Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur tilkynnti nú rétt í þessu á þingi að boðað yrði til þingkosninga í landinu þann 24. mars næstkomandi. Þótt aðeins hálft ár væri eftir af kjörtímabilinu þótti tilkynningin koma nokkuð á óvart.

Frederiksen hefur verið forsætisráðherra síðan árið 2019. Fram til 2022 var flokkur hennar, Jafnaðarmenn einn í ríkisstjórn, en eftir kosningar í september það ár myndaði flokkurinn ríkisstjórn þvert yfir hefðbundnar flokkablokkir danskra stjórnmála með höfuðandstæðingnum, hægri flokknum Venstre og nýjum flokki Lars Løkke Rasmussen, utanríkisráðherra, Moderaterne.

Fylgi stjórnarflokkanna hafði sigið nokkuð í könnunum þótt Jafnaðarmenn hafi ávallt haldið sínum stað sem stærsti flokkur landsins en eftir deilur undanfarinna missera við Bandaríkin um framtíð Grænlands hafði fylgi sérstaklega Jafnaðarmanna og Moderaterne farið upp á við ekki síst vegna ánægju með framgöngu forsætisráðherrans og utanríkisráðherrans.

Þótt öldur hafi lægt í samskiptunum við Bandaríkin er þó enn töluverð óvissa til staðar og því þótti mörgum stjórnmálaskýrendum ekki ólíklegt að Frederiksen myndi draga það að boða til kosninga en þær hefðu þurft að fara fram í seinasta lagi í september næstkomandi.

Hvað verður?

Í Danmörku hefur forsætisráðherra nánast sjálfdæmi um hvenær boðað er til þingkosninga en það mega þá aldrei líða meira en 4 ár á milli hverra kosninga. Hann er þó ekki alltaf einráður um það en til að mynda var Mette Frederiksen knúin af öðrum flokkum til að boða til kosninganna 2022, einu ári fyrir lok kjörtímabils.

Í ræðu sinni á þingi þar sem hún tilkynnti um þingrof og kosningar nýtti Frederiksen megnið af tímanum til að fara yfir verk ríkisstjórnarninnar sem setið hefur síðan 2022 og til að nefna stefnumál Jafnaðarmanna í komandi kosningum en meðal þeirra verður auðlegðarskattur á ríkustu íbúa landsins.

Í Danmörku hafa vinstri flokkarnir og hægri flokkarnir yfirleitt skipst á að að fara með völdin, þar til eftir síðustu kosningar, og óljóst er hversu mikil áhugi er fyrir því meðal flokkanna að mynda aftur ríkisstjórn þvert yfir miðjuna. Sumir leiðtogar á hægri vægnum vilja ólmir fá hægri stjórm.

Samkvæmt nýjustu könnunum eru Jafnaðarmenn með mest fylgi en stjórnarflokkarnir mælast samtals með um 40 prósent fylgi. Vinstri flokkarnir eru með örlítið meira fylgi en hægri flokkarnir en hvorug flokkablokkin mælist með yfir 50 prósent fylgi en Moderaterne sem hafnar hinum hefðbundnum blokkum er með átta prósent og gæti því verið í oddaaðstöðu eins og eftir síðustu kosningar eftir að hafa virst á barmi þess að falla af þingi, áður en Lars Løkke Rasmussen sýndi styrk sinn í Grænlandsdeilunni við Bandaríkin og fylgið fór að rísa hressilega.