopnaðan bjór. Lögreglurassían í gjafavöru- og kjötbúðum mun vekja athygli, sömuleiðis aðgerðir lögreglunnar gegn vínklúbbunum, sem skipta tugum,“ segir Ólafur. „Það er spurning hvernig lögreglunni gengur að sinna öðrum verkefnum, eins og að tryggja öryggi borgaranna, á meðan verið er að fínkemba landið og útrýma keppinautum Ríkisins. Það er óhætt að segja að stemningin verði talsvert ráðstjórnar- eða þriðja (R)íkis.“
Kallar hann eftir því að stjórnmálamenn láti til skarar skríða og sníði lagaumgjörð um málaflokkinn en láti ekki hóp sem leggist gegn breytingunum í nafni lýðheilsu hræða sig.
„En svo er auðvitað sá kostur að beita lögreglunni til að koma okkur aftur til ársins 1969,“ segir hann að lokum.
