Það er eitthvað sem segir mér að það megi alveg hugsa hlutina upp á nýtt.
Síðasta ríkisstjórn kom að lausn nokkurra kjarasamninga með ýmsum fallegum nöfnum. Í öllum tilvikum var lausnin fólgin í lækkun skatta og auknum útgjöldum til velferðarmála án þess að afla tekna eða skera niður útgjöld á móti.
Þetta skapaði skammtíma frið en jók eftirspurn og verðbólguþrýsting til lengri tíma, sem er ein orsök vandans í dag. Hagfræði af þessu tagi hefur oft verið jafnað til þess að pissa í skóinn sinn.
Ef ég skil aukasetningu fjármálaráðherra rétt er þessi leið ekki lengur í boði. Aðeins samkomulag allra um aðgerðir, sem ekki auka eftirspurn.
SA og ASÍ þurfa samkvæmt þeim skilningi að samþykkja hækkun fyrirtækjaskatta eða tafarlausan niðurskurð á opinberri þjónustu til að létta undir með þeim, sem verst fara út úr ofurvöxtunum.
Stefnubreytingin minnir á tíma Friðriks Sophussonar í Arnarhváli og agaða hugsun þýskra fjármálaráðherra í gegnum tíðina, hvort heldur þeir komu úr röðum jafnaðarmanna eða kristilegra.
Með öðrum orðum: Sú lausn er ekki til, sem enginn finnur fyrir. Þar liggur brotalömin í málflutningi stjórnarandstöðuflokkanna. Vonin er að stefnubreyting fjármálaráðherra opni augu manna í Húsi atvinnulífsins fyrir alvöru lífsins.
Þjóðarsáttin árið 1990 byggðist fyrst og fremst á því að þáverandi ríkisstjórn féllst á kröfu atvinnulífsins og verkalýðshreyfingarinnar um kerfisbreytingu í peningamálum með því að innleiða fast gengi.
Að auki var vísitöluhækkun launa háskólamanna afnumin og þrengt að framleiðsluaukningu í landbúnaði. Í pakkanum voru hvorki skattalækkanir né aukin útgjöld.
Gengi krónunnar gagnvart evru hefur verið nokkuð stöðugt undanfarin ár. Það er athyglisverður árangur. En efinn um að hann haldi er líklega helsta ástæða neikvæðra verðbólguvæntinga.
En það alvarlega er að þessi gengisstöðugleiki er greiddur með 3,5% raunvöxtum, sem þýðir að nafnvextir komast ekki mikið niður fyrir 6% þegar best lætur. Og þeir efnaminnstu bera þyngstu baggana.
Jafnvel með mikilvægri stefnubreytingu fjármálaráðherra er ólíklegt að við náum lengra í óbreyttu kerfi.
Þetta er hærra gjald en nokkur önnur vestræn þjóð borgar fyrir stöðugt gengi. Að auki koma svo gjaldeyrishöftin.
Skiljanlega vill enginn bera þennan rosalega kostnað. Hitt er óskiljanlegt hversu margir eru á móti því að ræða aðrar leiðir og láta eins og til sé ókeypis lausn.
Ýmsir tala um norrænt vinnumarkaðsmódel. Það virkar vel bæði fyrir launafólk og atvinnulíf. Munurinn er hins vegar sá að í hverju hinna Norðurlandanna starfa allir í sama peningakerfi og sama vaxtaumhverfi.
Hér störfum við í þremur peningakerfum með þrenns konar vaxtaumhverfi. Til viðbótar kemur sú þverstæða að kaupmáttur sjómanna, sem er helsta viðmiðunarstétt útflutningsgreinanna, eykst þegar gengið lækkar og kaupmáttur allra annarra lækkar. Dæmið snýst svo við þegar gengið hækkar.
Það er erfitt að leiða þessa grundvallar skekkjur hjá sér ef menn ætla í alvöru að ræða varanlegar lausnir. Hér skuldar Hús atvinnulífsins trúverðug svör.
Í Húsi atvinnulífsins tala menn réttilega um skort á aga í hagkerfinu.
Þegar kemur að umræðu um samkeppnishæfan gjaldmiðil eins og evru er þessari röksemd hins vegar snúið á haus. Þá tala menn gegn slíkri kerfisbreytingu einmitt af því að hún hefur aukinn aga í för með sér. Það eru helstu mótrökin. Þá vantar sveigjanleika til agaleysis.
Muni ég rétt kallaði Þórbergur slíkt sálarástand: Ruglandi.
Ef þjóðin opnar ekki á að kanna möguleika til gjaldmiðilsbreytingar í þjóðaratkvæðagreiðslunni í haust situr hún uppi með sálarástand af þessu tagi og ofurvexti til frambúðar, óháð því hverjir sitja við ríkisstjórnarborðið. Það er valið.
Gleymum ekki að núverandi stjórnarandstöðuflokkar fengu næstum tólf ár við ríkisstjórnarborðið án þess að finna lausn. Og skorti þó ekkert á snoturt hjartalag þeirra.
