Lífleg umræða á sér stað um þjóðaratkvæðagreiðsluna um framhald viðræðna við ESB sem fram á að fara laugardaginn 29. ágúst næstkomandi.
Það sem gerir þessa umræðu sérstaka er að þeir sem eru annars vegar fylgjandi framhaldi viðræðna og hinir sem eru mótfallnir framhaldi viðræðna skiptast í nánast tvo jafnstóra hópa. Báðum hópunum finnst þeir hafa rétt fyrir sér.
Þessir tveir hópar nálgast málefnið á svo ólíkan hátt að það mætti halda að þeir búi á sitthvorri plánetunni! Meðan annar hópurinn sér hvítt þá sér hinn svart. Það er eins og það búi tvær þjóðir í landinu okkar.
Til einföldunar mun ég nefna þá sem eru hlynntir framhaldi viðræðna um aðild A-hópinn og þá sem eru á móti aðildarviðræðum nefni ég B- hópinn.
A-hópurinn segir að kosningarnar í haust snúist einungis um að halda áfram viðræðum og semja um fjölda samningsatriða og sérlausna meðan B-hópurinn fullyrðir að um sé að ræða kosningar um fulla ESB aðild og að það sé ekkert að semja um.
A-hópurinn segir að aðild Íslands að ESB styrki fullveldi landsins okkar meðan B segir að við töpum fullveldinu við inngöngu í ESB. A segir að við höldum fullum yfirráðum yfir fiskveiði- og orkuauðlindunum en B segir að við töpum þeim alfarið í hendur ESB.
A-hópurinn segir að með evru fáum við langþráðan stöðugleika og lægri vexti meðan B segir krónuna hafa reynst okkur vel gegnum hrun og hagsveiflur.
A segir að landbúnaðurinn muni blómstra innan ESB eins og hjá Finnum og Svíum á meðan B segir að aðildin muni gera íslenska bændur gjaldþrota.
A-hópurinn fullyrðir að kostnaður Íslands við inngöngu sé um 8 milljarðar á ári til viðbótar við EES aðildina en B fullyrðir að kostnaðurinn muni nema allt að hundrað milljörðum króna.
Þess vegna er umræða og samantekt staðreynda um þetta mál nauðsynleg til að kjósendur geti gert upp hug sinn án þess að láta upplýsingaóreiðu og falsfréttir ráða ákvörðun sinni.
Á vefsíðunni www.islandogevropa.is má finna algengar spurningar og svör um hugsanlega aðild Íslands að ESB sem byggja á upplýsingum frá gervigreindinni Claude Opus 4.8.
Þegar kafað er ofan í þessa umræðu verður æ ljósara að aðild að ESB snýst um hagsmuni bæði almennings og fyrirtækja. Skoðum það nánar.
Almenningur hefur hagsmuni af því að fá lægri vexti á húsnæðislánum sínum. Í dag eru óverðtryggðir vextir á Íslandi um 9% meðan húsnæðisvextir í evrulöndum eru í kringum 3%. Þetta þýðir að meðalheimilið borgar um 300 þúsund krónum meira á mánuði í vexti en heimili í evrulandi af meðalháu húsnæðisláni sem eru um 500 þúsund fyrir skatta!
Þau heimili sem taka verðtryggð lán sem hækka samkvæmt neysluvísitölu afhenda lánveitandanum nánast allan hag af hækkun á verði húsnæðisins. Áhættan af lántökunni lendir öll á heimilunum. Þetta á einnig við bílalán og námslán sem öll hækka í takt við neysluvísitöluna.
Í evrulöndum er þessi vísitölutenging lána ekki til og verður hún lögð niður hjá okkur ef við tökum upp evruna.
Því mun ESB aðild Íslands tryggja fyrst og fremst almannahagsmuni.
Fyrirtækin í landinu hafa flest hagsmuni af því að taka upp evru og fá þar með lán sín á lægri vöxtum. Auk þess tryggir aðild að ESB tollfrjálsan aðgang fyrirtækjanna að mörkuðum í Evrópu. Gengisáhætta fyrirtækja mun hverfa og skiptikostnaður gjaldeyris hverfur að mestu. Þetta mun koma ferðaþjónustunni sérstaklega til góða en hún tapaði tugum milljarða króna á síðasta ári vegna of hás gengis krónunnar.
