Ég fór á dögunum í Landnámssetrið í Borgarnesi til að hlusta á einleik Unnar Aspar Stefánsdóttur um Sölku Völku. Um var að ræða stórkostlega og fallega sýningu. Þótt Unnur sé ein á senunni allan tímann tekst henni að túlka margar persónur í einu. Steinþór Steinsson, móðirin Sigurlína, Steinunn og Eyjólfur í Mararbúð, Jukki á Kvíum og ekki hvað síst Salka sjálf birtust áheyrendum ljóslifandi. Boðskapur Halldórs Laxness komst ágætlega til skila og sálarangist Sölku var áþreifanleg. Þetta var ótrúlegt leikhús í allri sinni smæð. Styrkleiki sýningarinnar er hversu trú Unnur og leikstjórinn Björn Thors eru upprunalega textanum. Þau fylgja handriti skáldsins og láta það ekki hræða sig að sumt tungutak hans sé illskiljanlegt yngri leikhúsgestum.

Nútímaleikhús einkennist af því hversu djarfir leikstjórar eru að breyta verkum látinna höfunda. Í síðustu uppfærslu Borgarleikhússins á Sölku árið 2017 var sýningin færð til nútímahorfs og nútímamáls og glataði öllum töfrum sínum. Óseyri við Axlarfjörð var gerð að fjölmenningarsetri (!!) Enskumælandi, úlpuklæddir túristar þvældust um sviðið í fullkomnu reiðileysi undir amerískri sveitatónlist. Stúlka söng nallann á frönsku. Salka Valka og Sigurlína móðir hennar háðu langdregna og leiðinlega keppni í teygjutvisti. Nokkrir karlar dönsuðu kringum Sölku og sungu: Í grænni lautu. Leikarar spjölluðu reglulega saman um sýninguna í svokölluðum spuna og dáðust að eigin túlkun og skilningi. Alþýðuhetjunni Sölu Völku var smám saman breytt í mannauðsstjóra í hallærislegri buxnadragt. Halldór sjálfur hefði ekki skilið upp né niður í eigin verki í þessari uppfærslu Borgarleikhússins. Í minningunni er þetta einhver versta og tilgerðarlegasta leiksýning sem ég hef séð á langri ævi.

Einmitt vegna þessa hreifst ég svo mjög af Unni Ösp og einlægri túlkun hennar á þessu meistaraverki Halldórs Laxness. Þessi sýning er leikhús í öllu sínu veldi þar sem leikstjórinn reynir ekki að yfirtrompa skáldið með alls konar delluhugmyndum. Stundum er einfaldleikinn fallegastur og kemur hugsun og boðskap höfundarins best til skila. Tvímælalaust besta sýning ársins.