Mál sem ekki aðeins varða líðandi stund heldur hafa áhrif um langa framtíð eru tilvalin í þjóðaratkvæðagreiðslu. Halla Hrund Logadóttir, þingmaður Framsóknar, er hlynnt því að þjóðin fái að ákveða framhald aðildarviðræðna við ESB. Hún vill ítarlegri þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna, að þar komi fram samningsmarkmið og leiðbeiningar til ríkisstjórnar og samningamanna. Halla Hrund er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Halla Hrund Logadóttir - 5
Það hefur mikið vatn runnið til sjávar í alþjóðapólitíkinni frá því að urðu stjórnarskipti hér. Það kom náttúrulega nýr forseti til valda í Bandaríkjunum sem hefur snúið öllu á hvolf og gjörbreytt í raun og veru heimsmyndinni. Flestir eru nú á þeirri skoðun að þetta sé eitthvað sem Ísland þurfi að bregðast við. Og við sjáum bara hvað hefur gerst á undanförnum árum. Það er stríð í Úkraínu, innrásarstríð Rússa þar. Nú, við erum með náttúrlega hryllilegt ástand fyrir botni Miðjarðarhafs. Við erum með árásarstríð Ísraels og Bandaríkjanna á Íran. Við við vitum ekki hvort NATO verður til í núverandi mynd þess vegna eftir sex mánuði.
Í allri þessari hringiðu, þá eru Evrópumálin rækilega komin á dagskrá hér á Íslandi. Fyrirhuguð, ja, við skulum gera ráð fyrir að það sé þingmeirihluti fyrir því, þannig að það verði þjóðaratkvæðagreiðsla hér 29. ágúst. Framsóknarflokkurinn í Evrópumálum hefur sveiflast dálítið. Hann hefur nú svona löngum verið tortrygginn á þetta Evrópusamstarf. Þó að ég held að menn séu nú í Framsóknarflokknum almennt sáttir við til dæmis aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu. Á tímabili vildi Framsóknarflokkurinn fyrir alla muni bara ganga alla leið inn í ESB og var þá Evrópusinnaðasti flokkur landsins. Svo er ekki lengur. Hvernig horfir þessi staða við þér? Formaður þinn hefur tekið mjög afgerandi afstöðu gegn Evrópusambandinu. Hver er afstaðan bara svo við byrjum til dæmis á bara þjóðaratkvæðagreiðslunni?
„Ja, mér finnst það rétt þegar að við erum að tala um stór mál í íslensku samfélagi og þá á ég ekki við stór mál dagsins í dag endilega heldur mál sem að eru þess eðlis að þau hafa áhrif langt fram í tímann. Þá finnst mér eðlilegt að þjóðin fái að kjósa um þau. Og í þessu samhengi, þegar við erum að tala um mál sem hefur áhrif á stjórnarskrá, hefur áhrif á ólík svið okkar, þá er það dæmi um mál sem að mér finnst falla undir þá skilgreiningu. Og þar af leiðandi finnst mér það rétt nálgun að það sé kosið um hvort að það eigi að ræða við Evrópusambandið um nánara samstarf. Þannig að ég geri ekki athugasemdir við það.“
Þú ert sátt við að það sé farið í þjóðaratkvæðagreiðslu um hver næstu skref verða í þessu máli. Það mun verða mjög afdrifarík þjóðaratkvæðagreiðsla vegna þess að ef það kemur nei þá er nokkuð fyrirsjáanlegt að Ísland muni ekki ræða aftur við Evrópusambandið um fulla aðild í áratug, áratugi. Nú, já, þýðir þá að væntanlega það verður reynt að klára samning sem að hægt er að bera undir þjóðina.
Þegar við horfum fram yfir þjóðaratkvæðagreiðsluna og segjum ef og ef.
„Ef og ef.“
Ef það kemur já, hvernig horfir það við þér?
„Ef ég má bara aðeins stökkva til baka þá held ég, því þú ert að lýsa þessari ótrúlegu breytingu sem hefur orðið í heimsmálunum á stuttum tíma, að þá held ég að allir séu að horfa á það að við þurfum að efla okkar alþjóðlega samvinnu. Það er tekist á um það hvernig og af því ég var að minnast á það áðan að ég er í Norðurlandaráði, þá hugsar maður strax, það er dæmi um okkar svona nánustu ættingja, þau lönd sem við myndum bjóða í fermingarveisluna ef við yfirfærum það á eitthvað slíkt. Það er dæmi um eitthvað sem ég held að sé til dæmis að það séu allir sammála um að eigi að gera. Síðan er auðvitað tekist á um hvort að leiðin að því að ganga í Evrópusambandið sé rétta leiðin fyrir Ísland eða ekki. Og það sem ég hef sagt varðandi það ferli sem er núna í gangi, varðandi þann undirbúning á málinu, þessa þinglegu meðferð sem er í gangi og þarf að ljúka áður en að þingið er slitið. Að ég hef sagt að við þurfum að hafa þá þingsályktunartillögu aðeins efnismeiri. Það vantar aðeins kjöt á beinin, hvað hana varðar.“
Hvað vantar, finnst þér?
„Ja, ég skal segja, mér finnst vanta aðeins nánar um þær rauðu línur af því að þessi þingsályktunartillaga sem fær þinglega meðferð, hún er í raun og veru það sem að almenningur ætti að lesa áður en það gengur til atkvæðagreiðslunnar, sama hvort hún er núna tímasett, sem sagt í lok sumars. Það er hið pólitíska umboð sem er verið að meta hvort það eigi að halda áfram eða ekki. Stjórnmálamenn koma og fara. En þessi plögg þurfa að vera unnin með þeim hætti að það sé ákveðinn skýrleiki. Og segjum sem svo að það verði já úr þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá lít ég líka á það þannig að sá leiðarvísir sem kemur fram í þingsályktuninni er að ákveðnu leyti leiðarvísir til ríkisstjórnar og þá samninganefndar um hverjar eru svona, eins og ég segi aftur, rauðu línurnar í sandi.
Ég var að ræða þetta um daginn og ég var að reyna að ná utan um þetta við vin minn og við svona enduðum á því að draga þetta saman. Þetta er svolítið svona eins og Ólafur, þú verður að fela mér að selja eða semja um íbúðina þína eða bílinn þinn fyrir mig. Þú myndir vilja strax í upphafi fara dálítið yfir hvað þú vilt fá fyrir bílinn, hvert er verðbilið, hvað þú ert til í, hvað þú ert ekki til í. Þannig að ég myndi ekki bara fara af stað með eitthvað. Þannig að ég er dálítið fókuseruð á það núna, talandi um þetta rýnihlutverk sem ég tek mjög alvarlega, af því að þetta er risastórt mál, þá vil ég að það sé byggt kjöt á beinin hvað varðar þingsályktunina þannig að málið standi á fastari fótum áður en fólk fer og metur það. Ég held líka að það sé gott fyrir kjölfestuna sem umræðan þarf.“
Já, svo við notum nú svona þessa samlíkingu áfram, þá er ég að gefa þér umboð til þess að semja fyrir mig. Ég er ekki að gefa þér umboð til þess að ganga frá samningnum. Þú verður að koma aftur til mín og það er ég sem geng frá samningnum.
„Það er rétt. En það er samt líklegra ef þú gefur mér í upphafi, förum yfir svona hvað, hvað þér finnst. Þá er líklegra að það sé skýrara fyrir þá sem að, sko, ég myndi ekki koma bara til baka ef það yrði já úr niðurstöðunni, bara til baka með eitthvað.“
