Svokölluð eilífðarefni, eða PFAS efni, sem hafa slæm áhrif á heilsu fólks og umhverfið voru í öllum sýnum sem tekin voru í íslenskum ám og vötnum í samevrópskri rannsókn yfir heilsuverndarmörkum. Þetta er mun hærra hlutfall en fannst til dæmis í löndum sunnar og austar í álfunni.

Evrópusambandið bannaði notkun eilífðarefna árið 2019 en þau eru talin krabbameinsvaldandi og tærast ekki í umhverfinu. Þrátt fyrir það hafa slík efni fundist í nýjum snyrtivörum víða í álfunni. Baráttan gegn þeim hefur reynst erfið og áhrifanna gætir víða, meðal annars hér á landi.

Í rannsókn sem var gerð á vegum Umhverfisstofnunar Evrópusambandsins (EEA) kemur fram að eilífðarefni voru yfir mörkum í öllum sýnum sem tekin voru í yfirborðsvatni á Íslandi. Sýnatakan fór fram árin 2018 til 2022.

Sjá einnig:

Efni sem valda krabbameini og ófrjósemi fundust í snyrtivörum – Eilífðarefni í vörum Sephora og Kiko

Aðeins í tveimur öðrum löndum, Frakklandi og Belgíu, mældist útbreiðsla eilífðarefna jafn mikil og hér á landi. Í fimm löndum var magn eilífðarefna mun minna, það er yfir mörkum í undir 20 prósent tilfella. Þetta eru Spánn, Írland, Póland, Króatía og Eistland. Í þremur löndum, Búlgaríu, Lettlandi og Svartfjallalandi, mældust eilífðarefni hvergi yfir mörkum.

„Við þurfum áfram að fylgjast með og kortleggja hvar eilífðarefni finnast í miklu magni til þess að fá betri heildarmynd,“ sagði Magnus Lofsted, einn vísindamannanna sem vann rannsóknina.