Borgarfulltrúar eiga ekki að hafa skoðun á öllu mögulegu og ómögulegu en þeir eiga að hafa skýra sýn fyrir Reykjavík. Það hefur skort fókus hjá meirihlutanum í borginni og tengslin við fólkið í borginni hafa rofnað. Það þarf að skipuleggja hlutina upp á nýtt. Aðalsteinn Leifsson, Björg Magnúsdóttir, Róbert Ragnarsson og Signý Sigurðardóttir berjast um oddvitasætið hjá Viðreisn í Reykjavík. Þau eru gestir Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
„Þetta er það sem fólk er að segja í símtölunum,“ segir Aðalsteinn, „það er að segja manni sögur af því að þau hafi haft samband við Reykjavíkurborg til þess að kvarta yfir ljósastaur, til þess að kvarta yfir ónýtum göngustígum og fái engin svör ef þau komast í gegn. Og fólk er farið að grípa til örþrifaráða. Eins og þessi góði maður í Seljahverfi sem er búinn að stofna sérstaka vefsíðu til að hjálpa fólkinu til þess að kvarta og koma ábendingum til skila.
Þegar maður kafaði aðeins í þetta, þá er þetta stundum svolítið súrrealískt. Eins og til að mynda í Reykjavíkurborg eru tæplega 30 tegundir af ljósastaurum. Og margar þeirra eru ekki lengur þjónustaðar og ef það bilar ljósastaur, ef þeir eru ekki þrír eða fleiri, þá er sleppt því að gera við þá. Og ábendingum er ekki svarað. Talandi um að vera í tengslum við fólk og tala við borgarbúana. Þetta þarf ekki að vera svona flókið og við hljótum að geta lagað þetta og sett meiri áherslu á þessa þjónustu sem að er í beinum tengslum við íbúana. Og jafnvel þó að það geti verið á kostnað þess að við minnkum eitthvað í miðlægum rekstri sem hefur ekki beint með þjónustu við íbúana að gera.“
„Algjörlega,“ segir Róbert. „Það eru alltaf þessi samskipti og við erum í pólitík vegna þess að við viljum vera í samskiptum og ná góðum tengslum við fólk og við erum að horfa upp á það að það eru innan við 10% af borgarbúum sem treysta borgarstjórn og það hefur eitthvað með umræðuhefðina að gera, það hefur eitthvað með þjónustuna að gera. Og venjulegt fólk vill bara, það á ekkert að þurfa að kvarta yfir að það sé slökkt á ljósastaurnum eða það sé hola í gangstéttinni. Við eigum bara að vera búin að fjármagna þessa þjónustu og þessar deildir þannig að þær séu fyrirbyggjandi í því að þetta sé í lagi og það snýst þá um það að ná að taka til í rekstrinum og koma peningunum á þann stað sem að skiptir mestu máli. Og þannig byggjum við upp traust og þannig byggjum við líka upp þessa umræðuhefð í borgarstjórn og ég held að borgarbúar hafi enga þolinmæði fyrir frasapólitík í þessari kosningabaráttu sem er fram undan og þau vilja bara fá að sjá raunverulegar lausnir og aðgerðir og geta treyst því að hlutirnir klárist. Og ég hef svolítið líkt þessu við íþróttirnar. Ef þú tekur ekki eftir dómaranum, þá er hann góður. Og í borginni á það bara að vera þannig, ef ég þarf ekki að hafa samband, þá er allt í góðu.“
„Já, ég tek undir þetta,“ segir Björg, „en ég velti því líka alveg fyrir mér, bara svona í aðeins stærra samhengi, bara hvenær villtust við af leið? Af því það er bara orðið eitthvað rof í samskiptum borgarfulltrúa og ráðhússins og Borgartúnsins við borgarbúa. Ég átta mig ekki algjörlega á því hvenær þetta gerðist en það er ekki traust og það er ekki tenging þarna á milli og mér finnst bara ótrúlega mikilvægt að þarna inni í borgarstjórn Reykjavíkur fari fólk sem er með það á hreinu hvert hlutverkið er. Umbjóðendur okkar, sem við vonumst auðvitað til að geta talað fyrir, það eru íbúarnir. Við erum undir stjórn íbúanna, þannig virkar lýðræði. Það er ekki staðan í dag og við sjáum það nú í hérna prófkjörum sem eru að eiga sér stað um þessar mundir. Mér finnst bara, mér finnst við þurfum einhvern veginn, og ég hef nú talað fyrir því að það þurfi Viðreisn með litlu v-i og stóru V-i í Reykjavík. Það þarf einhvers konar viðreisn á bara kerfinu. Kerfið er ekki með fólkið í fyrsta sæti og eins og ég var að segja áðan, það er alvarlegt ef það fær að grassera og þróast og þarna inn þarf að fara fólk með algjörlega skýra línu. Við verðum að snúa þessu við.“
