Þess er minnst í Danmörku og Noregi í dag að á þessum mánaðardegi árið 1940 réðust hersveitir Þýskalands inn í bæði löndin. Viðbrögð grannþjóðanna við innrás Þjóðverja voru ólík og reynsla þeirra af því hernámi sem við tók þar af leiðandi ólík. Í fjölda færslna á samfélagmiðlum minnast bæði stjórnmálamenn og almennir borgarar þessa mikla örlagadags og þeirra kynslóða sem neyddar voru til að lifa í hernumdu landi. Í mörgum færslnanna má sjá einhug um að svona nokkuð megi aldrei gerast aftur.
Innrás Þjóðverja í bæði löndin hófst um klukkan 4 að morgni, 9. apríl 1940. Danski herinn veitti mótspyrnu, 16 hermenn féllu, en átti við ofurefli að etja. Sex klukkutímum síðar gáfust dönsk stjórnvöld upp þar sem þau töldu frekari mótspyrnu vonlausa. Konungur landsins og ríkisstjórn héldu áfram störfum sínum framan af hernáminu en 1943 tóku Þjóðverjar við allri stjórn. Rétt yfir 3.000 Danir létust í síðari heimsstyrjöldinni.
Norðmenn veittu hins vegar mun harðari mótspyrnu og það var ekki fyrr en 10. júní sem Þjóðverjar unnu sigur á norska hernum en á þeim tímapunkti höfðu franskir og breskir hermenn sem börðust með Norðmönnum yfirgefið landið. Konungsfjölskyldan og hluti ríkisstjórnarinnar flúðu land. Leppstjórn norskra nasista tók við stjórn landsins. Alls létust 10.262 Norðmenn í stríðsátökum seinni heimsstyrjaldar eða í fanga- og útrýmingarbúðum.
Yfirskrift margra færslna almennra borgara og stjórnmálamanna í löndunum tveimur á samfélagsmiðlum í dag 86 árum síðar er:
„Aldrei aftur 9. apríl.“
Lögð er áhersla á að þetta megi aldrei gerast aftur og um leið og sögunnar er minnst er vísað til þess ótrygga ástands öryggismála sem ríkt hefur í heiminum undanfarin misseri.
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur hefur sína færslu á áðurnefndri yfirskrift:
„Dagurinn sem föðurland okkar var hersetið og fimm myrk ár hófust …. Aftur hafa kraftar alræðisins sloppið lausir. Evrópa verður að geta varið sjálfa sig. Ég get ekki undirstrikað það nógu mikið hversu mikilvægt það er að við höldum áfram verulegri endurvopnun hér í okkar landi. Í dag skín sólin yfir Danmörku. Við megum aldrei taka frelsi okkar sem sjálfsögðum hlut.“
Þegar þessi orð eru rituð er ekki að sjá að forsætisráðherra Noregs Jonas Gahr Støre hafi sent frá sér færslu í tilefni dagsins en ekki er ólíklegt að hann muni gera það.
Mona Juul formaður danska Íhaldsflokksins minnist þess að 40.000 þýskir hermenn hafi ráðist inn í Danmörku en 4.000 danskir verið til varnar:
„Myrkur dagur í danskri sögu og líka dagur sem er mikilvægt að minnast. Margir danskir karlar og konur færðu mestu mögulegu fórn í barátunni fyrir frelsi Danmörku á hernámsárunum. Andspyrnu þeirra má aldrei gleyma. Frelsið er þess virði að berjast fyrir. Blessuð sé minning þeirra.“
Á Facebook-síðu norska Miðflokksins, sem er systurflokkur hins íslenska Framsóknarflokks, kveður við sams konar tón og hjá Monu Juul:
„Við skuldum kynslóðunum sem komu á undan okkar dýpsta þakklæti, til allra sem stóðu á móti, til allra sem héldu út og fórnuðu svo miklu til að Noregur gæti aftur orðið frjálst og sjálfstætt ríki.“
Í færslunni er sagan sett í samhengi við óróa og stríðsástand í veröldinni nú á tímum:
„Það minnir okkur á að það er aldrei hægt að taka frið og lýðræði sem gefnum. Þetta verður að verja, styrkja og byggja upp á hverjum einasta degi, af okkur öllum.“
Anita Karlsen bæjarstjóri í bænum Gratagen í norðurhluta Noregs, þar sem hörð orusta var háð um hálfum mánuði eftir að innrásin hófst, skrifar meðal annars:
„Í okkar landshluta og svæði þekkjum vel til þess 60 daga stríðs sem her okkar háði, ásamt bandamönnum, gegn nasistastjórninni. Almennir borgarar sýndu mótspyrnu og styrk þegar byggðirnar breyttust skyndilega í stríðssvæði. Við verðum að læra af sögunni, sérstaklega þegar við sjáum hvernig stríð, órói og valdabarátta markar heimsmyndina í dag.“
Danski hernaðarsagnfræðingurinn Niels Klingenberg Vistisen vill meina að Danir geri ekki nógu mikið af því að minnast innrásarinnar 9. apríl og hvetur til þess að því verði breytt. Sú skammvinna mótspyrna sem veitt var á eflaust sinn þátt í því. Hann hvetur Dani til að flagga í hálfa stöng og minnast þeirra hermanna sem féllu. Þessi orð um nauðsyn þess að Danir setji meiri kraft í að minnast þessa dags virðast eiga fyllilega rétt á sér. Danskur kennari greinir frá því að nemendur hans hafi spurt hann í morgun af hverju verið væri að flagga danska fánanum í hálfa stöng:
„Hver dó eiginlega?,“ spurðu þeir áður en kennarinn útskýrði merkingu dagsins í danskri sögu.
Norðmenn hafa hins vegar minnst dagsins af meiri krafti með til að mynda minnismerkjum og viðburðum ár hvert og það er ekki ólíklegt að þeirra kröftuga mótspyrna gegn innrásinni hafi eitthvað haft um það að segja.
Hér að neðan má sjá kynningarstiklur úr tveimur leiknum kvikmyndum um þennan örlagaþrungna dag, 9. apríl 1940. Hinni norsku Kongens nei frá 2016 og hinni dönsku 9. april frá 2015.
