Eitt það athyglisverðasta við landsmálapólitíkina á líðandi stundu er að horfa á eftir harðasta kjarnanum hverfa eins og ekkert sé úr Sjálfstæðisflokknum. Svo er nú komið að þessi forðum helsta hægrihreyfing landsmanna saknar ekki aðeins lausafylgisins, heldur líka fjöldamargra úr fastagenginu, sem löngum hefur verið litið svo á, að myndu aldrei í lífi sínu leggja nafn sitt við flokkaflakk.
Ástæða þessa er einföld. Hurðin hangir á hjörunum. Og þröskuldurinn hefur lækkað að mun. Það er einfaldlega svo auðvelt að ganga úr flokknum.
Skiptir miklu að Sjálfstæðisflokkurinn er ekki lengur burðarafl í íslenskum stjórnmálum. Hann hefur klemmst á milli tveggja flokka, svo verkjar undan, og misst fyrir vikið sjálfstraustið. Frjálslyndi armur hans er genginn á vit Viðreisnar, og eftir atvikum Samfylkingarinnar sem hefur tekið við keflinu sem forystuafl í íslenskum stjórnmálum, og íhaldsvængur hans hefur fundið sér skjól í Miðflokknum. Fyrir vikið hefur gamla breiðfylking hægrimanna á Íslandi horast svo mikið að hún er jafnvel fallin af palli, enda nær hún á köflum ekki upp í þriðja sæti af þeim stjórnmálaflokkum sem helst og mest mælast í fylgiskönnunum á landsvísu. Hún getur ekki gengið lengur nema að helftinni að þeim stuðningi sem hreyfingin hefur lengst af notið í sögu sinni, eða um og undir fimmtungi þess sem er í boði.
Fyrir áhugafólk um íslensk þjóðmál hefur það verið lyginni líkast að sjá á eftir hverjum nafnkunnum sjálfstæðismanninum af öðrum leggja á flótta frá flokki sínum á síðustu mánuðum og misserum. Gildir einu hvort þar hafa verið á ferðinni borgarfulltrúar hans eða formælendur í sveitarstjórnum, hringinn í kringum landið, ellegar eiginmenn fyrrverandi þingmanna flokksins, sem leiða nú aðra flokka í bæjarpólitíkinni, en svo er komið að það sætir ekki lengur tíðindum að þekktustu andlit gamla valdaflokksins yfirgefi hann í eitt skipti fyrir öll.
Margt veldur.
Einkum þó það að Sjálfstæðisflokkurinn hefur með fulltingi nýrra forsvarsmanna komið sér í skjól af Miðflokknum í málflutningi sínum það sem af er nýju kjörtímabili á Alþingi, en það verður ekki annað séð af orðræðu hans að honum líði vel í skugganum af því afturhaldi sem systurflokkurinn boðar úr næsta undarlegum afkimum sínum, þar sem jafnvel umburðarlyndi gagnvart frelsi einstaklingsins og fjölbreytileika samfélagsins er litið hornauga, svo ekki sé meira sagt. Og heyr þar á endemi.
„Merkilegast af öllu er að ríkjandi valdhafar flokksins gera lítið sem ekkert til þess að tala upp fylgi gömlu breiðfylkingarinnar.“
Þar fyrir utan opinberast það jafnan þegar Sjálfstæðisflokkurinn lendir í minnihluta að hann hefur ekki mikið fram að færa í pólitískum skoðanaskiptum. Hann er svo vanur valdinu, að þá sjaldan að hann missir það, situr hann orðlaus hjá, svo til gapandi hissa, svo óvanur sem hann er að halda ekki í taumana að hann veit vart hvernig hann á að haga orðum sínum. Það er meira að segja dagamunur á því hvort hann telji samninginn um evrópska efnahagssvæðið vera þann mikilvægasta fyrir íslenskt samfélag, eða hvort það eigi ekki bara að segja sig frá honum. Um hitt gildir svo bara hver ræður hverju sinni, hvort tala eigi upp evru og ESB, eða fara hraksmánalegum orðum um hvorutveggja. Það þarf ekki annað en að skoða ummæli núverandi og fyrrverandi formanna flokksins um það efni frá fyrri árum þessarar aldar til að sjá að þeir hafa eina skoðun á því við völdin, og aðra þegar þeir eru án þeirra.
Og það er löngu liðin tíð að jafnvel andstæðingar Sjálfstæðisflokksins öfunduðu hann á laun fyrir einarða og yfirvegaða stefnu í utanríkismálum þar sem áhersla á vestræna samvinnu var leiðarstjarna flokksmanna. Gamla og góða víðsýnin, sem gerði flokkinn löngum svo áreiðanlegan og sjálfsöruggan í alþjóðamálum, hefur vikið fyrir slíkri og þvílíkri rörsýni, að líkja má við þann heimóttarskap sem einkenndi vesældarlegt vinstra smælkið í íslenskri pólitík frá því á árum áður.
Og má þá ekki heita svo að Valhöll hafi breyst í vindbarinn bragga?
Merkilegast af öllu er að ríkjandi valdhafar flokksins gera lítið sem ekkert til þess að tala upp fylgi gömlu breiðfylkingarinnar. Þeir virðast ekki þora að tala út á við og höfða til fjöldans. Þeir æpa aðeins inn á við, heldur neikvæðir og nöldrandi, eins og dæmin sanna. Og þeir sem heyra þau ósköp, stara ýmist á þröskuldinn, eða ætla sér yfir hann.
