fbpx
Sunnudagur 07.júní 2026
Fókus

Hobbitinn – Einstök perla Tolkien um ævintýraleiðangur, háska og hetjudáðir

Ragna Gestsdóttir
Laugardaginn 22. nóvember 2025 18:30

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Bókin Hobbitinn segir í stuttu máli frá hobbita einum, Bilbó Bagga að nafni, sem elskar fyrst og fremst að borða mat og kökur, notalegt heimili sitt, og ekki síður hversdaginn sem hann vill helst að raskist aldrei, hann er nefnilega ekki með neina ævintýraþörf. Dag einn breytist þó líf hans því hann fær óvænta gesti, vitkann Gandalf ásamt þrettán dvergum. Það fer ansi mikið fyrir þessum gestum, þeir eru svangir og þyrstir og vesalings Bilbó á í fullu fangi með að bera nægar veitingar á borð. Þeir eru þó ekki einungis komnir til þess eins að þiggja allar þessar góðu veitingar heldur eru þeir ólmir í að fara í hættulegan leiðangur til að endurheimta fjársjóð sem illræmdi drekinn Smeyginn rændi frá forfeðrum höfuðpaursins Þórins og liggur nú djúpt í iðrum Fjallsins eina, en málið er bara að þeir heimta að Bilbó fari með þeim. Bilbó líst hreint ekki á blikuna en samt er hann  fyrr en varir lagður af stað í leiðangurinn. Aftur og aftur þráir hann það heitast að vera komin heim í notalegt kotið sitt og með tebolla í hendi og kökusneið (eða þrjár) á disk, í stað þess að vera svangur, kaldur og hrakinn og hitta fyrir Gollri, grimma úlfahjörð, morðóðar köngulær sem fá ekkert betra að éta en bústna dverga, álfa og tröll.

Hin stórskemmtilega bók Hobbitinn eftir J.R.R. Tolkien hefur lengi verið ófáanleg á íslensku en á dögunum kom bókin út í nýrri þýðingu Solveigar Sifjar Hreiðarsdóttur og þýðingum Braga Valdimars Skúlasonar á bundnu máli.

Frásögnin er í senn glettin og gáskafull og galdurinn er ekki síst í því falinn að hrynjandinn í textanum hljómar nánast eins og munnleg frásögn og af því leiðir að verkið grípur lesandann strax í byrjun. Ævintýrin sem leiðangurshópurinn lendir í á ferð sinni yfir fjöll og ekki síður undir þau og inn í myrkustu goðsögulegu staði Miðgarðs eru stórkostleg og oft á afar tíðum hættuleg en Bilbó snýr til baka sem hugrakka hetjan, breyttur hobbiti, því hann komst að því að hann byggi yfir seiglu og hugrekki. Og lífið varð aldrei samt, en hann sá samt ekki eftir neinu.

Upphaflega skrifaði Tolkien bókina fyrir börn en í raun er verkið mun dýpra og meira en ævintýri því að inn í þetta verk fléttast sérstakt tungumál sem höfundur byggir á fornum norrænum málum (hann var prófessor í málvísindum), goðsögur í bland við húmor og siðferðislegar spurningar. Hobbitinn er þar að auki fyrirrennari þríleiksins Hringadróttinssögu, þannig að verkið er eins fyrir fullorðna og börn.

Útgáfa Hobbitans hafði gríðarlega mikil áhrif á bókmenntaheiminn því að bókin veitti ævintýrum og álfasögum og slíkum fantasíubókmenntum, sem áður þóttu bara fyrir börn og ekki í hávegum hafðar sem slíkar, vitsmunalegan blæ og léði skálduðum og framandi heimum mennsku og siðferðisleg viðmið. Margir frægir höfundar hafa fetað í fótspor Tolkiens, má þar nefna George R.R. Martin og sagnaheim hans, Game of Thrones, en hann kom nýverið hingað til lands á Nordic Noir bókahátíðina. Einnig var það Ursula K. Le Guin sem færði mennskuna inn í vísindaskáldsögur og ýtti þá um leið þeirri bókmenntagrein upp á hærra plan. Síðast en ekki síst má nefna rithöfundinn C.S. Lewis, vin Tolkiens (eða „Tollers“ eins og Lewis kallaði hann) og til að mynda verk hans Out of the Silent Planet.

Það er mikilvægt að hér á landi sé hægt að ganga að þýðingum á erlendum verkum sem teljast til helstu turna bókmenntasögunnar. Það er einnig góðra gjalda vert að fá nýjar þýðingar á þessum verkum. Óhætt er að fullyrða að vel hefur tekist upp með nýju þýðinguna. Texti Solveigar er trúr frumtextanum og færir ævintýraveröld Tolkiens ljóslifandi á blað fyrir lesendur á Íslandi. Sama má segja um þýðingu Braga Valdimars á bundna málinu sem er órjúfanlegur hluti bókarinnar.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Fókus
Fyrir 3 dögum

Áhrifavaldur varð fyrir vonbrigðum með Ísland – „Hvað Ísland gerði til að laða að sér þetta marga ferðamenn er rannsóknarefni“

Áhrifavaldur varð fyrir vonbrigðum með Ísland – „Hvað Ísland gerði til að laða að sér þetta marga ferðamenn er rannsóknarefni“
Fókus
Fyrir 4 dögum

Netverjum misboðið yfir myndum sem leikkonan birti af sér og syni sínum – „Þetta verður á netinu um ókomna tíð“

Netverjum misboðið yfir myndum sem leikkonan birti af sér og syni sínum – „Þetta verður á netinu um ókomna tíð“
Fókus
Fyrir 4 dögum

Erna Hrund selur í Skektuvogi – Segist til í að skilja eitthvað eftir í baðskápunum fái hún tilboð

Erna Hrund selur í Skektuvogi – Segist til í að skilja eitthvað eftir í baðskápunum fái hún tilboð
Fókus
Fyrir 4 dögum

Trúði því ekki þegar konur sögðu hann kyntákn

Trúði því ekki þegar konur sögðu hann kyntákn
Fókus
Fyrir 6 dögum

Ólöf greinir frá góðverki ársins – „Auðvitað ekki stætt á því að standa í vegi örlaganornarinnar“

Ólöf greinir frá góðverki ársins – „Auðvitað ekki stætt á því að standa í vegi örlaganornarinnar“
Fókus
Fyrir 6 dögum

Hefur litlar áhyggjur af því að framhaldsskólanemar lesi ekki lengur Njálu – „Ég man enn hvað mér fannst hún leiðinleg við fyrsta lestur“

Hefur litlar áhyggjur af því að framhaldsskólanemar lesi ekki lengur Njálu – „Ég man enn hvað mér fannst hún leiðinleg við fyrsta lestur“
Fókus
Fyrir 6 dögum

Netverjum gróflega misboðið yfir steypiboðinu sem Bonnie Blue ætlar að halda – „Getur einhver hringt í barnavernd?“

Netverjum gróflega misboðið yfir steypiboðinu sem Bonnie Blue ætlar að halda – „Getur einhver hringt í barnavernd?“
Fókus
Fyrir 1 viku

Sting er með kenningu um hvaðan eitruð karlmennska kemur

Sting er með kenningu um hvaðan eitruð karlmennska kemur