Kirkjugarðar landsins fá skammir í hattinn fyrir óviðundandi skil á ársreikningum. Aðeins 59 prósent kirkjugarða höfðu skilað ársreikningi þegar 7 mánuðir voru liðnir frá eindaga skila. Af þeim sem höfðu skilað ársreikning fyrir árið 2022 má sjá að hér er um milljarða veltu að ræða, en görðunum ber lagaleg skylda til að skila uppgjöri sínum til Ríkisendurskoðunar, enda segir embættið ekki óþekkt að athugasemdir þurfi að gera við skilin.
Ríkisendurskoðun tekur fram að ekki sé óþekkt að embættið geri athugasemdir við reikningana, þá hvað varðar áritun, að kirkjugarðsgjöld séu færð á greiðslugrunn en ekki rekstrargrunn, framlag til Kirkjugarðasjóðs ekki gjaldfært, styrkir ekki auðkenndir í reikningum og svo að reikningar hreinlega stemmi ekki. Kirkjugarðar landsins, sem ber lagaleg skylda til að skila ársreikning, eru 244. Núna í janúar höfðu aðeins 143 ársreikningar borist, eða 59 prósent, en eindagi var sjö mánuðum fyrr.
Ríkisendurskoðun segir að ástandið hafi farið versnandi síðastliðin ár og teljast nú óviðunandi. Af þeim reikningum sem þó hefur verið skilað má sjá að þeir stemma ekki alltaf líkt og þeir eiga að gera. Ríkisendurskoðun segir ástæðuna þá að kirkjugarðarnir hafi ekki í öllum tilvikum brugðist við athugasemdum sem embættið hefur sent kirkjugarðsstjórnum og reikningar því birtir þrátt fyrir villur sem í þeim kunni að vera. Samkvæmt þeim ársreikningum sem embættinu bárust fyrir rekstrarárið 2022 námu grafar- og umhirðutekjur, sem áður kallaðist kirkjugarðsgjald, rúmlega milljarði, eða 1.048.283.187 kr. Af þessum tekjum renna 8 prósent í Kirkjugarðasjóð og nam framlag til sjóðsins því minnst tæpum 84 milljónum, en í þessar tölur vantar tekjur og framlög þeirra 101 kirkjugarða sem vanræktu skilin.
Embættið gerði sömu athugasemdir við skil kirkjugarða á síðasta ári, en þá bar svo við að umdæmið með mestu veltuna, Kirkjugarðar Reykjavíkur, höfðu ekki skilað ársreikningi þrátt fyrir að vera með 60 prósent af kirkjugarðsgjöldum ársins. Úr þessu hefur umdæmið bætt í ár, en ekki tóku allir garðar gagnrýnina til sín. Ríkisendurskoðun segir þó í tilkynningu sinni í ár að frá og með tekjuárinu 2022 geti kirkjugarðar skilað ársreikningum rafrænt. Að lögum ber kirkjugörðum að skila ársreikningi fyrir 1. júní ár hvert.
Samkvæmt rekstrarreikningi þeirra 143 garða sem hafa skilað námu grafartekjur tæpum 157 milljónum, umhirðutekjur rúmum 891 milljónum. Styrkur frá kirkjugarðasjóði nam 36,35 milljónum og aðrar tekjur voru 148,6 milljónir. Allt í allt námu tekjur í heild rúmlega 1.233 milljónum. Laun og launatengd gjöld voru rúmar 694 milljónir, útfararkostnaður um 47 milljónir, rekstur útfarar-kapellu 3,3 milljónum, framlög til kirkjugarðasjóðs 83,4 milljónum, framlög og styrkir til annara 25 milljónum og annar rekstrarkostnaður nam rúmlega 290 milljónum. Afskriftir voru rétt tæpar 92 milljónir.
Af rekstrarreikningi má sjá að flestir garðarnir eru reknir nálægt núllinu, með tap eða hagnað um og undir milljón. Helstu afbrigðin frá þessu eru hrunakirkja sem var rekin með tæplega 10 milljóna tapi, Kirkjugarðar Akureyrar í tæplega 9 milljóna tapi, Kirkjugarður Vestmannaeyja í 7,5 milljóna tapi, Kirkjugarðar Reykjavíkur með 6,2 milljónir í hagnað og Kirkjugarðar Þorláks- og Hjallasóknar með 3 milljónir í hagnað.
Samkvæmt efnahagsreikningi eiga þeir kirkjugarðar sem staðið hafa skil á ársreikning töluverðar eignir eða um 3 milljarða á meðan samtala skulda nemur um 682 milljónum. Eigið fé er alls tæpir 2,4 milljarðar. Kirkjugarðar Reykjavíkur eiga mestar eignir eða að virði tæplega 1,6 milljarði og með rétt tæpar 975 milljónir í eigið fé og skuldir upp á rúmar 595 milljónir. Þá á Kirkjugarður Hafnarfjarðar eignir upp á rúmar 447 milljónir, eigið fé upp á rúmar 445 milljónir og skuldir nema aðeins um 2 milljónum. Kirkjugarðar Akureyrar eiga eignir sem nema rúmum 100 milljónum, eigið fé upp á rúmar 92 milljónir og skuldir upp á 8 milljónir. Kirkjugarður Vestmannaeyja stendur einnig styrkum fótum með eignir sem nema um 60 milljónum, eigið fé upp á tæpar 60 milljónir og aðeins um 284 þúsund í skuldir. Þeim sem vilja kafa dýpra ofan í þessar tölur er bent á skýrt og auðlesið yfirlit Ríkisendurskoðunar.
Þeir kirkjugarðar sem hafa ekki skilað ársreikning eru:
