Hildur Yeoman hefur á fáum árum orðið að risa í íslenskri fatahönnun. Þar sem konur koma saman á opinberum vettvangi er orðið ansi hreint líklegt að einhver þeirra klæðist kjól sem Hildur hefur hannað. Freyr Rögnvaldsson hitti Hildi og fræddist um ferilinn, hönnunina og ævintýraheiminn.
Hildur hefur getið sér gott orð fyrir ævintýralegar sýningar, draumkennd prent, kvenlegan fatnað með hönnun sem hefur skírskotanir í gamalt handverk og íslenska náttúru. Fyrr á þessu ári opnaði Hildur sína eigin verslun á Skólavörðustíg undir nafninu Yeoman og hyggur á útrás á erlenda markaði. Hún hefur komið víða við, til dæmis unnið fatalínu með 66°Norður og gert fatnað fyrir dansverk Íslenska dansflokksins og sviðsfatnað fyrir Björk Guðmundsdóttur og kennir jafnframt fatahönnun við Listaháskóla Íslands.
Hildur er fædd árið 1983 og starfar sem fatahönnuður, en vinnur einnig með fólki úr öðrum listgreinum. Tónlist, myndlist, dans og ljósmyndun eiga stóran þátt í að gera hugarheim hennar áþreifanlegri og segja söguna sem hún vill tjá hverju sinni. Hildur segist hafa verið listrænt barn, alin upp í Seljahverfinu í Breiðholti og Foldahverfinu í Grafarvogi. „Ég var alltaf að teikna og skrifa sögur, ég var ekki mikið að sauma þegar ég var barn en meira að búa til einhverja heima og ævintýri. Ég kem ekki frá heimili þar sem voru starfandi listamenn í kringum mig en þar ríkti samt ákveðin sköpunargleði, þetta eru litríkir karakterar og þar er mikill drifkraftur, til að mynda varðandi matargerð, kennslu og fleira. Ég var ósköp venjuleg stelpa, frekar rólegt barn en hafði alltaf mikinn áhuga á listum. Í Foldaskóla var mjög góð myndlistarkennsla sem höfðaði til mín. Ég byrjaði síðan í Menntaskólanum í Reykjavík en flutti mig í Fjölbrautaskólann í Breiðholti og kláraði stúdent þaðan á listnámsbraut.“
Að stúdentsprófi loknu hóf Hildur nám í Listaháskóla Íslands. Hún segir það næstum hafa verið tilviljun að hún endaði í fatahönnun, hún hafi alls ekki verið ákveðin þegar að því kom að sækja um nám. „Valið stóð á milli myndlistar eða fatahönnunar en ég ákvað síðan að sækja um í fatahönnun og komst inn. Ég var spennt fyrir mystískum glamúr sem mér fannst einkenna tísku, hafði haft mikinn áhuga á tískuheiminum og að klæða mig og það rak mig áfram til að taka ákvörðunina. Ég hafði í raun ekki hugmynd um hvað þetta snerist þegar ég byrjaði, ég átti eftir að reka mig á það að starf hönnuðarins er að minnstum hluta tengt glamúr. Þegar ég var í myndlistarnámi vann ég verk sem hægt var að flytja beint yfir á textíl. Það var þá sem ég áttaði mig á því að fatahönnun gæti verið spennandi strigi fyrir mína listsköpun.“
Hildur segir námið hafa verið mjög gott, skapandi og lærdómsríkt og það sé grunnur að hennar hönnun í dag. Þá hafi skólinn verið afskaplega skemmtilegur. „Ég fílaði mig rosa vel í skólanum, námið var mjög krefjandi og átti mjög vel við mig. Ég kunni vel við kennarana og fólkið í bekknum mínum var frábært, þau eru ennþá vinir mínir. Námið þar gerði mér kleift að fara út í þá hönnun og sköpun sem ég hef unnið með en einnig starfsnámið sem ég fór í, þar lærði ég mjög mikið,“ en Hildur var bæði í starfsnámi í London hjá hinum virta Jonathan Saunders og einnig í París hjá Yasbukey. „Ég var líka, eins og ég sagði, svo heppin með bekk. Þar var fólk fullt af eldmóði, við hvöttum hvert annað áfram en vorum líka í smá keppni sem skiptir máli í þessu.“
Hildur segir að Íslendingar búi vel því Listaháskólinn sé mjög góður skóli en hún hefur sjálf kennt við hönnunardeild skólans um nokkurt skeið. „Við erum líka svo fá að aðgengi okkar að kennurum er ótrúlega mikið og miklu meira en annars staðar. Úti hittir maður kannski kennara einu sinni í mánuði en hérna er það næstum því daglega. Við höfum mikið rými í skólanum og það er ákveðin orka við að læra og starfa á Íslandi, líklega er það vegna smæðar þjóðarinnar og lítillar stéttaskiptingar. En hér gerast hlutirnir hraðar og það er auðveldara að fá fólk til þess að vinna þverfaglega að ýmsum verkefnum.“
Listaháskólinn býr við þá erfiðu stöðu að húsnæðismál hans eru í algjörum ólestri, deildir eru dreifðar í mismunandi húsum um allan bæ og sumar hverjar í óboðlegu húsnæði. Því, segir Hildur, er ekki eins mikið listrænt samstarf milli deilda og gæti verið. „Það er ekki eins mikið og gæti verið, og ætti að vera, því húsnæðismál skólans eru auðvitað í ólestri. Ef við værum öll undir sama þaki þá myndi þetta vera mun meira, það er ég viss um. Það verður að fara að klára húsnæðismál skólans, koma honum öllum á sama stað í rými sem virkar fyrir allar listgreinar. Það mun styrkja íslenskar listir verulega þegar af verður.“
Hvað með umhverfið sem hönnuðir og listamenn búa við á Íslandi? Styðjum við nóg við bakið á þeim? Hvaða máli hafa til dæmis styrkir sem þú hefur fengið skipt í þinni vinnu?