Signý samsinnir þessu. „Og það hefur fengið að grassera allt of lengi og það er eitt og sér grafalvarlegur vandi sem viðer að etja í dag.“
„Og það sama á við um atvinnulífið,“ bætir Aðalsteinn við, „vegna þess að þar sér maður fyrirtæki, sérstaklega í ákveðnum starfsgreinum, flytja frá Reykjavík. Og þegar að maður tekur samtalið við atvinnulífið og við verktakana, þá fær maður að heyra að skipulagsmál taka þeim helmingi lengri tíma í Reykjavík heldur en í nágrannasveitarfélögunum. Þetta er eitthvað sem við sem höfuðborg, sem stærsta borgin, eigum að kunna að plana fram í tímann, að skipuleggja fram í tímann og byggja upp fyrir íbúa og fyrir atvinnulíf. En þar erum við einnig að bregðast og þetta þurfum við líka að laga vegna þess að til þess að borgin blómstri, þá þarf líka að vera hér blómlegt atvinnulíf. Og það þarf að vera fyrirsjáanleiki í því hvernig aðstæður að atvinnulífinu eru búnar.“
„Við megum ekki verða heldur þriðja heims land hvað varðar leyfisveitingar og slíka hluti,“ bætir Signý við. „Geðþótti á hvergi heima í stjórnsýslu, hvort sem það er á sveitarstjórnarstigi eða hjá ríkinu, og það er bara eitthvað sem við þurfum að útrýma.“
„Hluti af því er síðan að takmarka það sem borgarfulltrúar hafa skoðun á. Við eigum ekki að hafa skoðun á því hvort einhver bygging er falleg eða ljót. Við eigum ekki að hafa skoðun á hverju einasta smáatriði, heldur setja rammann og reglurnar og fylgja því síðan eftir að hlutirnir séu gerðir. Og við eigum líka, og það hefur mér þótt skorta líka í Reykjavíkurborg og þá horfi ég aðeins á hina hliðina. Mér finnst skorta að stjórnmálamennirnir taki síðan ábyrgð á niðurstöðunni. Og mér finnst þeir vera allt of gjarnan að henda embættismönnum og starfsfólki fyrir vagninn. Og hérna þurfum við að stíga upp, leggja skýrar línur, hafa eftirlit með því að hlutirnir séu framkvæmdir en líka taka ábyrgð á loka niðurstöðunni. Þannig byggjum við upp líka kerfi sem virkar vegna þess að ef stjórnmálamennirnir, ef þeir sem eru á toppnum taka ekki ábyrgð, þá verður eðlilega ákvörðunartökufælni í öllu kerfinu.“
„Mér finnst líka, af því að við erum flokkur atvinnulífsins, Viðreisn. Ég hef talað við nógu marga frumkvöðla þarna úti sem eru að reyna að opna skemmtistað eða, við þekkjum öll bakarísmálið, Hygge, sem er búið að vera mikið í fréttum. Tónleikastaðir, hvað sem þú ætlar að gera, fólk bugast undan regluverkinu og búrókrasíunni. Þarna ertu með bara fólk sem vill leggja gott til samfélagsins, búa til einhverja þjónustu fyrir samborgara og meðborgara. Mér finnst þetta bara frábært. Við eigum að fagna þessu og gera rammann eins auðveldan og skýran og skilvirkan og við mögulega getum. Og þetta er mál sem er búið að tala um í mörg ár, eins og reyndar fleiri, Róbert, og við komum hérna inn á áðan. Það á að einfalda fólki að opna hvers konar rekstur í borginni og ég held að þarna þurfi líka hugarfarsbreytingu af því að þetta er svona, er borgin í því hlutverki að vera svona, heyrðu, skemma, bíddu, ertu nokkuð búinn að gera þetta? Ég þarf að fá að taka þetta út hjá þér. Ég kem eftir sex mánuði og sendi þennan. Eða er þetta svona, heyrðu, gerum þetta saman. Það er eitthvað æðislegt að fara að opna hérna. Við skulum vinna þetta hratt saman og skilja hvað þarf að gerast þannig að það sé hægt að opna bara sem fyrst. Ég myndi segja að þetta ætti að vera eitt af forgangsmálum Viðreisnar inn í næstu meirihlutaviðræður ásamt ýmsu öðru.“
„Þetta er líka spurning um reglur, hvar þú setur pressuna,“ segir Aðalsteinn.
