„En ég hafði einnig á sínum tíma heyrt það, sem Púlli sagði: „Engin dýrtíð á Vopnafirði. Allt skrifað.““

Þetta er tilvitnun í greinina „Flagð undir fögru skinni,“ sem Pétur Benediktsson bankastjóri og síðar þingmaður sjálfstæðismanna skrifaði laust eftir miðja síðustu öld. Hún hefur lítið með Vopnafjörð samtímans að gera. Og engin skil kann ég á Púlla, sem hann eignar hagspekina.

Í greininni lýsir bankastjórinn hins vegar á einfaldan hátt og með smá kerskni hvernig ævintýri vísitölunnar hófst og hvernig stjórnmál þeirrar tíðar snerust um það helst að finna leiðir til að láta ríkissjóð borga niður næsta útreikning þessarar töfra formúlu íslenskrar hagstjórnar.

Hitt er að þessi gamla lýsing rímar óþægilega vel við vísitölumeðulin, sem Hús atvinnulífsins og stjórnarandstöðuflokkarnir kynna um þessar mundir.

Forstjóri gefur okkur samanburð

Forstjóri Icelandair kynnti fyrir nokkrum dögum ráðstafanir fyrirtækisins gegn verðhækkunum á eldsneyti. Vopnahlé gærdagsins ætti þó að kæla þessa heitustu kartöflu vísitölunnar um stund.

Hvað sem því líður hefur forstjórinn gefið okkur kost á að bera saman þær fjármálaráðstafanir, sem hann beitir sér fyrir innan fyrirtækisins annars vegar, og þær efnahagsráðstafanir, sem hann á hinn bóginn talar fyrir með stjórnarandstöðuflokkunum og höfðu áður vakið athygli.

Gamla hagspekin orðin að uppvakningi

Innanhúss ráðstafanir forstjóra Icelandair eru tvenns konar:

• Í fyrsta lagi boðar hann hækkun á flugfargjöldum.
• Í öðru lagi boðar hann samtímis flutning á hluta af starfsemi fyrirtækisins til Evrópusambandslands í því skyni að bæta samkeppnishæfnina.

Pólitískur utanhúss boðskapur forstjórans með stjórnarandstöðuflokkunum er líka tvenns konar:

• Í fyrsta lagi að ríkissjóður lækki neysluskatta til að borga niður vísitöluna og auka kaupmátt almennings. Kaupmáttinn telur hann þó vera of mikinn fyrir og þar með vera helstu orsök verðbólgu, vísitöluhækkana og vaxtahækkana.
• Í öðru lagi leggur hann til að algjörlega verði girt fyrir að þjóðin fái að kanna hvort bæta megi samkeppnishæfni landsins í heild með hugsanlegri fullri aðild að Evrópusambandinu af því að ekki megi gera tvennt samtímis.

Innanhúss ráðstafanir forstjórans á báðum sviðum virðast vera ábyrgar og rökréttar með hliðsjón af aðstæðum.

Þegar aftur á móti kemur að rekstri ríkissjóðs er gamla hagspekin orðin að uppvakningi: „Engin dýrtíð á Vopnafirði. Allt skrifað.“

Frá gysi í alvöru

Fjármálaráðherra þeirrar ríkisstjórnar sem tók við af þeirri, sem Pétur Benediktsson gerði sem mest gys að, byrjaði á því að afnema vísitöluleiki ríkissjóðs, hækka bætur almannatrygginga og innleiða nýjan neysluskatt til að ná jafnvægi í ríkisfjármálum.

Viðskiptaráðherra sömu stjórnar fór með Ísland inn í virkt alþjóðlegt gjaldmiðlasamstarf og hóf undirbúning að fyrsta skrefi Íslands inn í efnahagssamstarf Evrópu.

Þetta var svokölluð Viðreisnarstjórn.

Að fara með ríkissjóð eins og ábyrgur forstjóri stýrir fyrirtæki

Fjármálaráðherra núverandi ríkisstjórnar hefur með sama hætti sýnt fram á að lækkun skatta hefur engin áhrif á verðbólgu til lengdar. Jafnframt hefur hann minnt okkur á að reynslan kenni að vísitöluleikir eru vond hagspeki.

Hann hefur enn fremur fært sterk rök fyrir því að full aðild að Evrópusambandinu geti hjálpað til við að tryggja sömu leikreglur fyrir alla á vinnumarkaði, opna þannig fyrir norrænt vinnumarkaðsmódel og styrkja samkeppnisstöðu þjóðarbúsins í heild, bæði í þágu launafólks og fyrirtækja.

Var ekki bara kominn tími til að fá aftur fjármálaráðherra, sem fer með ríkissjóð eins og ábyrgur forstjóri stýrir stóru fyrirtæki?