Guðmundur Gunnarsson, oddviti Viðreisnar í Norðvesturkjördæmi og fyrrverandi bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar, greinir frá sorglegri sögu manns sem hann segir hafa verið hrakinn frá þorpinu sínu fyrir tuttugu árum. Sagan birtist í röð færslna á Twitter, en þar ræðir Guðmundur um útskúfun og hvernig hún hafi fengið að viðgangast á Íslandi.
Sagan sem Guðmundur segir varðar mann sem hann segir hafa verið bolað úr þorpi af valdamiklum kvótakóngi eftir að hafa beitt sér í stéttarfélagi bæjarins. Kvótakóngurinn hafi séð til þess að hvorki maðurinn né hans afkomendur fengju nokkurn tímann fá vinnu í þorpinu. Maðurinn var hrakinn úr þorpinu sem hann elskaði, því kóngurinn vildi verja yfirburðastöðu sína, vill Guðmundur meina.
„Hitti mann á dögunum sem sagði mér frá því hvernig honum var bolað úr þorpinu sínu af valdamiklum kvótakóngi fyrir 20 árum. Maðurinn hafði beitt sér í stéttarfélagi bæjarins og kjarabaráttu. Kvótakallinn svaraði með því að hafa af honum lífsviðurværið.
Sagði honum hreint út að hvorki hann né afkomendur hans gætu vænt þess að fá vinnu í plássinu. Hann myndi sjá til þess. Maðurinn sá sína sæng upp reidda, seldi húsið og flutti með fjölskylduna. Reif upp ræturnar.
Var hrakinn burt úr bænum sem hann elskaði vegna þess að hann þorði að stugga við freka kallinum sem í krafti stöðu sinnar gat troðið samferðafólk sitt ofaní svaðið. Ef honum sýndist svo. Til að verja eigin vald og yfirburðastöðu.“
Guðmundur segir að þorpið hafi þagað yfir málinu og þannig tekið stöðu með kvótakónginum. Á meðan hafi maðurinn haldið lífi sínu áfram og ótrúlegt en satt beri hann engan kala til neins.
„Og þorpið þagði. Tók sér þannig stöðu með kvótakalli sem kippti fótunum undan verkamanni sem þorði að segja upphátt það sem aðrir hvísluðu.
Útskúfun er ekki nýtt fyrirbæri. Meðvirkni er það ekki heldur. Þetta mein samfélaganna á sér langa og rótgróna sögu. Tekur á sig sínar svæsnustu myndir í smæðinni.
Maðurinn flutti og hélt áfram sínu lífi. Barðist áfram af sömu heilindum. Beygður en óbrotinn. Ber engan kala til neins þótt honum hafi vissulega sárnað óréttlætið.“
Þá víkur Guðmundur sögunni að útskúfun í aðeins víðara samhengi. Hann segir sögur af fólki sem hefur hrökklast úr þorpi, sögur sem skeri í hjartað. Hann minnist á ákveðna sögu þar sem þeir sem hröktust úr þorpinu þurftu einnig að bera sökina og skömmina. Hann segir þorpið vera ábyrgt í slíkum málum. Þá viðurkennir hann að hann sé sjálfur jafn sekur og aðrir.
„Aðrar sögur af ógeðfelldu ofbeldi í þorpunum skera hins vegar úr manni hjartað. Sérstaklega þegar það beinist gegn börnum.
Það eru sögur af einstaklingum sem hrökkluðust úr þorpinu sínu. Eins og maðurinn. Niðurbrotin og útskúfuð. Beitt ofbeldi í heimabænum en þurftu svo ofan í allan sársaukann að bera sökina og skömmina. Vegna þöggunar og tregðu samfélagsins til að standa með þeim. Gegn gerendum.
Þeirra sögur eru miklu alvarlegri. Hreinn viðbjóður. Enda rista þeirra sár dýpra. Útskúfunin alger og ömurleg. Þar er ég jafn sekur og aðrir sem vissu af þessu en gerðu ekkert. Sögðu ekkert.“
Að lokum segir Guðmundur að tími sé kominn á uppgjör, og að samfélög verði að hlusta á þessar erfiðu sögur og horfa í spegil. Það sé það minnsta sem við skuldum þolendum ofbeldisins.
„Það er kominn tími á uppgjör. Þess vegna skipta bylgjur frásagna máli. Samfélögin þurfa að horfa stíft í eigin spegil. Við þurfum að horfa í spegil. Viðurkenna og lofa að bæta okkur. Læra af reynslunni og koma í veg fyrir að ofbeldið haldi áfram að grassera.
Þetta heita járn þarf því að hamra frekar en að kveða það niður. Aðeins með því að viðurkenna vankanta samfélaganna verða þau sterkari. Mennskari. Réttlátari.
Þess vegna eigum við að hlusta, trúa og taka það alvarlega þegar fólk hefur hugrekki til að rjúfa þögnina. Eftir allt sálarstríðið sem meðvirknin og þögnin nærði. Það er það allra minnsta sem við skuldum þeim.“
Aðeins um útskúfun:
Hitti mann á dögunum sem sagði mér frá því hvernig honum var bolað úr þorpinu sínu af valdamiklum kvótakóngi fyrir 20 árum. Maðurinn hafði beitt sér í stéttarfélagi bæjarins og kjarabaráttu. Kvótakallinn svaraði með því að hafa af honum lífsviðurværið. 1/12— Guðmundur Gunnarsson (@gummigunnars) July 15, 2021