„Þeir hafa skipt mjög miklu máli. Ég hugsa að ég væri auðvitað ennþá að gera eitthvað í þessum efnum, að hanna, að skapa, en ég væri ekki komin svona langt. Að fá stuðning til að halda sýningar, að vinna að listsköpun, það skiptir öllu máli til að þróast og koma undir sig fótunum. Þetta eru ekki stórar upphæðir en þær skipta máli. Flestir þurfa að vinna mikið meðfram listsköpuninni, sérstaklega snemma á ferlinum, en ég hef verið svo heppin að mest hefur það verið eitthvað sem hefur tengst inn í mína list, eins og kennsla til að mynda. Við Íslendingar styðjum samt alls ekki með nægilega myndarlegum hætti við listsköpun. Við þyrftum að setja verulega mikið meiri peninga í það, og líka í markaðssetningu erlendis því við erum svo lítill markaður. Ég til að mynda fékk styrk til að komast að á markaðsskrifstofu í Bandaríkjunum fyrir skömmu og það skiptir mjög miklu máli í markaðssetningu minni. Það dugar samt bara í ákveðinn tíma en ég vona að það skili sér.“
Fyrsta fatalínan sem Hildur setti á markað var nefnd Yulia, í höfuðið á langömmu Hildar. Hildur segir að hún horfi mikið til sterkra kvenna í sinni hönnun. „Ég geri það, kannski er það augljóst vegna þess að ég er jú að hanna fyrir konur. Ég finn hins vegar innblástur í sterkum konum og vil lyfta þeim upp. Það er sjálfsagt að einhverju leyti ómeðvitað. Ég er umkringd sterkum konum og rétt eins og miðaldra karlmenn gera kannski helst kvikmyndir um og fyrir miðaldra menn þá einblíni ég á sterkar konur.
-Skiptir það máli í listinni, í hönnun, að lyfta konum?
„Já mér finnst það skipta máli. Mér finnst heimur kvenna sannarlega mikilvægur og ég er gjörn á að nota hann sem innblástur. Ég er umkringd flottum konum í mínu lífi og að sjálfsögðu hafa þær áhrif á sköpunina. Þetta eru konur sem vinna í öllum stéttum og eru af öllum stærðum og gerðum en það sem sameinar þær er ákveðin orka sem mér finnst inspírandi. Innblástur fyrir verkefni getur þó komið úr öllum áttum, auðvitað fer þetta eftir því hvað maður er að gera hverju sinni, fyrir hvað verið er að hanna.“
Hildur segir að þó að kvenímyndin sé hennar stærsti innblástur þá sæki hún einnig mikið í náttúruna og landið í hönnun sinni. „Algjörlega. Til að mynda hannaði ég fatalínu sem heitir Flóra þar sem blóm og jurtir voru í aðalhlutverki og ég sótti innblástur í íslenska náttúru við það. Ég er safnari. Ég hef verið að safna steinum, skeljum og ýmsu frá því ég man eftir mér og nota þessa hluti mikið í hönnuninni. Það er ekki spennandi að að leita að innblæstri af netinu, það er skemmtilegra að hafa eitthvað sem maður getur handleikið. Þegar ég byrjaði að læra vorum við ekki í aðstöðu til að skoða mikið á netinu, en núna þegar ég er að kenna fara allir beint í tölvuna að leita.“
Óhætt er að segja að Hildur sé orðin eitt allra stærsta nafnið í íslenskri hönnun fyrir konur. En hver er galdurinn á bak við það að ná slíkum vinsældum sem raun ber vitni? „Ég held það sé bara vinna. Ég er búin að vera lengi að, ég útskrifaðist vorið 2006 og er búin að vera að gera alls konar hluti síðan. Þetta er bara þrjóska og dugnaður. Íslenskar konur hafa tekið mínum vörum mjög vel og ég hef verið lánsöm hvað það varðar. Ég sel fremur dýra vöru og því er kannski ekki sjálfgefið að allir geti keypt mína hönnun.“
Í verslun sinni á Skólavörðustíg setur Hildur hönnun sína í samhengi við alþjóðlega hönnunarvöru sem skapar ákveðinn heim. Þar fæst til dæmis handtínt jurtate, handgerðar sápur, franskt skart, prjónaflíkur og undirföt sem henta vel undir flíkurnar hennar. Ný lína Hildar er að detta í hús þessa dagana, með nýjum prentum og prjónafatnaði. Flíkurnar eiga sögu eins og svo oft áður og samanstanda af nýjum blómamynstrum og fallegum teikningum.
