Bandarísk stjórnvöld íhuga nú að gefa út alríkisákæru gegn Raúl Castro, fyrrverandi forseta Kúbu, vegna árásar árið 1996 þegar kúbverskar orrustuþotur skutu niður tvær bandarískar Cessna-vélar yfir alþjóðlegu hafsvæði. Fjórir létust í árásinni, þar á meðal þrír bandarískir ríkisborgarar.

Á þessum tíma var Raúl Castro yfirmaður kúbverska hersins en hann varð síðar forseti og gegndi því embætti til ársins 2018. Hann er orðinn 94 ára og hefur lítið sést opinberlega á undanförnum misserum.

Málið snýst um samtökin Brothers to the Rescue, hóp kúbverskra útlaga í Miami sem sagðist sinna mannúðarverkefnum, meðal annars leit að flóttafólki á flekum á hafinu og stuðningi við andófsmenn gegn kúbverskum stjórnvöldum. Yfirvöld á Kúbu höfðu hins vegar lengi sakað hópinn um að brjóta lofthelgi landsins og dreifa áróðri gegn stjórn Castros.

Þann 24. febrúar árið 1996 flugu þrjár litlar Cessna-vélar samtakanna í átt að Kúbu. Samkvæmt skýrslu Alþjóðaflugmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna hafði leiðtogi hópsins, José Basulto, tilkynnt kúbverskum flugmálayfirvöldum að vél hans væri að fara inn á loftvarnarsvæði landsins.

Skömmu síðar skaut kúbversk MiG-29 orrustuþota niður tvær vélanna. Fjórir létust í árásinni en Basulto sjálfum tókst að koma sér til Flórída.

Í hljóðupptökum sem síðar birtust heyrðist kúbverskur flugmaður segja: „Þessi mun ekki fokka í okkur framar.”

Kúbversk stjórnvöld héldu því fram að vélarnar hefðu verið innan kúbverskrar lofthelgi þegar þær voru skotnar niður. Bandaríkin höfnuðu því alfarið og rannsókn Sameinuðu þjóðanna komst síðar að þeirri niðurstöðu að árásin hefði átt sér stað yfir alþjóðlegu hafsvæði. Þá sagði einnig að Kúba hefði ekki reynt önnur og vægari úrræði áður en gripið var til hernaðaraðgerða.

Þáverandi forseti Bandaríkjanna, Bill Clinton, fordæmdi árásina harðlega og sagði vélarnar ekki hafa skapað neina raunverulega ógn. Í kjölfarið hertu Bandaríkin refsiaðgerðir gegn Kúbu og stöðvuðu meðal annars leiguflug milli ríkjanna.

Síðar voru kúbverskir njósnarar tengdir málinu dæmdir í bandarískum dómstólum fyrir samsæri um morð og fjölskyldur fórnarlambanna hlutu yfir 180 milljónir dollara í skaðabætur.

Umræða um mögulega ákæru kemur á tíma þegar spennan milli Bandaríkjanna og Kúbu fer vaxandi á ný. Repúblikanar í Flórída hafa undanfarið kallað eftir harðari aðgerðum gegn kúbverskum stjórnvöldum, meðal annars vegna mannréttindamála og pólitískra handtaka á Kúbu.

Sérfræðingar telja að möguleg ákæra gegn Raúl Castro yrði fordæmalaus og gæti markað nýjan kafla í langvinnum deilum ríkjanna tveggja.