Flestir hafa örugglega upplifað að eiga erfitt með að einbeita sér eftir stuttan nætursvefn. Maður starir bara á skjáinn og missir einbeitinguna. Fram að þessu hefur skýringin á þessu oft verið að heilinn sé bara einfaldlega of þreyttur.

En niðurstöður nýrrar rannsóknar benda til að eitthvað annað gerist í heilanum þegar einbeitingin á í vök að verjast.

Vísindamenn við Massachusetts Institute of Technology rannsökuðu hvað gerist í heilanum þegar fólk glímir við svefnskort. Þeir segja að það sé ekki tilviljun að einbeitingin eigi í vök að verjast. Þegar hún hverfur, þá byrji ferli í heilanum sem eigi sér venjulega bara stað þegar við sofum.

Þetta er hreinsun heilans, þegar líkaminn losar hann við úrgangsefni. Þessi hreinsun er mjög mikilvæg fyrir heilann en hún á sér yfirleitt bara stað þegar við sofum.

Í rannsókninni, sem hefur verið birt í vísindaritinu Nature Neuroscience, voru 26 þátttakendur prófaðir eftir bæði góðan nætursvefn og svefnlausar nætur.

Þátttakendurnir áttu að leysa einföld verkefni sem reyndu á athygli þeirra og á meðan mældu vísindamennirnir virkni heilans, púlsinn, öndun og hreyfingu vökvans í heilanum.

Þegar þátttakendurnir misstu af skilaboðum varðandi verkefnin, sáu vísindamennirnir að vökvinn fór úr heilanum og um leið hægði púlsinn á sér og það hægði á önduninni.

Þegar einbeitingin náði sér aftur á strik komst líkaminn aftur í eðlilegt ástand.

Vísindamennirnir segja að heilinn reyni að bæta upp fyrir svefnskortinn með því að hreinsa sig þrátt fyrir að maður sé vakandi. Vandinn er að þetta gerist á kostnað einbeitingarinnar.

Þetta gæti því verið skýringin á af hverju maður missir einbeitinguna, þrátt fyrir að maður reyni að halda sér vakandi.

Rannsóknin vekur einnig upp spurningar um hversu lengi heilinn getur starfað undir þessu álagi sem svefnskortur veldur.

Byggt á umfjöllun Science Daily og Nature Neuroscience.