Hildur segir að erlendir ferðamenn kaupi töluvert af hennar vörum. Gengi krónunnar sé þó hamlandi þessa stundina, vörurnar séu orðnar hlutfallslega dýrari fyrir ferðamennina. Það hjálpi þó að einhverju leyti líka vegna þess að hráefni og vinna erlendis sé ódýrari vegna gengis en Hildur framleiðir nánast allt sitt skart og mikið af fylgihlutum hér á landi. Fötin eru hins vegar saumuð í Eistlandi, eftir hönnun og prufusaum hér á landi.
Hildur er gagnrýnin á neysluna og hversu mikill hluti fatnaðar er framleiddur við óboðlegar aðstæður af fólki, jafnvel börnum, sem ekki búi við mannsæmandi kjör. Hún leggur áherslu á að hennar fatnaður sé framleiddur við aðstæður þar sem ekkert slíkt fái að viðgangast. „Þetta eru bara venjulegar konur, á venjulegum launum, ekki ódýr vara saumuð af börnum eða fólki sem er í raun í ánauð. Fólk þarf að fara að huga að neyslunni, það stýrir því sem framleitt er. Eins lengi og það er markaður fyrir svona ódýra vöru, framleidda með barnaþrælkun eða á vafasömum forsendum, þá heldur sú framleiðsla áfram. Hugarfarsbreytingin þarf að verða hjá okkur neytendum, en ekki bara innan bransans. Fólk ætti að fara að endurskoða neysluna, kaupa frekar fáa, vandaða hluti en að fylla hjá sér skápana af dóti sem endar síðan kannski bara í Rauða kross-gámi eftir mánuð.“
Hildur segir að reksturinn gangi vel, þrátt fyrir að um fremur dýrar vörur sé að ræða, og gengi krónunnar hafi áhrif. En var þetta basl til að byrja með? „Já, og þetta er auðvitað ennþá basl. Þegar ég fór til dæmis út í starfsnámið í London hélt ég kannski að þetta yrði þannig að ég yrði að vinna hjá Jonathan á daginn og gæti átt frí á kvöldin. En það var alls ekki þannig. Ég þurfti að vinna frá átta að morgni og fram á kvöld og síðan tók við vakt á einhverjum bar til að eiga fyrir húsaleigunni, því starfsnám er ekki greidd vinna. Við krakkarnir í starfsnáminu fengum að gera fjölbreytt verkefni og það var gaman að sjá poppstjörnur og kvikmyndastjörnur klæðast flíkum sem maður hafði unnið í höndunum. Það var svona helsti glamúrinn, en hann átti sér kannski ekki stað í stúdíóinu sjálfu. Ég lærði heilmikið á þessum tíma. Það var hollt að átta sig betur á stéttaskiptingunni sem var innan tískuheimsins og fórnunum sem ég þyrfti að færa ef ég ætlaði mér lengra í þessum bransa.“
Staðalmyndin af hátískufötum er kannski í huga margra sú að þvengmjóar fyrirsætur staulist um á palla á pinnahælum en raunveruleikinn er sá að konur eru eins misjafnar og þær eru margar. Hildur segir að hún leggi áherslu á að hanna fyrir allar konur. „Við reynum að gera mismunandi snið sem henta öllum gerðum af konum og einnig að eiga breitt úrval af stærðum. Mig langar til þess að geta gengið í fötunum mínum og ég er ekki í einhverri fyrirsætustærð.“
Eru einhverjir sérstakir kostir við að vera listamaður, hönnuður, hér á Íslandi?
„Það er kannski eins og ég sagði um skólann, auðvelt aðgengi að alls konar efni og fólki sem er til í að vinna með manni og ákveðinni naívismi sem er held ég hollur. Það er ekkert þannig að neitt sé of stórt, hugarfarið er þannig að það á að vera hægt að sigra heiminn. Það er ótrúlega jákvætt, það gerist ekkert nema maður stefni alla leið.“