Nú þegar hafa um 280 fyrirtæki sem framleiða um 40% af þjóðarframleiðslunni yfirgefið krónuna og hafa öll sín reikningsskil og lántökur í evrum og öðrum traustum gjaldmiðlum.
Sum þeirra eru farin að greiða út arð til hluthafa í evrum og hafa um árabil greitt innlendum birgjum fyrir vörur og þjónustu í evrum. Þau eru þannig að mestu komin yfir í evruhagkerfið.
Forsvarsmenn samtaka atvinnurekenda og einstakir forstjórar stórfyrirtækja hafa lýst því yfir í fjölmiðlum að þeir séu ýmist á móti aðildinni eða vilja fresta þjóðaratkvæðaafgreiðslunni um framhald viðræðnanna. Það eru fyrst og fremst sérhagsmunir ákveðinna fyrirtækja sem ráða þessari afstöðu.
Nú síðast kom í ljós að meirihluti félagsmanna í Félagi Atvinnurekenda (FA) vill ekki að kosið verði um framhald viðræðna í haust. Þetta gera þeir án þess að hafa hugmynd um það hvernig samningurinn við ESB muni líta út.
Þessi afstaða verður því furðulegri þegar haft er í huga að nánast öll fyrirtækin í FA stunda innflutningsverslun og iðnað sem þarf að taka öll sín lán á vaxtakjörum íslensku krónunnar. Auk þess búa þessi fyrirtæki við gengisáhættu sem getur leitt til aukinnar álagningar á allar vörur þeirra og skerðingu á samkeppnishæfni.
Bankar og tryggingafélög hafa augljósan hag af því að halda áfram með krónuna þar sem aðild að ESB myndi opna fyrir erlenda samkeppni við þessi fyrirtæki auk þess sem verðtryggð króna minnkar áhættu þeirra af lánveitingum. Krónan skapar þeim þægilegt umhverfi.
Fasteignafélög hafa einnig hagsmuni af því að halda í krónuna en verðtrygging á öllum leigusamningum þeirra tryggir tekjustreymið til langframa.
Stórútgerðir landsins sem allar taka lán sín í evrum á mun betri kjörum en önnur fyrirtæki hafa augljósa hagsmuni af óbreyttu ástandi. Þau hafa þannig mörg hver fjárfest í tugum fyrirtækja og fasteigna á mun betri lánakjörum en samkeppnisaðilar þeirra. Þau vilja njóta kosta evrunnar en vilja ekki að samkeppnisaðilar, starfsfólkið og innlendir birgjar fái að njóta sömu kjara.
Það kom því skemmtilega á óvart þegar Bændasamtökin lýstu yfir stuðningi sínum við þjóðaratkvæðagreiðsluna í haust. Bændur vilja nefnilega sjá samninginn enda er ljóst að stuðningur ESB við bændur á norðurslóðum er verulegur.
Það kostar mikið að halda úti krónunni. Hún kostar þjóðina um einn milljarð á dag aukalega í vexti – alla daga ársins. Hún krefst áhættuálags og hærri raunvaxta en gjaldmiðlar í nágrannalöndum okkar. Krónan beinlínis öskrar á háa vexti sem tíðkast aðeins í stríðsþjáðum löndum Evrópu auk Íslands.
Þessir háu vextir hafa aðallega þann tilgang að halda uppi gengi krónunnar en gengi hennar myndi hríðfalla ef vextir væru lægri og ef ekki væri fjárfest í um þúsund milljarða gjaldeyrisforða. Gengisfelling myndi auka verðbólgu og hækka öll vísitölutryggð lán.
Til að halda uppi genginu búa lífeyrissjóðir landsins auk þess við hörð gjaldeyrishöft sem þekkjast ekki í löndum ESB.
Það eru því ríkir almannahagsmunir sem mæla með fullri aðild Íslands að ESB og upptöku evru í landinu.
Látum ekki sérhagsmuni ráða ferðinni í þessu mikilvæga máli.
Segjum því JÁ við áframhaldandi viðræðum í þjóðaratkvæðagreiðslunni í haust!
