Útlendingastofnun segir ekkert hæft í því að stofnunin sé með verklag um að samþykkja aðeins hælisumsóknir frá öldruðum eða sjúkum, en því hafði fyrrverandi starfsmaður stofnunarinnar, Hlédís Maren Guðmundsdóttir, haldið fram á samfélagsmiðlum. Hlédís er nú í framboði fyrir Miðflokkinn í borginni.

Fullyrðing Hlédísar féll í athugasemd við færslu frá Arnari Arinbjarnasyni, en Arnar hefur undanfarið látið á sér kveða fyrir Samtök skattgreiðenda sem hafa miklar áhyggjur af velferðarútgjöldum til útlendinga.

Arnar bað Hlédísi að meta hvort eftirfarandi, sem hann skrifaði í athugasemd á Facebook, væri fjarstæðukennt eða ekki:

„Nú er staðan sú hins vegar að ef útlendingur hefur fengið dvalarleyfi hér á landi, má hann sækja um fjölskyldusameiningu fyrir m.a. foreldra sína sem gætu verið orðnir 67 ára. Þetta fólk kemur þá til landsins og fær alls um 600 þúsund krónur á mánuði í ellilífeyri og getur svo flutt aftur til síns heima (í annað og hagstæðara verðlag). Það er ekki einu sinni gengið úr skugga um hvort þetta séu foreldrar viðkomandi og óvíst hvort hann geti jafnvel átt hundruði foreldra. Ennfremur er enginn sem veit hvenær þetta fólk deyr, greiðslurnar halda áfram þrátt fyrir það.“

Hlédís svaraði og sagði að líklega væri eitthvað til í þessu hjá Arnari. Það hafi komið Hlédísi á óvart þegar hún hóf störf hjá Útlendingastofnun að henni var gert að synja öllum umsóknum frá Venesúela nema frá umsækjendum sem náð höfðu 67 ára aldri eða sem voru sjúklingar.

„Ætli það sé ekki eitthvað til í þessu. Það kunna að vera einhverjar takmarkanir á dvöl í heimaríki (sem flúið er frá, því margir hafa tvö vegabréf). En því er ekkert fylgt eftir nema kannski ef það berst tilkynning og starfsmaður á plani er í stuði.

Þessi fjölskyldusameining eldriborgara er ákveðið tromp og það kom mér verulega á óvart þegar ég byrjaði hjá ÚTL. Við áttum þá að synja öllum frá Venesúela nema þeim sem höfðu náð 67 ára aldri. Eldri borgarar og sjúklingar voru eina fólkið sem átti séns. Kerfið vill bara dýrustu alþjóðlegu sveitarómagana.“

Ætli það sé ekki eitthvað til í þessu. Það kunna að vera einhverjar takmarkanir á dvöl í heimaríki (sem flúið er frá, því margir hafa tvö vegabréf). En því er ekkert fylgt eftir nema kannski ef það berst tilkynning og starfsmaður á plani er í stuði.

Þessi fjölskyldusameining…

— Hlédís Maren Guðmundsdóttir (@HledisMaren) April 15, 2026

Þórhildur Hagalín, upplýsingafulltrúi Útlendingastofnunar, segir ekkert verklag hjá stofnuninni kveða á um að hafna beri öllum umsóknum nema frá öldruðum eða sjúkum. Útlendingastofnun afgreiði bæði umsóknir um alþjóðlega vernd sem og umsóknir um dvalarleyfi, en aldur og heilsufar eru þættir sem litið er til þegar flóttamaður óskar eftir vernd á Íslandi, en dugi einir og sér hvorki til veitingar né synjunar:

„Þegar metið er hvort umsækjandi um vernd sé flóttamaður, þ.e. hvort hann eigi á hættu ofsóknir eða sé í lífshættu í heimaríki, er sérhver umsókn metin með hliðsjón af einstaklingsbundnum þáttum og ítarlegri rannsókn á almennum aðstæðum í heimalandi viðkomandi. Aldur og heilsufar eru þættir sem litið er til, ekki síst við forskoðun eða flokkun umsókna, en duga einir og sér hvorki til veitingar né synjunar.

Umsóknir um dvalarleyfi eru alfarið metnar út frá því hvort umsækjandi uppfylli skilyrði laga um útlendinga fyrir því leyfi sem hann sækir um. Allir umsækjendur um dvalarleyfi þurfa til dæmis að geta gert grein fyrir því hverjir þeir eru, leggja fram sakavottorð og uppfylla skilyrði um framfærslu. Samkvæmt lögum um útlendinga geta aðeins makar, börn yngri en 18 ára og foreldrar 67 ára eða eldri átt rétt á dvalarleyfi á grundvelli fjölskyldusameiningar, að öðrum skilyrðum uppfylltum. Til staðfestingar á fjölskyldutengslum þarf umsækjandi um dvalarleyfi fyrir foreldri 67 ára eða eldri að skila lögformlega staðfestu fæðingarvottorði einstaklingsins sem hann sækir um fjölskyldusameiningu við. Á vottorðinu þurfa að koma fram upplýsingar um foreldrana.“

Samkvæmt svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn Diljár Mistar Einarsdóttur frá árinu 2024 er ekki algengt að foreldrar fái dvalarleyfi hér á landi á grundvelli fjölskyldusameiningar. Algengast er að slík leyfi séu veitt til maka og barna. Af svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur sem birtist nú á dögunum má eins sjá að mjög fáir foreldrar frá aðstandendaleyfi á ári hverju. Einkum eru þetta aðilar frá Filippseyjum, Víetnam og Bandaríkjunum.

Hvað varðar fullyrðingar um ellilífeyri er rétt að taka fram að samkvæmt lögum um almannatryggingar eiga þeir aðeins rétt á ellilífeyri sem hafa náð 67 ára aldri og verið tryggðir á Íslandi í að minnsta kosti þrjú almanaksár á aldrinum 16–67 ára. Full réttindi miðast við búsetu á Íslandi í minnst 40 ár. Sé um skemmri búsetu að ræða þá reiknast ellilífeyrir í hlutfalli við búsetutíma. Hægt er að fá félagslegan viðbótarstuðning sem er ætlaður þeim sem eiga takmörkuð ellilífeyrisréttindi hér á landi. Þessi stuðningur er veittur að hámarki til 12 mánaða í senn og sækja þarf um hann árlega, og aðeins þeir útlendingar sem hafa ótímabundið dvalarleyfi eða rétt til ótímabærrar dvalar á Íslandi eiga rétt á slíkum greiðslum. Þessi viðbótarstuðningur er tekjutengdur og eins er nauðsynlegt að hafa skráð lögheimili og varanlega búsetu á Íslandi. Greiðsluréttur viðbótargreiðslna fellur niður ef dvalið er erlendis lengur en í 90 daga á hverju 12 mánaða greiðslutímabili.

Tryggingastofnun ríkisins sér svo um að fylgjast með því að lífeyrisþegar sem eru búsettir erlendis séu sannarlega á lífi með því að óska reglulega eftir lífsvottorði og skattaframtali frá búsetulandi, en um þetta var fjallað í nýlegum úrskurði kærunefndar velferðarmála.

Sjá einnig: Fær ekki meiri ellilífeyri frá TR fyrr en hann sannar að hann sé á lífi