fbpx
Miðvikudagur 01.apríl 2020
Fókus

Mestu eldgos jarðar

Ritstjórn DV
Sunnudaginn 22. júlí 2018 15:30

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Surtseyjareldar

Eldgosið sem myndaði Surtsey var eitt það lengsta sem orðið hefur eftir að menn námu land á Íslandi. Í Surtsey sjálfri og í Jólni og Syrtlingi, eyjum sem seinna hurfu í sæ, gaus frá 1963 til 1967. Í gosinu kom upp um 1,1 rúmkílómetri af gosefnum. Vísindamenn hafa gefið þessu gosi 3 á VEI-skalanum, sem er minni háttar.

Tambora

Mesta eldgos á jörðinni sem sögur fara af varð í eldfjallinu Tambora á eyjunni Sumbawa í Indónesíu árið 1815. Eldfjallið sprakk í loft upp og heyrðist hvellurinn í um 2.000 kílómetra fjarlægð. Eldgosið var einnig það mannskæðasta á sögulegum tímum en 71.000 manns létust af völdum þess og um 11-12 þúsund í sprengingunni sjálfri. Allur gróður á eyjunni brann og öskufall olli svartamyrkri. Um 50 rúmkílómetrar af gosefni komu upp úr Tambora. Aska og brennisteinsgas þeyttist upp í heiðhvolfið og móðan hafði áhrif á loftslag um allan heim. Árið 1816 er talið það kaldasta á norðurhveli jarðar í 600 ár. Vesturlandabúar kölluðu það ár „árið þegar aldrei kom sumar“. Íslenski jarðvísindamaðurinn Haraldur Sigurðsson hefur rannsakað Tamboragosið um langt árabil og meðal annars stjórnað uppgreftri á mannvistarleifum er grófust undir í gosinu.

Hekla

Jarðvísindamenn telja að gríðarlega stórt eldgos hafi orðið í Heklu í kringum árið 1000 fyrir Krist. Í gosinu er talið að Hekla hafi spúið 7,3 rúmkílómetrum af gosefnum. Gosið er talið hafa valdið kólnandi veðráttu í nokkur ár á norðlægum slóðum í heiminum. Hópur sérfræðinga í sögu Egyptalands taldi árið 1999 að gosið hefði valdið hungursneyð árið 1159 fyrir Krist, í valdatíð Ramsesar III. Trjáhringir í írskum eikum vitna um 18 ára kuldaskeið og hefur Heklugosinu mikla verið kennt um það.

Toba-vatn

Toba er svokallað ofureldfjall og myndar gosaskjan gríðarstórt stöðuvatn á norðurhluta Súmötrueyju í Indónesíu. Í eldfjalli þessu varð fyrir um 70.000 árum risavaxið ofureldgos sem jarðvísindamenn merkja 8, efst á VEI-skalanum. Í gosinu komu upp um 2500 rúmkílómetrar af kviku. Aska barst víða um Asíu og sjást víða um álfuna marga metra há öskulög í jarðlögum. Talið er að gosið hafi þeytt 10 þúsund milljón tonnum af brennisteinssýrum í andrúmsloftið sem hafði skelfilegar afleiðingar fyrir veðurfar jarðar. Ármann Höskuldsson eldfjallafræðingur skrifar um Tobaeldgosið á Vísindavefnum. „DNA-rannsóknir á mönnum benda til að það hafi myndast „flöskuháls“ í þróun mannsins í kjölfar þessa eldgoss þar sem talið er að einungis um 10 þúsund einstaklingar hafi lifað gosið af. Súpereldgos eru bundin við svæði þar sem flekar rekast saman og fara undir hvor annan. Því eru ekki miklar líkur á því að slíkt eldgos geti átt sér stað á Íslandi þar sem landið er á flekaskilum. Almennt eru líkur á súpereldgosum litlar, en þó er vert að geta þess að líkur á súpereldgosi af stærðinni 300 km3 nú á 21. öld eru taldar um 1%.“

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

Fókus
Fyrir 3 dögum

Yfirmenn Reebok Fitness bornir þungum sökum – „Þetta er ekki spurning um hvort, heldur hvenær slysin gerast“

Yfirmenn Reebok Fitness bornir þungum sökum – „Þetta er ekki spurning um hvort, heldur hvenær slysin gerast“
Fókus
Fyrir 4 dögum

Þetta er manneskjan sem ber ábyrgð á öllum óþolandi Tik Tok-dönsunum sem barnið þitt elskar

Þetta er manneskjan sem ber ábyrgð á öllum óþolandi Tik Tok-dönsunum sem barnið þitt elskar
Fókus
Fyrir 4 dögum

Ásgeir Kolbeins sér eftir að hafa leyft karlmanni að reyna við sig

Ásgeir Kolbeins sér eftir að hafa leyft karlmanni að reyna við sig
Fókus
Fyrir 5 dögum

Guðný gefur Íslendingum ráð: „Þið eruð því miður á leiðinni þangað að öllum líkindum“

Guðný gefur Íslendingum ráð: „Þið eruð því miður á leiðinni þangað að öllum líkindum“
Fókus
Fyrir 1 viku

Ráð fyrir fjölkært fólk til að díla við COVID-19 – „Fyrir fólk sem á fleiri en einn maka getur verið mjög erfitt að vera í sóttkví“

Ráð fyrir fjölkært fólk til að díla við COVID-19 – „Fyrir fólk sem á fleiri en einn maka getur verið mjög erfitt að vera í sóttkví“
Fókus
Fyrir 1 viku

Leifur, níu ára, segir slæmt að eiga afmæli í dag og hlakkar til þess að kórónuhelvítinu ljúki – „Eins og hjá frænku minni sem á afmæli 11. september“

Leifur, níu ára, segir slæmt að eiga afmæli í dag og hlakkar til þess að kórónuhelvítinu ljúki – „Eins og hjá frænku minni sem á afmæli 11. september“
Fókus
Fyrir 1 viku

Vikan á Instagram: „2020, árið sem allt fór í fokk“

Vikan á Instagram: „2020, árið sem allt fór í fokk“
Fókus
Fyrir 1 viku

Hollywood í klóm veirunnar – „Sjáumst næsta vor“

Hollywood í klóm veirunnar – „Sjáumst næsta vor“