Uppfærsla Borgarleikhússins á Hamlet sem nú er til sýningar hefur verið töluvert gagnrýnd en aðrir hafa lýst yfir ánægju með nýstárleg efnistök á þessu sígilda verki. Uppfærslan er í leikstjórn Kolfinnu Nikulásdóttur en Björg Steinunn Gunnarsdóttir sviðshöfundur og meistaranemi í leikhús- og performansfræðum kemur henni til varnar og segir það eðlilega þróun í leikhúsi að taka gömul og sígild verk nýjum tökum.
Björg ræðir þetta í aðsendri grein á Vísi en hún tekur fram að hún var starfsnemi við undirbúning uppfærslunnar.
Sýningin hefur eins og áður segir hlotið töluverða gagnrýni en Símon Birgisson leikhúsgagnrýnandi Vísis sagði um útvatnaða útgáfu af Hamlet fyrir yngri kynslóðina að ræða. Björn Jón Bragason pistlahöfundur á Eyjunni var enn harðorðari og sagði sér ofboðið. Sagði hann meðal annars að í sýningunni missti verkið algjörlega marks en Hamlet sé margslungið verk þar sem hinn eiginlegi texti leikritsins þurfi að vera í forgrunni.
Björg segir gagnrýni eins og þessa byggja á misskilningi:
„Þeir, harðkjarna aðdáendur Shakespeare, misskilja hlutverk leikstjórans og þar með sambandið milli hefða og hæfileika. Samkvæmt þeim ætti leikstjórinn að beygja sig fyrir þeim dauðu og leyfa textanum að tala sínu máli.“
Hún minnir á að William Shakespeare hafi ekki skilið eftir neinar leiðbeiningar um hvernig flytja ætti verk hans. Björg segir að ekkert sé hægt að fullyrða um hvað skáldinu mikla myndi finnast um efnistök í einstaka uppfærslum á verkum hans:
„Ef hann gæti rétt upp hönd og mótmælt ákveðnum túlkunum á eigin texta er hið gagnstæða jafn líklegt miðað við reynslu okkar af lifandi höfundum. Nýstárlegar túlkanir sem skara frá hans upprunalegu hugmynd gætu komið honum skemmtilega á óvart.“
Björg segir galdurinn við verk Shakespeare að það sé hægt að fara nánast óteljandi leiðir við að setja þau upp og hver sú leið sé verði á endanum að vera í höndum viðkomandi leikstjóra hverju sinni. Í svona gömlum verkum verði að leita að merkingu sem geti skilað sér til áhorfenda í samtímanum:
„Fyrst ekki er hægt að vita hvers kyns uppsetning samræmist að mestu leyti upprunalegum ásetningi Shakespeare, er það í höndum leikstjórans að safna saman leikurum sem geta flutt einræðurnar og tjáð með þeim einhverja meiningu, sama hver hún er. Til þess að ná því markmiði gæti leikstjórinn fært verkið yfir á nýja tíma eða leitað marks í nýjum aðstæðum. Málið er að dramatísk túlkun felst í því að ferðast aftur í tíma í leit að merkingarbærum grunni til að byggja á, umbreyta og þýða og að lokum miðla til þeirra lifandi. Árangur er þannig ekki metinn á því að hvaða marki uppsetningin samræmist óþekkjanlegu hugarástandi Shakespeare.“
Hún bendir á í því samhengi að í verkum Shakespeare sé að finna öðruvísi útfærslur á sögum úr biblíunni:
„Shakespeare skildi að eitt af verkefnum listarinnar er að losa sig undan oki tímans og skapa að nýju veröld þar sem hinir dauðu geta talað frjálst við hina lifandi.“
Björg rifjar upp umdeildar uppfærslur úr bresku leikhúsi þar sem verk Shakespeare voru tekin nýjum efnistökum, uppfærslur sem hafi vakið hörð viðbrögð þeirra sem vildu halda meira í hefðina. Kolfinna hafi verið að gera það sama, að klæða Hamlet í nýjan búning fyrir nýjar kynslóðir:
„Á Litla sviði Borgarleikhússins birtist Hamlet áhorfendum sem leikari, skapari og performer. Hamlet er nefnilega á sama tíma leikari, nemandi og prins en það skondna er að alla þrjá má finna á blaðsíðum Shakespeare.“
Björg segir Kolfinnu í einbeittri leit að heilaga leikhúsinu sem hafi það að markmiði að fanga hið ósýnilega og tjá hið ósegjanlega. Þegar kemur að því gagnrýnisatriði að í sýningunni fái hinn upprunalegi texti skáldsins ekki að njóta sín segir Björg:
„Kolfinnu tekst ekki að fá textann til að tala sínu máli enda var það aldrei ætlunarverk hennar.“
Grein Bjargar í heild er hægt að lesa hér.
