Þorsteinn Pálsson fyrrum ráðherra, þingmaður og ritstjóri spyr hvers vegna Samtök atvinnulífsins (SA) og Viðskiptaráð hafi kúvent í afstöðu sinni til framhalds aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Áður hafi bæði samtökin viljað halda viðræðunum áfram en séu nú á móti því. Telur Þorsteinn ljóst að þessi kúvending samræmist ekki heildarhagsmunum atvinnulífsins í landinu.
Þorsteinn fjallar um þetta í sínum vikulega pistli á Eyjunni.
Hann rifjar upp að árið 2013 hafi SA og Viðskiptaráð sent þáverandi forsætisráðherra Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni bréf og hvatt til þess að aðildarviðræðunum, sem höfðu staðið yfir í tíð ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttir sem var við völd frá 2009-2013, yrði lokið og þær leiddar til lykta.
Nú vilji SA og Viðskiptaráð hins vegar ekki halda viðræðunum áfram en engar skýringar gefið á sinnaskiptunum.
Það sem hafi breyst við efnahagslegar aðstæður Íslands síðan 2013 sé að slakað hafi verið á gjaldeyrishöftunum sem þá höfðu verið í gildi í kjölfar bankahrunsins 2008. Gjaldeyrishöft á Íslandi séu þó enn þau mestu á Vesturlöndum:
„Gjaldeyrishöft á lífeyrissjóði jafngilda ríflega heilli þjóðarframleiðslu. Þau skekkja verulega verðmyndun krónunnar og rugla verðmyndun á eignamarkaði. Gjaldeyrishöftin hafa enn fremur leitt til þess að einkafjármagn er nú í minnihluta á hlutabréfamarkaðnum og félagslegt fjármagn í meirihluta. Það dregur úr svigrúmi til nauðsynlegrar og ábyrgrar áhættusóknar í verðmætasköpun. Þessi vandi er alvarlegri en 2013 og fer vaxandi. Höftin á lífeyrissjóðina eru óhjákvæmileg til þess að halda uppi verðgildi krónunnar.“
Þar sem höft séu enn til staðar sé ójöfnuður á fjármálamarkaði á Íslandi, gagnvart þeim sem séu bundin við krónuna, sá mesti á Vesturlöndum sem hafi meðal annars haft þær afleiðingar að hagvöxtur á mann hafi staðnað og í þeim efnum hafi Ísland dregist aftur úr aðildarríkjum ESB. Þessu sé ekki hægt að breyta án kerfisbreytingar:
„Þegar sömu leikreglur gilda ekki fyrir alla gagnast það sumum. En fyrir þjóðarheildina leiðir mismunun af þessu tagi til minni verðmætasköpunar en ella.“
Segir Þorsteinn það nauðsynlegt að bregðast við tollastríði Bandaríkjastjórnar með því að tengjast tollabandalagi Evrópu. Það tryggi best viðskiptahagsmuni Íslands í þessu umhverfi en þessi heildarsamtök atvinnulífsins setji sig hins vegar upp á móti því:
„Aðgerðaleysi getur líka leitt til þess að við drögumst ósjálfrátt nær viðskiptahindranastefnu Bandaríkjanna eins og Miðflokkurinn vill. Hús atvinnulífsins virðist vera tilbúið til að taka þá áhættu til að rjúfa ekki tengslin við æsingapopúlisma stjórnarandstöðunnar.“
Minnir Þorsteinn einnig á að Evrópusambandið hafi unnið öttullega að uppbyggingu varna gegn fjölþáttaógnum sem Ísland geti ekki varist án alþjóðlegs samstarfs. Þessu sýni SA og Viðskiptaráð ekki skilning. Sömuleiðis hafi sjávarútvegsstjóri sambandsins sagt vel hægt að ná ásættanlegr lausn í aðildarviðræðunum þegar komi að stöðu sjávarútvegsins. SA og Viðskiptaráð vísi nú meðal annars til sjávarútvegsins sem ástæðu fyrir því að halda ekki aðildarviðræðum áfram en hafi ekki talið sjávarútveginn hafa verið hindrun árið 2013.
Telur Þorsteinn ljóst að þessi kúvending snúist um sérhagsmuni en ekki heildarhagsmuni:
„Þegar allt þetta er virt, það sem enn er óbreytt og þær nýju ógnir, sem íslenskt atvinnulíf stendur andspænis, má ljóst vera að skýringin á kúvendingu SA og VÍ er ekki vegna heildarhagsmuna atvinnulífsins í landinu.“
Pistil Þorsteins má nálgast í heild sinni hér.
