Nú eru um 740 einstaklingar á biðlista eftir rými á hjúkrunarheimili og langflestir þeirra eru á eigin heimili en ríflega 100 eru á sjúkrahúsi. Mikilvægt er að fjölga rýmum á hjúkrunarheimilum en einnig þarf að auka heimaþjónustu til að fólk geti verið lengur í eigin húsnæði. Þar er m.a. horft til hinnar svonefndu leiguleiðar sem felst í því að einkaaðilar byggja heimili og leigja það til áratuga. Alma Möller, heilbrigðisráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Eyjan -Alma Möller - 3
Þessi hjúkrunarheimili í dag, þetta er ekkert líkt því sem voru kölluð elliheimili hérna í gamla daga. Það er miklu, miklu hærra hjúkrunarstig.
„Já, það er þannig. Það er mun veikara fólk sem er þarna inni og þarf meiri þjónustu. En það er alveg rétt sem þú sagðir að það er búið að útskrifa 50 aldraða af Landspítala síðan 13. febrúar, en það bætir í þannig að í gær voru samt sem áður 111. Það þarf náttúrlega svo mikið til og auðvitað var maður að vona að þessi 100 biðrými í Urðarhvarfi næðu að komast í notkun áður en staðan versnaði svona mikið og það er þá það sem að fram undan er. Síðan auðvitað erum við að grípa til margs konar svona bráðabirgðalausna. Hjúkrunarheimili á Suðurnesjum sem heitir Hlévangur, við erum að reyna að semja þannig að það sé hægt að opna það aftur. Það þarf eitthvað að laga húsnæðið. Það eru samningaviðræður við Klíníkina um kannski 10-20 rými. Það er verið að skoða hvort það ætti að breyta einni hæð á sjúkrahótelinu. Það er hannað sem hótel en ekki undir slíka starfsemi, þannig að það þarf að gera ákveðnar breytingar.
Síðan er ekki bara mikilvægt að byggja hjúkrunarrými, það þarf að efla heimaþjónustu fyrir aldraða, þannig að aldraðir geti verið í sinni sjálfstæðu búsetu eins lengi og hægt er. Við vitum það öll að heima er best og þannig viljum við hafa það og þá þarf heimaþjónustu og heimahjúkrun og líka svokallaðar dagdvalir og dagendurhæfingu. Þannig að þar er búið að tryggja ein 30 rými sem eru að opna og á næstu vikum og það er ekkert af þessu sem er hægt að gera yfir nótt.“
Nei, þú smellir ekkert fingri og gerir þetta.
„Það er því miður ekki þannig. En það er eitt samt sem ég bind vonir við og það er að það er verið að uppfæra samninga við hjúkrunarheimili þannig að þau geti breytt sínu húsnæði og tekið fleiri án þess að það sé eitthvað flókið svona samningalega séð. Þannig að þau geti aukið um allt að 10 prósent og jafnvel þá sé hvati til þess þegar staðan er svona slæm eins og hún er núna og þá geta þau til dæmis tekið önnur rými undir og svo framvegis. Þannig að ég bind svolitlar vonir við þetta. Sjúkratryggingar eru að gera þessa samninga. Auðvitað vilja allir hjálpast að við að leysa svona brýnan vanda en þetta er bara svo umfangsmikill vandi út af þessari hægu uppbyggingu sem hefur verið undanfarin ár. Ég nefndi frá 2019, en þetta nær auðvitað enn þá lengra aftur. Við erum auðvitað búin að vita mjög lengi að það yrðu margir aldraðir í dag.“
Já, já, þetta kom ekkert algjörlega óvörum.
„Nei, og það er einhvern veginn okkur ekki gefið að hugsa nógu langt til framtíðar. En við verðum að gera það og á næsta ári eru alla vega 270 rými að opna, jafnvel fleiri og svo framvegis. Þannig að það er búið að teikna upp miklu meiri rými til framtíðar.“
Já, þetta er, þetta er auðvitað líka gríðarlegt fjárhagslegt spursmál vegna þess að það er óskapleg fjárhagsleg sóun að vera með fólk sem þarf hjúkrunarrými inni á sjúkrahúsi.
„Það var alveg hárrétt, þetta er auðvitað afleit staða. Í fyrsta lagi er þetta slæmt fyrir lífsgæði hinna öldruðu. Að vera inni á bráðalegudeild þar sem er allt annar hraði á öllu heldur en inni á hjúkrunarheimili. Í öðru lagi þá hindrar þetta sjúkrahúsið í að sinna sínu kjarnahlutverki eins og að gera skurðaðgerðir og slíkt. Og í þriðja lagi, eins og þú nefnir, er þetta dýrasti kosturinn. Þannig að vonandi tekst að greiða úr þessum vanda og það myndi auðvitað gjörbreyta stöðunni á Landspítalanum og starfseminni þar, því að spítalinn er auðvitað búinn að búa við þetta svo lengi.“
Jú, jú, en mér heyrist á svona því sem þú ert að lýsa, það koma 260 rými á næsta ári, jafnvel fleiri. Það eru um 100 manns núna. Auðvitað kannski er þetta í raun og veru fleiri. Það voru útskrifaðir 50 og það fækkaði nánast ekki neitt.
„Nei, fólk er líka að bíða heima þannig að núna eru samtals 740 manns að bíða eftir hjúkrunarrými. Og það er tala sem er búin að vera svona há í nokkur ár en hluti þeirra er í svokölluðum biðrýmum þannig að þau eru kannski við góðar aðstæður, þó þær séu ekki eins góðar og að vera komin í fast pláss á hjúkrunarheimili. Og sumir geta beðið heima með aðstoð og svo framvegis. En þetta er bara vandi sem við verðum að laga.“
Er ekki óhætt að segja að með markvissum aðgerðum, auðvitað er þetta náttúrulega um allt land, þetta er ekkert bara hér á höfuðborgarsvæðinu, með markvissum aðgerðum núna þegar þetta er á hendi ríkisins, er ekki hægt að leysa þennan vanda bara svona á næstu þremur árum?
„Jú, það mun taka einhver ár og það sem líka er hægt núna, og við bindum auðvitað vonir við, það eru einkaaðilar sem bara byggja heimili og leigja til einhverra áratuga. Það er þessi leiguleið. Slík úrræði eru líka að koma fram. Þannig að ég þori ekki að lofa neinu hvað það tekur langan tíma að greiða úr þessu, en það mun taka einhver ár.“
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
