Skógræktarfélag Íslands, í samstarfi við IKEA á Íslandi, útnefnir vesturbæjarvíði (Salix smithiana Vesturbæjarvíðir) að Ytri-Skógum sem Tré ársins 2018. Athöfnin hefst kl. 14 sunnudaginn 2. september.
Dagskrá:
Setning: Sverrir Magnússon
Ávarp og afhending viðurkenninga: Jónatan Garðarsson, formaður Skógræktarfélag Íslands
Ávarp verðlaunahafa: Margrét Bárðardóttir
Léttar veitingar frá Skógakaffi, trjáföðmun og mælingar á Tré ársins
Hljómsveit Valborgar Ólafsdóttur flytur frumsamin lög. Hana skipa Valborg Ólafsdóttir, söngur og gítar, Orri Guðmundsson á trommum, Baldvin Freyr Þorsteinsson á gítar og Árni Guðjónsson á bassa og hljómborð.
Að athöfn lokinni verður boðið upp á skógargöngu um Völvuskóg undir leiðsögn staðkunnugra.
Er þetta í fyrsta skipti sem þessi tegund er útnefnd sem Tré ársins og er tréð sérlega umfangsmikið og mikill karakter enda ýmislegt á daga þess drifið. Vesturbæjarvíðir var nokkuð algengur í görðum í vesturbæ Reykjavíkur á fyrri helmingi 20. aldar, en ræktun hans lagðist mikið til af þegar lengra leið á öldina og er hann frekar fágæt tegund hérlendis. Í grein Jóhanns Pálssonar grasafræðings og fyrrverandi forstöðumanns Grasagarðsins á Akureyri og síðar garðyrkjustjóra Reykjavíkurborgar í Skógræktarritinu árið 1997 segir svo um tilkomu og uppruna vesturbæjarvíðis.
Á Ytri-Skógum var tvíbýli og hétu bæirnir Austurbær og Vesturbær. Vitað er að bræðurnir Kjartan og Bárður Guðmundssynir úr Austurbænum gróðursettu þetta tré árið 1948, að því er talið er, eða fyrir sléttum sjötíu árum síðan, á sumarhúsalóð sem þeir héldu eftir er jörðin var gefin Héraðsnefndum undir Héraðsskólann. Fyrir hönd afmælisbarnsins við Eystra Bæjargil tekur dóttir Bárðar, Margrét Bárðardóttir, við viðurkenningaskjali og skilti því til staðfestingar að tréð hafi verið valið Tré ársins 2018.
„Á árunum upp úr síðustu alda-mótum flutti Jón Eyvindsson kaupmaður til landsins stofuplöntur frá Þýskalandi. Búið var um þessar plöntur í tágakörfum sem voru mikið notaðar sem umbúðir á þeim árum. Ungur sonur hans Ísleifur kom til teinungi úr þesskonar körfu og gróðursetti í garði föður síns að Stýrimannastíg 9 í Reykjavík (Ísleifur Jónsson, munnleg heimild). Teinungur þessi dafnaði vel og smám saman fóru nágrannarnir að fá græðlinga af honum og gróðursetja í garðana hjá sér. Varð þessi víðir einskonar einkennistré gamla Vesturbæjarins og við hann kenndur og kallast vesturbæjarvíðir. Ég veit ekki til þess að vesturbæjarvíðirinn hafi nokkurn tíma verið framleiddur og seldur í gróðrarstöðvum og þegar auðveldara varð að fá trjáplöntur keyptar lagðist ræktun hans mestmegnis af. Það er sjaldgæft að finna hann í görðum sem eru gerðir eftir 1940. [ ] Vesturbæjarvíðirinn virðist vera tegundabastarður. Útlitslega líkist hann hópi nauðalíkra blendinga sem mikið er af í Evrópu og taldir eru bastarðar körfuvíðis, Salix viminalis L., selju, S. capraea L., og gráselju, S. cinerea L. Allar þær tegundir blómgast fyrir laufgun og eins er um alla þekkta bastarða þeirra. Aftur á móti blómgast vesturbæjarvíðirinn samtímis eða um það bil sem laufgun er að ljúka og virðist auk þess hafa möguleika á að verða stórvaxnari en þeir blendingar úr þessum hópi sem ég hefi séð erlendis. Erlendir grasafræðingar sem ég hefi borið þennan víði undir hallast helst að því að hann beri að flokka sem Salix x smithiana Willd. en það er einn algengasti blendingurinn í framan-greindum hópi. [ ] Vesturbæjarvíðirinn er einn klónn og hann er kvenkyns og þó um bastarð sé að ræða er hann ágætlega frjór.“
Skógræktarfélag Íslands hefur krýnt Tré ársins árlega síðan 1993. Er útnefningunni ætlað að beina sjónum almennings að því gróskumikla starfi sem unnið er um land allt í trjá- og skógrækt og benda á menningarlegt gildi einstakra trjáa um allt land. Sjá lista hér.
