Ísólfur Gylfi Pálmason, sveitarstjóri Rangárþings eystra skrifar:
Enn ein nefndin virðist hafa verið skipuð til þess að fjalla um sameiningu sveitarfélaga á Íslandi. Erfitt hefur verið að nálgast skýrsluna þó hefur verið fjallað um hana í fjölmiðlum. Í dag eru sveitarfélögin 74 talsins en 1950 voru þau 224. Alltaf er farið að tala um ákveðinn fjölda íbúa og nú heyrist að sveitarfélög geti ekki orðið fámennari en 250 manns en 14 sveitarfélög eru undir þeim fjölda nú um stundir.
Þetta er að mínu mati kolröng nálgun. Því umræðan fer alltaf að snúast um þessar tölur þ.e. lágmarksfjölda íbúa. Í síðustu nefnd var talað um að lágmarkið ætti að vera 1000 íbúar. Við eigum frekar að hugsa sveitarfélögin í svæðum og verkefnum þ.e. hentugum þjónustusvæðum. Allra fjölmennasta svæðið er í kringum Reykjavík. Þar eru í einum hnapp 5 sveitarfélög sem að sjálfsögðu hafa talsverða samvinnu en hafa í raun hvert og eitt ákveðna sérstöðu. Samlegðaráhrifin virðast þar hins vegar heilmikil. Þá liggur stór hluti Suðurlands nokkuð vel við sem þjónustusvæði sem og nokkur önnur svæði í landinu þar á meðal Eyjafjarðarsvæðið o.fl.
Reynsla er komin á sameiningu sveitarfélaga á Vestfjörðum og Austurlandi. Á strjálli byggðarsvæðum er miklu erfiðara um vik hvað mannfjölda og ýmiskonar þjónustu varðar. Þar er þess vegna út í hött að leggja sameiningu sveitarfélaga upp með ákveðnum fjölda íbúa. Greiðar samgöngur eru grundvallaratriði. Ákveðnar byggðir á Íslandi hafa mikla sérstöðu þar má t.d. nefna Strandir og aðrar fámennar víðfeðmar byggðir. Það er alveg ljóst að þær byggðir geta ekki, allra hluta vegna, þó vilji væri fyrir hendi, boðið uppá samskonar þjónustu eins og stærri sveitarfélög í landinu og þyrftu hugsanlega að kaupa þjónustu eða stofna byggðasamlög um verkefni sem þau ráða ekki við. Ljósleiðaravæðing landsins mun einnig leiða til þess að léttara verður að sameina sveitarfélög m.t.t. nútíma fundartækni.
Í stöðunni núna, ef og þegar við fáum staðfasta ríkisstjórn, verður ríkisstjórnin að hafa kjark og boðin að koma að ofan þ.e. frá ríkisvaldinu það hefur verið gert t.d. í Danmörku og víðar og gefið góða raun. Varð til þess að sveitarfélögin „neyddust“ til þess að fara að tala saman og úr urðu nokkuð vel heppnaðar sameiningar. Núna virðast sveitarfélögin t.d. hér á Suðurlandi vera í kurteislegum viðræðum sem lítið virðist koma út úr. Ég held reyndar að síðasta sameiningahrina hafi gengið nokkuð vel á Íslandi og orðið til góðs. Brátt líður að næstu hrinu ég held að enn ein nefndarskipan með mælikerum um fjölda íbúa sé úrelt – horfum á svæðin og sameinum sveitarfélög m.t.t. þeirra.
Höfundur greinar: Ísólfur Gylfi Pálmason, sveitarstjóri.
