Í þjóðaratkvæðagreiðslunni í ágúst er ljóst að afleiðingar þess að kjósa NEI eru mun afdrifaríkari en að kjósa JÁ.
Skoðum það nánar.
Spurt verður hvort kjósandinn vilji að ríkisstjórnin fari í viðræður við Evrópusambandið (ESB) um hugsanlega fulla aðild Íslands að sambandinu.
Ef meirihlutinn segir já hefjast viðræðurnar strax. Þeim lýkur með drögum að aðildarsamningi sem fer síðan í aðra þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá fyrst vitum við hvort það verði hagstætt fyrir þjóðina að ganga í ESB.
Ef þú segir NEI í þjóðaratkvæðagreiðslunni ertu að taka risastóra ákvörðun. Ekki aðeins fyrir landið okkar heldur einnig fyrir framtíðarkynslóðir þess en líklega líða áratugir þar til næst verður sest að samningaborðinu vegna ESB aðildar.
Með því að segja JÁ í kosningunum í haust erum við í raun að segja „ég vil skoða þetta tilboð og þennan samning sem mér stendur til boða.“
Að segja JÁ við þessari spurningu er svo sjálfsagt mál að það sætir furðu að um helmingur kjósenda samkvæmt nýjustu könnun vill enn þá ekki einu sinni sjá hvað er í boði!
Það fylgir því engin skuldbinding að segja JÁ, ekkert afsal fullveldis eða auðlinda eins og andstæðingar samningsins fullyrða.
JÁ snýst ekkert um samning heldur aðeins að veita heimild til að semja og skoða samning.
NEI þýðir að landið okkar hefur ekki möguleika á að skoða aðild að Evrópusambandinu næstu áratugina. Framtíðarkynslóðir missa af fjölda tækifæra til betri lífskjara, námsmöguleika, starfstækifæra og aukinna samskipta við hinar 27 þjóðirnar í ESB.
NEI þýðir að við verðum að láta EES samninginn duga en hann krefst þess að við tökum við öllum lögum reglugerðum ESB án þess að hafa nokkuð um þær að segja. Með fullri aðild fáum við sæti við borðið og atkvæðisrétt þegar kemur að stefnumótun og gerð laga og reglugerða ESB.
Með því að segja NEI værum við að taka mikla áhættu í óstöðugum heimi. Við munum fjarlægjast vinveittar nágrannaþjóðir hvað varðar viðskipta- og öryggishagsmuni.
NEI þýðir að við verðum að halda í okkar krónu næstu áratugina með allt að þreföldum vöxtum af húsnæðislánum sem gerir unga fólkinu okkar erfitt um vik við að koma sér þaki yfir höfuðið.
Viðvarandi vaxtaálag krónunnar kostar heimilin, fyrirtækin og hið opinbera rúmlega eitt þúsund milljónir á dag í vaxtagreiðslur umfram það sem evrulán kosta. Samt hafa öflugustu fyrirtæki landsins yfirgefið krónuna og tekið upp aðra gjaldmiðla til að lækka sinn vaxtakostnað.
Meðalheimili með meðalhátt húsnæðislán þarf viðbótartekjur sem nema um 500 þúsund á mánuði vegna krónuálags á lánum sínum. Ímyndum okkur hvað ungar fjölskyldur gætu varið tímanum betur með fjölskyldu sinni með minni vinnu og eytt þessum peningum með skynsamlegri hætti.
Dagur B. Eggertsson fjallaði um krónuvextina í nýlegri grein. Þar sagði hann meðal annars að „lægri vextir og fjármagnskostnaður eru lykilhagsmunir ungs fólks og húsnæðiskaupenda.“
Hann sagði að „upptaka evru ætti að vera helsta baráttumál samtaka launafólks, neytenda og samtaka í byggingariðnað. Verktakar segja sjálfir að fjármagnskostnaður sé að sliga þá. Aðrir talsmenn atvinnulífsins þurfa líka að skríða út úr skelinni.“
Svo hélt Dagur áfram og sagði „ungt fólk er varla spurt. Einstök fyrirtæki ekki heldur. Engin þeirra samtaka sem ættu að vera í forsvari fyrir þetta fólk og fyrirtæki talar um evru. Þessa þögn þarf að rjúfa,“ sagði Dagur í grein sinni.
Framkvæmdastjórn ESB hefur tilkynnt að hún ætli að bjóða Íslendingum undanþágur frá fiskveiðilöggjöf sambandsins í væntanlegum aðildarviðræðum. Háttsettur fulltrúi ESB fullyrti nýlega að sérlausnir verði í boði fyrir Ísland hvað varðar sjávarútveginn og yfirráð okkar yfir auðlindum landsins.
Fulltrúar allra banka á Íslandi staðfestu í viðtali við Morgunblaðið að upptaka evru myndi lækka vexti húsnæðislána verulega.
Hagfræðistofnun Háskóla Íslands komst að þeirri niðurstöðu að með evru munu vextir lækka úr um 8,6-9,8% niður í 2,8-3,8%.
Í skýrslu stofnunarinnar kom fram að matur var að jafnaði 53,5% dýrari á Íslandi en að meðaltali í ESB ríkjum árið 2024. Matarverð í Finnlandi og Svíþjóð lækkaði um 25-30% eftir að löndin gengu í ESB. Stofnunin fullyrðir að matarverð muni lækka allt að 25-30% með fullri aðild að ESB og að utanríkisviðskipti og þar með verðmætasköpun aukist um allt að 6% með upptöku evru.
Í vikunni var svo birt könnun í Bretlandi sem sýnir að um 83% ungs fólks á aldrinum 16 til 24 ára myndi kjósa að landið færi aftur í ESB.
Í viðtali á hlaðvarpinu „Meginlandið“ á www.evropa.is sagði Þorsteinn Pálsson að „við eigum að fara í svona samninga sem stoltir Íslendingar og sem fullvalda þjóð sem treystir sér og vill ganga inn í þetta bandalag til að verja sína hagsmuni“.
Hann bendir á að andstæðingar ESB aðildarsamnings virðast ekki hafa metnað eða stolt til að ganga til samninga og eru því í raun að gefast upp fyrir fram í þessu mikilvæga máli.
Í áðurnefndu viðtali vitnaði Þorstein í samtal sem Bogi Ágústsson átti við Uffe Ellemann-Jensen fyrrverandi ráðherra í Danmörku sem sagði að „það á engin þjóð að sækja um nema meirihluti hennar hafi það í hjarta sínu að vilja að gera það.“
Þorsteinn sagði að við þurfum að hafa það í hjarta okkar að það sem skiptir okkur mestu máli í komandi aðildarviðræðum eru grunngildi ESB sem eru lýðræði, mannréttindi, viðskiptafrelsi og öryggi.
„Ef maður hefur þessi gildi í hjartanu þá er auðvelt að taka ákvörðun um framhald viðræðnanna við ESB í haust,“ sagði Þorsteinn að lokum.
