Aðstandendur níu göngumanna sem létust við dularfullar aðstæður í Dyatlov-skarði í Úralfjöllum í Sovétríkjunum árið 1959 vilja að lík þeirra verði grafin upp og málið tekið til nýrrar rannsóknar.

Um er að ræða eina þekktustu og dularfyllstu ráðgátu 20. aldarinnar og hefur ýmsum kenningum verið varpað fram um hvað varð ungmennunum að bana.

Lögmaður fjölskyldnanna, Yevgeny Chernousov, segir að nútímalegar réttarmeinafræðilegar rannsóknir gætu varpað nýju ljósi á málið.

Aðstandendur krefjast þess að formleg sakamálarannsókn verði hafin á ný og að allar líkamsleifar hópsins verði rannsakaðar með aðferðum sem ekki voru tiltækar þegar málið kom fyrst upp.

Sjá einnig: Geimverur, geðveiki eða leynileg tilraun stjórnvalda? – Leyndardómurinn um dauðann í skarðinu

Aðkoman vakti mikla furðu

Dyatlov-málið hefur um áratugaskeið verið ein umtalaðasta ráðgáta frá tímum Sovétríkjanna. Atvikið átti sér stað í Úralfjöllum á svæði sem í dag tilheyrir Rússlandi.

Hópurinn, sem var undir stjórn hins 23 ára verkfræðinema Igor Dyatlov, lagði af stað í krefjandi skíða- og fjallgöngu um norðurhluta Úralfjalla í janúar 1959. Allir meðlimir hópsins voru reynslumiklir göngumenn og margir þeirra háskólanemar í góðu líkamlegu formi.

Þegar hópurinn skilaði sér ekki heim hófst umfangsmikil leit. Fljótlega fannst tjald þeirra í fjallshlíð en aðkoman vakti strax furðu. Skorið hafði verið í tjaldið innan frá og virtist sem göngumennirnir hefðu flúið út í vetrarnóttina án þess að klæða sig með fullnægjandi hætti. Sum líkanna fundust aðeins í nærfötum eða sokkum þrátt fyrir að frostið hefði farið langt niður fyrir tuttugu gráður.

Ástand sumra líkanna ýtti enn frekar undir ráðgátuna. Nokkrir höfðu hlotið alvarlega áverka, þar á meðal höfuðkúpubrot og kraminn brjóstkassa. Þá fundust tvö lík án augna og eitt þeirra án tungu. Síðustu líkin fundust ekki fyrr en tveimur mánuðum síðar eftir að þau höfðu legið undir snjó.

„Óþekkt náttúruafl“

Sovésk yfirvöld lokuðu málinu á sínum tíma með þeirri niðurstöðu að göngumennirnir hefðu látist af völdum „óþekkts náttúruafls“. Mörgum þótt sú skýring ekki fullnægjandi og á næstu áratugum spruttu upp fjölmargar kenningar um hvað hefði í raun gerst.

Meðal þeirra kenninga sem nefndar hafa verið má nefna snjóflóð, leynilegar hernaðartilraunir, eldflaugaprófanir, skyndilegt geðrof eða ofsahræðsla innan hópsins, árás af hálfu óþekktra manna, geimverur eða að „snjómaðurinn ógurlegi“ hafi látið til sín taka.

Rússnesk stjórnvöld létu framkvæma nýja rannsókn fyrir nokkrum árum og árið 2020 var niðurstaðan sú að snjóflóð eða svokallað flekahlaup hefði orðið hópnum að bana. Margir sérfræðingar töldu þá skýringu trúverðuga, en hún hefur þó ekki bundið enda á vangaveltur um málið. Aðstandendur fórnarlambanna hafa aldrei sætt sig við niðurstöðuna.

Nú telja þeir að mikilvægar rannsóknir hafi aldrei verið framkvæmdar á líkunum og að nýjar efnafræðilegar og vefjafræðilegar greiningar geti hugsanlega leitt sannleikann í ljós.

Verði fallist á beiðni þeirra um uppgröft líkanna gæti það markað stærstu vendinguna í Dyatlov-málinu frá því rússnesk yfirvöld lýstu yfir að snjóflóð hefði verið orsök dauðsfallanna.