Í tæpt ár hef ég skrifað hér og víðar um sömu hugmynd: að Ísland eigi ekki að vera óvirkur neytandi erlendra gervigreindarlausna heldur leiðandi á eigin forsendum. Ég skrifaði um Ísland 2035. Um hver fær að njóta byltingarinnar og hver situr eftir. Um af hverju þjóð sem talar tungumál sem vélarnar aðeins herma eftir — en skilja ekki — þurfi sitt eigið líkan og sína eigin innviði.
Í allan þennan tíma var ég að skrifa um það sem ætti að gerast.
Núna ætla ég að segja frá því sem gerðist.
Á hundrað dögum, með um þúsund vinnustundum, byggði ég Alvitur.is — íslenska sovereign gervigreindarlausn fyrir stjórnsýslu, lögfræði, endurskoðun og fjármál. Ég skrifaði ekki eina línu af kóða. Ég kann það ekki. Ég er 63 ára.
Það sem ég kann er að skipuleggja, leiðbeina og taka ákvarðanir. Ég starfaði sem það sem kalla mætti eins manns hugbúnaðarverksmiðju: teymi mitt var gervigreind — nokkur öflug líkön sem unnu saman undir minni stjórn, hvert í sínu hlutverki. Ég lagði til sýnina og skipulagið. Þau framkvæmdu.
Þetta var mögulegt vegna þess að í byrjun ársins kom fram tækni sem breytti reglunum: gervigreind sem ekki aðeins svarar spurningum heldur framkvæmir verkefni — sjálfstæðir erindrekar sem vinna saman ofan á undirliggjandi líkönunum. Það sem áður krafðist heils teymis forritara varð skyndilega aðgengilegt einum manni með skýra sýn.
Ég hef áður varað við því hér að gervigreind getur búið til sannfærandi en villandi svör — það sem á ensku kallast „hallucinations“. Þetta var ekki fræðileg áhyggja fyrir mig; það varð kjarninn í hönnuninni.
Alvitur.is er byggt þannig að kerfið neitar að svara út frá engu. Þegar það svarar lögfræðilegri eða tölfræðilegri spurningu sýnir það nákvæmlega hvaðan upplýsingarnar koma, og sérstök varúðargátt í kerfinu hafnar svari sem styðst ekki við raunverulegar heimildir. Kerfi sem segir „ég veit það ekki“ þegar það veit það ekki er traustara en kerfi sem þykist alltaf vita.
Og það sem mestu máli skiptir fyrir stjórnsýslu og fyrirtæki: viðkvæmustu gögnin fara aldrei úr íslenskum innviðum. Engin erlend skýjaþjónusta, enginn þriðji aðili. Allt byggt eftir ströngustu kröfum Evrópusambandsins og í samræmi við viðurkennda ISO-staðla. Þetta er ekki tæknilegt smáatriði — það er einmitt munurinn á því að vera neytandi og að vera fullvalda.
Ég byggði Alvitur.is fyrst og fremst til að sýna eitt: ef 63 ára maður sem kann ekkert í forritun getur þetta, þá geta það allir.
Ferðin var ekki fullkomin. Þegar ég var að setja upp eina stærstu viðbótina — stafrænan starfsmann sem getur unnið verkefni sjálfstætt undir mannlegu eftirliti — krassaði vélbúnaðurinn undir álaginu, og ég lagðist í flensu á sama tíma. Allt stöðvaðist. En ég er kominn í gang aftur, og starfsmaðurinn er kominn í höfn.
Og hér er það sem ég vil leggja áherslu á við lesendur DV, og þá sérstaklega við ungu kynslóðina: aðgangshindrunin að þessari tækni er ekki lengur aldur, ekki forritunarþekking, ekki enskukunnátta. Hún er hugarfar. Spurningin er ekki lengur „kann ég þetta?“ heldur „hvað ætla ég að byggja?“
Nú langar mig að kenna það sem ég hef lært áfram. Ég vil sýna ungu fólki, nemendum og kennurum hvað er raunverulega hægt í heimi gervigreindarinnar eins og hann er orðinn — eftir þessa nýju bylgju sjálfstæðra erindreka. Því þau sem eru að alast upp með þessari tækni geta gert hluti sem ég get ekki einu sinni ímyndað mér.
Áhugasamir — hvort sem þú ert ungur eða gamall, í skóla, í fyrirtæki, í stjórnsýslu eða bara forvitinn — hafið endilega samband: sigvaldi@alvitur.is.
Ég hef í tæpt ár skrifað að við megum ekki sigla hagkerfinu sofandi að feigðarósi á tímum nýrrar iðnbyltingar. Munurinn í dag er sá að ég er ekki lengur aðeins að benda á tækifærið. Ég er búinn að sýna að það er raunverulegt.
Framtíðin er ekki eitthvað sem kemur yfir okkur. Hún er eitthvað sem við byggjum. Og núna þarf maður ekki að vera forritari til að taka þátt.
Höfundur er gervigreindar- og framtíðarfræðingur með meistaragráðu í rekstri fyrirtækja og stofnana í stafrænum heimi (Executive MBA) og stofnandi Alvitur.is.
