Það kostar mikla peninga að vera með litla og óstöðuga mynt eins og krónuna. Innganga í Evrópusambandið myndi strax, jafnvel áður en við tækjum upp evru, minnka þann kostnað. Það hefði mikil áhrif til hagsbóta fyrir neytendur og samkeppni að ganga inn í ESB. Samkeppni myndi aukast í dagvöru, eldsneytissölu, tryggingamarkaði og lánamarkaði. En þeir eru til sem hagnast á skorti á samkeppni og almenningur verður að velta því fyrir sér hverjir eru þarna úti sem vilja ekki einu sinni leyfa þjóðinni að sjá hvað er í samningnum og hagsmuna hverra eru þeir að gæta. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Eyjan - Kristrún Frostadóttir - 2 - 4
„Eins og ég segi, það eru einhverjir sem eru búnir að gera upp sinn hug, vilja bara ekki tilheyra Evrópusambandinu, átta sig alveg á því að því fylgi kannski einhver fjárhagsleg þyngsli en finnst það bara þess virði og ég virði það. En nei núna sem byggir á því að fólk er hrætt við að fá eitthvað, hvað á ég að segja, óvart í fangið. Að við verðum óvart komin inn í Evrópusambandið, óvart einhvern veginn búin að taka upp eitthvað sem við komumst ekki aftur út. Það væri sárt að verða vitni að því vegna þess að maður veit það líka í gegnum tíðina, við sáum það til dæmis í Brexit-kosningunum síðast að það er stór hópur af fólki, sérstaklega ungu fólki í dag, sem hefði kosið með allt öðrum hætti. Ég hef séð einhverjar tölur þarna 70-80%, ég veit ekki, ég þori ekki að fara með rangt mál en þetta er alveg ofboðslega hátt hlutfall af ungu fólki sem sér eftir því hvernig það kaus í þeirri atkvæðagreiðslu.“
Og margir sjá eftir því einmitt að hafa ekki kosið í þeirri atkvæðagreiðslu.
„Já. Og þess vegna segi ég, maður á að virða þjóðarviljann, við gerum það sama hvernig fer, Við gerum það sama hvernig hlutföllin lenda, því við bara þurfum að fylgja þessari þjóðaratkvæðagreiðslu og við höfum sagt að hún sé bindandi. En við viljum auðvitað fá mikla þátttöku, við viljum að fólk sé vel upplýst og við viljum ekki, ég vil hvorki hræða fólk í að segja já né að það sé hrætt í að segja nei. En fólk þarf að gera sér grein fyrir því hvað það er að loka af með því að hafna þessu núna strax í fyrsta kasti. Og því tengdu þá finnst mér alveg mikilvægt núna í sumar að það eigi sér stað málefnaleg, efnisleg umræða um tækifærin sem felast líka í Evrópusambandinu, vegna þess að núna hefur þetta svolítið snúist um formið, hvernig þessi atkvæðagreiðsla kom til, hvað felst í henni. Ef að ég segi við fólk, þetta felst í að kanna valkosti og fólk segir eins og hvaða valkosti? Jú meðal annars í neytendamálum.
Stærsta einstaka ástæðan fyrir því að ég hef verið jákvæð gagnvart Evrópusambandsinngöngu og ég segi jákvæð vegna þess að ég er með mín skilyrði eins og allir aðrir. Ég væri ekki til í að segja já við hvaða samningi sem er og ég hef verið alveg hörð á því að stærsta einstaka málið sem ég líklega sé sem ástæðu til þess að kanna þennan möguleika eru samkeppnismál. Vegna þess að sko gjaldmiðlamálin, það er auðvitað stór partur og alveg rétt sem þú segir, það er kostnaðarsamt að vera með litla mynt. Okkur er að takast að halda genginu tiltölulega föstu með miklum tilkostnaði.“
Gríðarlegum tilkostnaði.
„Seðlabankinn er í rauninni, þrátt fyrir að vera á svokölluðu verðbólgumarkmiði, hálfpartinn að reka fastgengisstefnu. Þess vegna hefur flöktið verið lítið í gjaldmiðlinum af því að sumir segja: Við þurfum ekkert að ganga eða taka upp evru, það er svo lítið flökt hérna sko. En það er ástæða fyrir því. Það er mjög dýrt að gera það á meðan að ef við myndum ganga inn í Evrópusambandið og inn í anddyri evrunnar og þá myndum við fá stuðning frá Evrópska Seðlabankanum til þess að halda genginu stöðugu með fjárframlögum sem við myndum ekki þurfa að geyma hér í forðanum okkar. Þannig að bara það að halda óbreyttu ástandi, Ólafur, ef þú pælir í því, bara halda krónunni stöðugri án þess að vera búinn að taka upp evru, þá erum við strax búin að fá minnkandi kostnað við það ef við göngum inn í Evrópusambandið.
Það eru alls konar leiðir sem maður getur farið í að tala um gjaldmiðlamálin og fólk er með svona tilfinningarök gagnvart krónunni og hvort það eigi að vera svigrúm til að fella hana eða ekki. En látum það alveg til hliðar. Samkeppnismálin eru risamál á Íslandi. Þetta er lítið land, þetta er fámenn þjóð. Við erum auðvitað alltaf að vinna í því að vera með ákveðna stærðarhagkvæmni hérna sem er mjög eðlilegt. Undir venjulegum kringumstæðum væri hér ein verslunarkeðja, einn banki, eitt tryggingafélag af því að við erum með 400.000 manna samfélag. En það þýddi að við værum ekki með neina samkeppni þannig að við erum að rembast við að vera með samkeppni á litlum markaði en halda samt kostnaði niðri og þetta hefur gert það að verkum að íslenskir neytendur, þeir bara búa ekki við sömu aðstæður og neytendur í stærri löndum og stærsta einstaka hindrunin gagnvart erlendri samkeppni hérna inn á smásölumarkaði, nú er ég ekki að tala um auðlindamálin, ég er ekki að tala um orkumálin, ég er að tala um dagvöruna, ég er að tala um bensínið, ég er að tala um tryggingarnar, ég er að tala um lánamarkaðinn. Það er auðvitað að við erum ekki með stöðugan gjaldmiðil og þó að við séum að rembast við að halda honum stöðugum þá hefur það ekki trúverðugleika, það er bara ekki trúverðugt í augum erlendra fjárfesta. Mér finnst leiðinlegt að segja það vegna þess að maður vill auðvitað að við séum með trúverðugleika þarna en af einhverri ástæðu treysta erlendir aðilar sér ekki inn á þennan markað vegna þess að þeir telja ekki þess virði að þurfa að fjárfesta í gengisvörnum, þurfa að passa upp á flöktið, viðskiptakostnaðurinn við að skipta yfir í krónur og ég veit ekki hvað og hvað og það er engin tilviljun að þeir sem eru allt í einu núna farnir að beita sér gegn inngöngu, þeir hafi mögulega hagsmuni af því að þessi samkeppni eykst ekki. Ég bið bara íslenskan almenning að velta því fyrir sér hverjir eru þarna úti sem vilja ekki einu sinni leyfa þjóðinni að sjá hvað er í samningnum og hagsmuna hverra eru þeir að gæta.“
