Þjóðskrá Íslands neitar því að mistök hafi átt sér stað hjá stofnuninni við útreikning fasteignamats árið 2021, en því hefur verið haldið fram að mistök á landsbyggðinni hafi valdið því að íbúðir fjölbýlishúsa sem eiga stæði í bílageymslu hafi verið metin of hátt sem hafi svo verið leiðrétt með fasteignamati þeirra eigna sem lækkar nú á milli ára.
Nú liggur fyrir fyrirspurn frá Ásthildi Lóu Þórsdóttur, þingmanni Flokks fólksins, á Alþingi þar sem Sigurður Ingi Jóhannsson, innviðaráðherra, er krafinn svara um mistökin, en í fyrirspurn er gengið út frá mistökunum sem vísum hlut.
Sjá einnig: Vill að Sigurður svari fyrir „íþyngjandi mistök“ Þjóðskrár við fasteignamat – „Telur ráðherra það eðlilegt?“
Í svörum sem DV barst frá Þjóðskrá í dag þar sem óskað var eftir afgerandi svari um hvort mistök hafi átt sér stað eða ekki segir:
„Eins og lesa má í fyrri svörum Þjóðskrár eru umræddar breytingar vegna árlegrar endurskoðunar á líkönum og því ekki um mistök að ræða. Eins og fyrr segir þá áttu sér stað breytingar á 10 af 17 þáttum sem líkan fjölbýlis á landsbyggðinni tekur tillit til við endurmat fasteignamats 2022. Allar breytingar eru gerðar til að líkön endurspegli sem best þróun kaupverðs á milli ára. Árleg endurskoðun á matslíkönum og þar af leiðandi hlutfallslegu virði mismunandi eiginleika fasteigna er nauðsynleg til að koma í veg fyrir að matsaðferðir úreldist og misræmi byggist inn í líkönin yfir lengri tíma.
Við viljum jafnframt undirstrika að bílastæði eru hluti af heild fasteignar og ekki metin sér, heldur veltur fasteignamat einnig á fleiri þáttum eins og staðsetningu, stærð íbúðar o.s.frv.“
Svör Þjóðskrár eru þvert á heimildir DV sem herma að um mistök hafi verið að ræða og að af þeim hafi verið vitað síðan snemma árs 2021.
Við þetta svar má þó bæta að í fyrirspurn DV voru gefin dæmi um eignir í sama hverfi, sömu stærðar, í sama fjölbýlishúsi sem ýmist lækkuðu eða hækkuðu í fasteignamati milli ára. Það sem greindi á milli þeirra var að þær sem lækkuðu eiga stæði í bílageymslu, en þær sem hækkuðu eiga ekki slíkt.
Dæmi um slíkt er fjölbýlishús á Akureyri. Ef við skoðum tvær íbúðir þar, önnur er 36,4 fermetrar og henni fylgir stæði í bílageymslu og hin er 36,5 fermetrar og henni fylgir ekki stæði. Fermetrinn í þeirri sem stæðið fylgir var á um 770 þúsund árið 2021 en lækkar í 659 þúsund árið 2022. Fermetrinn hjá þeirri sem ekki fylgdi stæði í bílageymslu var á 524 þúsund árið 2021 en hækkar í 541 þúsund fyrir árið 2022.
Ekki hefur fengist skýring frá Þjóðskrá um hvers vegna umræddar íbúðir með stæði í bílageymslu lækka í mati. Eins og sjá má á myndinni hér fyrir neðan var sá stuðull sem notaður er fyrir bílastæði töluvert lækkaður milli ára fyrir fjölbýlishús á landsbyggðinni, enginn annar stuðull tók viðlíka breytingum. Þetta er þó ekki skýrt sérstaklega í skýrslum Þjóðskrár sem gefnar voru út vegna fasteignamats 2021 annars vegar og 2022 hins vegar.
Fyrir árið 2021 var þátturinn „fjöldi bílastæða“ settur í veldið 0,078 á höfuðborgarsvæðinu en 0.732 fyrir landsbyggðina, eða tæplega tíu sinnum hærri tala en á höfuðborgarsvæðinu.
Fyrir árið 2022 er þessi sami þáttur í veldinu 0,25 fyrir höfuðborgarsvæðið og 0.35 fyrir landsbyggðina.
