fbpx
Sunnudagur 19.apríl 2026
Pressan

Stærsta eldgos sögunnar gerði gat á ósonlagið og gerði næstum út af við mannkynið

Kristján Kristjánsson
Sunnudaginn 27. júní 2021 23:00

Toba vatn í gíg eldfjallsins Toba. Mynd:Getty

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Drunur sem heyrðust um nær alla Suðaustur-Asíu hafa líklega skotið forfeðrum okkar skelk í bringu fyrir um 74.000 árum. Þessar drunur komu frá eldfjallinu Toba á Súmötru þegar gos hófst þar og það ekkert smá gos. Svo mikil aska kom upp úr eldfjallinu að himininn varð svartur og sólargeislar náðu ekki til jarðar um langa hríð vegna öskunnar. Það hafði að sjálfsögðu hrikaleg áhrif á gróður og dýr.

Sumir vísindamenn telja að eldgosið hafi valdið vetri á allri jörðinni sem hafa varað í sex til tíu ár og að næstu 1.000 ára á eftir hafi hitastigið á jörðinni verið lægra en áður. Þetta hefur hugsanlega haft miklar afleiðingar fyrir bæði plöntu- og dýralíf og einnig fyrir forfeður okkar. Ein kenning, sem sett hefur verið fram, er að gosið hafi næstum því gert út af við forfeður okkar og aðeins hafi 10.000 til 30.000 menn verið eftir á lífi í kjölfar gossins.

Til marks um hversu öflugt gosið var þá myndaðist rúmlega 100 kílómetra langur gígur í því sem er í dag eitt dýpsta stöðuvatn heims. Gosið er það stærsta sem vitað er um og telja vísindamenn að Toba hafi spýtt um 13.000 rúmkílómetrum af grjóti, jarðvegi og ösku út frá sér. Það er 12 sinnum meira en í stærsta eldgosinu sem mannlegar heimildir eru til um en það var gosið í Tambora í Indónesíu 1815.

Niðurstöður nýrrar rannsóknar benda til að eldgosið hafi ekki aðeins haft gríðarleg áhrif á hitastigið á jörðinni og forfeður okkar heldur hafi það einnig gert risastórt gat á ósonlagið. Ósonlagið verndar okkar fyrir hættulegum geislum sólarinnar og þetta gat hefur væntanlega orðið til þess að fjöldi dýra og manna dó af völdum þessara geisla. Rannsóknin er byggð á tölvulíkönum og ekki eru allir vísindamenn vissir um að niðurstaðan sé rétt. Anders Svensson, hjá Niels Bohr stofnuninni í Kaupmannahöfn, sagði í samtali við Danska ríkisútvarpið að hann væri ekki alveg sannfærður um niðurstöðuna en þar sem rannsóknin sé byggð upp á rannsóknum á líkönum sé erfitt að kanna hvort mistök hafi verið gerð. „Kannski var þetta svona rosalegt, kannski ekki,“ sagði hann.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Pressan
Fyrir 21 klukkutímum

„Ég sagði honum að hann væri í röngu gati“ – „Síðan komst ég að ástæðunni“

„Ég sagði honum að hann væri í röngu gati“ – „Síðan komst ég að ástæðunni“
Pressan
Fyrir 22 klukkutímum

Konur segja þessa spurningu karla í rúminu vera „fullnægingarmorðingja“

Konur segja þessa spurningu karla í rúminu vera „fullnægingarmorðingja“
Pressan
Í gær

Sænskur einfari handtekinn 21 ári eftir tvö morð

Sænskur einfari handtekinn 21 ári eftir tvö morð
Pressan
Í gær

Dýr mistök á opnunardegi pitsastaðar – Greiddu viðskiptavinum fyrir að kaupa pítsu

Dýr mistök á opnunardegi pitsastaðar – Greiddu viðskiptavinum fyrir að kaupa pítsu
Pressan
Í gær

Kviðdómendur grétu við upptöku af síðustu augnablikum sjö ára stúlku

Kviðdómendur grétu við upptöku af síðustu augnablikum sjö ára stúlku
Pressan
Í gær

Söngvarinn handtekinn vegna rotnandi líks táningsstúlku sem fannst í Teslu-bifreið hans

Söngvarinn handtekinn vegna rotnandi líks táningsstúlku sem fannst í Teslu-bifreið hans
Pressan
Fyrir 2 dögum

Draumaferð hjónanna til Maldíveyja breyttist í algjöra martröð

Draumaferð hjónanna til Maldíveyja breyttist í algjöra martröð
Pressan
Fyrir 3 dögum

Bandaríkjamenn sagðir hafna tillögu Rússlands um lausn Íransstríðsins

Bandaríkjamenn sagðir hafna tillögu Rússlands um lausn Íransstríðsins