Bjarni Harðarson rithöfundur, bókaútgefandi, bóksali og fyrrverandi alþingismaður segist litlar áhyggjur hafa af því að í auknum mæli sé það ekki lengur skylda í framhaldsskólum landsins að lesa Brennu-Njáls sögu til stúdentsprófs. Segir Bjarni að Njála sé ekki hentug fyrir unglinga og að fólk læri ekki að meta söguna fyrr en nokkuð sé liðið á fullorðinsárin.
Bjarni ritar um þetta á Facebook í tilefni af frétt Morgunblaðsins sem kannaði það meðal framhaldsskóla landsins hvort þeir láti enn nemendur lesa þetta höfuðrit íslenskra bókmennta. Um helmingur hafði tekið söguna af leslista í heild eða að hluta. Er helsta skýringin sögð vera stytting náms til stúdentsprófs úr fjórum árum í þrjú en einnig að nemendur skorti getu til að takast á við Njálu og aðrar Íslendingasögur. Þei skilji jafnvel ekki orðskýringar sem fylgi sögunum.
Bjarni hefur þó takmarkaðar áhyggjur af þessu. Hann hafi lesið Njálu oftar en aðrar bækur og eigi líka eftir að lesa hana oft. Honum blöskri þó eins og mörgum staðan í menntamálum þjóðarinnar. Bjarni er þó ekki viss að það sé svo alvarlegt mál að Njála sé ekki lengur lesin í framhaldsskólum:
„En ég er samt ekki viss um að það sé héraðsbrestur þó að menntaskólanemar lesi ekki Njálu – ég man enn hvað mér fannst hún leiðinleg við fyrsta lestur. Njála hentar í raun illa fyrr en menn eru kjörgengir til forseta!“
Bjarni segir aðra Íslendingasögur henta betur til lestrar í framhaldsskólum:
„Menntaskólanemar eiga að lesa Eglu, Laxdælu, Grettlu og svo allar stuttu „vondu“ Íslendingasögurnar sem eru svo skemmtilegar svo sem Gull-Þórissögu, Ármannssögu, Bárðarsögu og vitaskuld Flóamannasögu. Þetta er svoldið svipað vandamál og með Halldór Laxness – rétttrúnaðurinn og valdið hefur viljað troða uppá börnin Sjálfstæðu fólki sem er skelfileg byrjun á kynnum af Nóbelskáldinu og gerir ekkert gott fyrir Laxneslestur.“
Eins og fram kemur í frétt Morgunblaðsins þá eru erfiðleikar framhaldsskólanema við að lesa Íslendingasögur sagðir ekki eingöngu bundir við Njálu.
Bjarni heldur áfram að bera saman höfuðrit fornbókmenntanna við höfuðrit Nóbelsskáldsins:
„Já, og talandi um það sem er svipað – Njálu og Sjálfstæðu fólki svipar um margt saman, þær eru báðar snilldarlega vel gerðar en svoldið leiðinlegar og báðar skefjalaus áróður fyrir afskaplegum vondum málstað. Málstað valdsins. Annarsvegar kirkjuvalds og hinsvegar alræðisins, semsagt sovétsins sem læðist að okkur héðan og þaðan. Og þaðan sem engar grunar. Semsagt krakkar – lifi byltingin!“
Hins vegar eru aðrir sem eru ekki sammála Bjarna og telja það mikið áhyggjuefni að framhaldsskólar láti ekki nemendur lengur lesa Njálu. Meðal þeirra er Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor emeritus við Háskóla Íslands. Hann skrifar á Facebook um þessa frétt Morgunblaðsins:
„Á að rjúfa sálufélag okkar við forfeðurna? Á að höggva tengslin við fortíðina? Það verður að snúa þessari þróun við, eins og Rasmus Kristian Rask gerði á öndverðri nítjándu öld.“