„Þessi hugtakanotkun nefnilega skiptir máli. Á íslensku þá erum við opinberir starfsmenn eða embættismenn eða eitthvað svoleiðis. Á ensku erum við public servants,“ segir Róbert. „Og ef við náum að vera almannaþjónn, þá breytist dálítið kúltúrinn og viðhorfið. Skatturinn náði að gera þetta fyrir einhverjum 20 árum síðan. Innleiddu það bara. Við erum hætt að vera eftirlitsmenn. Við göngum út frá því að allir vilji greiða réttan skatt og við ætlum að hjálpa ykkur að gera það.
Og þið sjáið bara hvernig viðmótið hefur breyst og árangurinn hefur breyst hjá skattinum. Og það sama á við um annan opinberan rekstur. Og þegar ég hef verið að kenna í opinberri stjórnsýslu, þá leggjum við alltaf áherslu á þetta, að við erum almannaþjónar og við eigum að gera það sem okkur er sagt á pólitíkinni, þegar við erum búin að taka góða ákvörðun, og þá eigum við að framfylgja þeim. Þetta skiptir alveg gríðarlega miklu máli upp á það að byggja upp traust, að leikreglurnar séu skýrar og atvinnulífið hafi fyrirsjáanleika til þess að sjá hvað er verið að fara að gera. Og í skipulagsmálunum, þetta er tiltölulega flókið og að fara ofan í skipulagið og svona greina það og kryfja það svolítið.“
„Það sem að stjórnmálin geta gert hér er að setja mjög skýra framtíðarsýn og segja þetta er það sem við stöndum fyrir. Þetta eru þau markmið sem við ætlum að ná, þetta er það hlutverk sem við höfum,“ segir Aðalsteinn. „Og þegar þú hefur svona skýra framtíðarsýn þá verður lífið mikið einfaldara. Þú vaknar á morgnana og þú veist til hvers þú ert að mæta í vinnuna. Þú ert að mæta í vinnuna til þess að þjóna íbúum með ákveðna þjónustu. Og þetta er verkefnið sem ég hef komið að víða, að setja þennan fókus og þegar fókusinn er kominn, þá kemur kríterían fyrir því hvað þú gerir og hvað þú gerir ekki mjög skýrt út úr því. Síðan þarftu að vera með skipulag sem styður við þessi markmið. Að þú sért með skipulagsheild sem hefur skilgreint hlutverk, sem styður við þau markmið sem búið er að setja. Og síðan kíkirðu á vinnureglurnar og þú lætur vinnureglurnar einnig styðja við hlutverkið. Og hvað á ég við með því? Já, til dæmis við með því það, það sem Björg var að tala um áðan, þessa gríðarlega löngu bið eftir ýmiss konar úttektum og vottun. Þú gengur þá til dæmis út frá því að ef ekki er búið að koma með neikvæða umsögn innan ákveðins tíma, þá telst umsögnin samþykkt. Þú breytir skipulaginu til þess að setja pressuna öðruvísi og gefa þennan fyrirsjáanleika. Og þarna getum við stigið inn. Þetta virðist reyndar líka vera að gerast í landsmálunum með því að einfalda regluverk og leyfisveitingar. Þetta er algjörlega í okkar anda. Þetta er það sem við stöndum fyrir.“
„Ég velti því alveg fyrir mér, því ég bara hef líka einmitt verið að tala um þetta og bara auðvitað eins og fleiri og það er bara mjög gott. Þessi óreiða sem er einkennandi fyrir núverandi meirihluta. Það er fókusleysi og það er óreiða og þú nærð ekki utan um grunnþjónustuna, en þær eru að velta fyrir sér núna að fara að stofna Byggingarfélag Reykjavíkur, bara eitthvað svona nýtt risaverkefni þegar þú ræður ekki við allt hitt. Mér finnst þetta ofsalega skrýtin forgangsröðun. Og þarna velti ég líka fyrir mér, ef toppurinn þekkir ekki sitt hlutverk, hver er sýnin, hver er fókusinn, hvar er forgangurinn, það hlýtur að smita út í kerfið. Það er rosalega hátt veikindahlutfall víða og það er kominn einhver viðverustjóri og alls konar fleira. Ég hugsa að þetta hafi bara mikil áhrif, ef ég er í vinnu, ég er bara að reyna að ímynda mér þessar aðstæður og ég er í vinnu. Fólkið þarna á toppnum er óskýrt með hvað þau eru að gera, vita ekki alveg hvað þau gera. Ég held að það smitist rosalega hratt niður kerfið. Þannig að ég held að ef maður þekkir sitt hlutverk, fólk er að ganga í takt, það er skýrt frá toppnum hvað við erum með í fókus núna og hvað við ætlum að gera núna. Ég held að þetta gæti haft ofsalega jákvæð áhrif inn í allt kerfið og ég hugsa að þetta gæti alveg haft góð áhrif á það að fólk bara hlakkar til að mæta í vinnuna, veit hvað það ætlar að gera. Það er bara pepp og stemning af því að markmiðin eru skýr.“
