Fram undir 1980 hafði efnahagsstjórn Íslands aðallega byggst á nokkuð reglubundnum gengisfellingum. Krónan var orðin illa löskuð á þessum trakteringum og hlutverk Seðlabankans aðallega að láta hanna nýja peningaseðla og mynt. Muniði eftir álkrónunni? Þá hugsuðu þáverandi ráðamenn með sér: Nei, þetta gengur ekki lengur. Nú byrjum við á núlli, eða réttara sagt tveimur núllum. Klippum tvö núll aftan af krónunni og verðtryggjum allt heila klabbið. Verðtryggingin var himnasending fyrir lánveitendur en myllusteinn lántakenda og sparifjáreigenda, því löggjafinn bjó þannig um hnútana að sk. verðbætur, sem áttu að tryggja verðgildi geymdrar krónu, væru í raun fjármagnstekjur og því skattlagðar sem slíkar.
Allar götur síðan hafa menn þrefað um verðtrygginguna, en ekkert breytist. Verðtryggingin var sett á með lögum og ef menn eru ósáttir er þá ekki hægt að breyta þessum lögum eða hreinlega fella þau úr gildi? Af hverju er það ekki gert? Veit það ekki.
Nú hafa ráðamenn enn og aftur gefist upp á efnahagsstjórninni og ákveðið að biðja þjóðina um umboð til að útvista henni til hagfræðinga í Brussel með von um að þeir geti komið skikki á óstýrilátt, íslenskt hagkerfi og hugsa sem svo: Ef við getum losað okkur við þessa helv…. krónu og tekið upp evru þá eru öll okkar efnahagsvandamál endanlega úr sögunni. Mér skilst hins vegar að til þess að geta tekið upp evru þurfum við fyrst að koma skikki á verðbólguna og vextina, halda þeim stöðugum við ákveðið viðmið í a.m.k. 2 ár. Ef við getum gert það til þess að taka upp evru, af hverju erum við ekki búin að því fyrir löngu? Veit það ekki.
Jú, annars, við þurfum víst að breyta s.k. vinnumarkaðsmódeli. Fjármálaráðherra til 10 ára og núverandi framkvæmdastjóri atvinnuvegasamtaka var loks að fatta þetta og benda á að til að koma böndum á verðbólguna, verðbólguvæntingarnar, undirliggjandi verðbólgu, kjarnaverðbólgu og verðbólgu án húsnæðisliðar þurfi að breyta vinnulöggjöfinni. Lög um stéttarfélög og vinnudeilur eru frá 1938. Um leið þurfi að auka valdheimildir ríkissáttasemjara þannig að hlutverk hans verði annað og meira en að skaffa deiluaðilum fundaraðstöðu og baka ofan í þá vöfflur. Af hverju er það ekki gert? Veit það ekki.
Andstæðingum ESB aðildar er tíðrætt um fiskveiðiauðlindina. Svona okkar á milli er mér andsk….. sama um þessa blessuðu fiskveiðiauðlind. Það er ekki eins og ég geti labbað niður á bryggju, keypt mér bát og farið að veiða úr „sameign þjóðarinnar,“ því fyrst þarf ég að leigja eða kaupa aflaheimildir af einhverjum manni fyrir austan fyrir morð fjár.
Þingmanni einum, sem eitt sinn stýrði einu stærsta fyrirtæki landsins og setti það nánast á hausinn, er mjög í nöp við þetta fiskveiðistjórnunarkerfi og ofurhagnað og arðgreiðslur eigenda útgerðanna og sérstaklega þá ósvinnu að fjárfesta arðinum í óskyldum rekstri. Hvað á maðurinn við? Í hverju eiga menn að fjárfesta? Miðaldaköstulum á meginlandinu eða 800 fermetra frístundahúsum á Vesturlandi eins og útrásarvíkingarnir upp úr síðustu aldamótum? Þetta fiskveiðistjórnarkerfi var sett á með lögum. Ef menn eru ósáttir við kerfið af hverju breyta þeir ekki lögunum? Veit það ekki.
Það eina sem ég veit er að allt, sem hér hefur verið upp talið, er mannanna verk. Ef menn eru ósáttir þá vinda þeir sér í að lagfæra það sem miður hefur farið. Það mun krefjast vandaðs undirbúnings, yfirlegu og mikillar vinnu. Ætli það sé ekki þar sem hundurinn liggur grafinn?
Bestu kveðjur úr óbærilegum léttleika tilverunnar.
