Krónan stendur í vegi fyrir samkeppni á lána- og bankamarkaði, tryggingamarkaði og á verktakamarkaði. Hagsmunasamtök verða að vera sífellt á vaktinni til að gæta hagsmuna sinna félagsmanna, geta ekki bara beðið eftir einhverjum skýrslum. Umræðan um gjaldmiðilinn verður að byggjast á heimilisbókhaldinu en ekki bara einhverjum þjóðhagslegum stærðum. Háir vextir hér á landi koma í veg fyrir vöxt fyrirtækja. Dagur B. Eggertsson er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Eyjan - Dagur B - 5
Núna er komin í gang vinna, það er búið að fá hóp af óháðum erlendum sérfræðingum til þess að gera úttekt á krónunni, hvernig hún er að þjóna okkur og hvort að hún sé kannski besti eða ekki besti gjaldmiðillinn fyrir okkur að nota.
„Já, og ég fagna því en það sem ég er að segja er að mér finnst svo eðlilegt að hagsmunasamtök séu á vaktinni, á þessari vakt fyrir sína félagsmenn, en bíði ekki bara eftir einhverri skýrslu sem síðan verður rædd og einhverjir reyna að skjóta niður af hálfu ríkisstjórnarinnar eða Seðlabankans. Því að ég held að þessi umræða megi ekki vera bara svona eitthvað akademísk eða einhverju svona út frá einhverjum þjóðhagsstærðum. Við verðum bara að fara inn í okkar eigið heimilisbókhald og átta okkur á því hvernig þessir hlutir hafa áhrif þar. Verðum að fara inn í bara rekstrarbókhald hvers fyrirtækis og velta fyrir okkur, bíddu nú við: Gæti verið að ég gæti ráðið þennan aukastarfsmann, sem mig hefur lengi dreymt um ef ég væri ekki með svona háan vaxtakostnað, til þess að stækka fyrirtæki mitt í einhverja svona … meiri spennandi átt heldur en bara í, vaxtagreiðsluáttina.
Þetta er bara raunhæft dæmi frá manni sem sendi mér línu í síðustu viku af því hann sá að ég var að skrifa um þetta. Hann hafði bara kíkt á þetta hjá sér. Og þess vegna vil ég bara hvetja til þess að við hugsum öll aðeins meira um þetta og hugsum ekki um þetta eins og veðrið, sem sé óbreytanlegt. Aðild að Evrópusambandinu er bara stórt verkefni. Sumir segja að það sé mjög flókið. Ég held að það sé ekkert eins flókið og verið er að láta. Það mun styrkja íslenskt fullveldi. Ég held að það væri hægt að gæta að okkar hagsmunum enn þá betur ef við ættum sæti alls staðar við borðið. En þesssr krónur og aurar skipta líka máli, þó þau skipti ekki öllu máli.“
Nei, nei, þetta er alveg rétt og eins og þú bendir réttilega á, við getum kannski ekkert gert. varðandi veðrið. Veðrið bara er og það verður, við vitum ekkert hvernig það verður á morgun, en það verður veður á morgun. En við getum haft áhrif á þessi mál, meðal annars með því að stíga skrefið, ganga inn í Evrópusambandið.
„Allavega, þá eigum við ekki bara að leggjast á bakið eins og fórnarlömb og segja: Þetta er bara eitthvað sem er óbreytanlegt, því að þetta er ekki bara efnahagskerfið, þetta snýst líka um samkeppni. Krónan er hindrun fyrir samkeppni á lána- og bankamarkaði. Krónan er hindrun á tryggingamarkaði. Krónan er hindrun á verktakamarkaði.
Það voru hérna norskir aðilar, hétu Munk, sem komu inn, byggðu upp verktakafyrirtæki, sem var líka með malbikunarstöð og var að bjóða hérna, var með lægstu tilboð í, meðal annars íþróttahús uppi í ÍR og verk á Húsavík og út um allt. Og drógu sig síðan út. Vegna hvers? Það var ekki vegna þess að þau væru ekki að fá verkefni. Það var vegna þess að íslenska krónan og verðbólgan og þessir verðlagsþættir inni í tilboðsgerðinni og efnahagslegum veruleika voru þannig í samspili við norsku krónuna og erlenda gjaldmiðla, að þeir áttu bara mjög erfitt með að reka þessa ófyrirsjáanlegu deild í sínu stóra alþjóðlega fyrirtæki.“
Þetta er áhætta sem þú getur ekki varið þig gegn. Erlendir aðilar, sem koma hingað, þeir geta ekki varið sig gegn þessari krónu og áhættu. Óútreiknanleika krónunnar. Við sjáum það til dæmis að krónan hefur verið, og andstæðingar þess að við skoðum upptöku annars gjaldmiðils, þeir hafa bent á það hvað krónan hafi verið sterkur og stöðugur gjaldmiðill á þessu ári. Reyndar má færa rök fyrir því að hún hafi ofrisið á þessu ári. Og nú er hún farin að gefa eftir. Nú er hún að lækka dálítið mikið og dálítið hratt undanfarna daga.
„Já, og ég vara mig alltaf á að tjá mig um einstaka sveiflur eða annað slíkt en eins ágætt og það er fyrir fólk sem dvelur tímabundið á Tenerife eða annars staðar í útlöndum að krónan sé sterk og þú fáir mikið fyrir peninginn sem þú vinnur þér inn hér á Íslandi, þá er há króna og sveiflukennd króna gríðarlega vond fyrir útflutningsatvinnuvegina okkar, sem skipta mjög miklu máli til þess að halda hérna uppi lífsgæðum til lengri tíma. Ef við erum að tala um stóru mikilvægu greinarnar sem hafa verið að vaxa gríðarlega síðustu 20 ár, eins og ferðaþjónustuna og hugvitsgreinarnar. Við tölum eiginlega aldrei um þessar hugvitsgreinar en útflutningur þeirra er kominn eða komast á par við sjávarútveg.
Og við tölum eiginlega aldrei um þetta sem þá stoð í hagkerfinu sem þetta er orðið. En til þess að ný fyrirtæki setji sig niður hér á Íslandi á þessu sviði, til þess að okkar íslensku fyrirtæki blómstri eða stækki eða flytji ekki hluta starfsemi sinnar út úr landi, þá skiptir stöðugleiki varðandi hvernig gjaldmiðillinn er skráður bara mjög miklu máli og og fyrir þessi fyrirtæki, þú heyrðir nú bara viðtölin við forstjóra Icelandair í síðustu viku, þá er há króna ekki góðar fréttir þó að hún sé það fyrir almenning sem er að ferðast í útlöndum. Þannig að stöðugleiki í gjaldmiðlamálum er gríðarlega mikilvægt mál.“
