Strandveiðar og byggðakvóti, 5,3% kerfið, fluttist á síðasta ári frá atvinnuvegaráðuneytinu til innviðaráðuneytisins. Ein meginforsendan fyrir flutningnum er að byggðamál heyra undir innviðaráðuneytið og 5,3% kerfið er í raun byggðamál. Nú er unnið að því að reyna að tryggja 48 daga til strandveiða frá maí og út ágúst. Takist vel til getur það bætt hag smærri sveitarfélaga, sem misst hafa spón úr aski sínum við þá hagræðingu sem kvótakerfið hefur haft í för með sér. Eyjólfur Ármannsson, innviða ráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Eyjólfur Ármannsson - 1
Innviðaráðuneytið, þetta er ansi víðfeðmt ráðuneyti þegar kemur að málaflokkum.
„Já, það er það. Ég hét fyrst samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra. En svo, af því ég fékk fjarskipti inn, þá var ákveðið að halda nafninu innviðaráðherra. Og ég er að sjálfsögðu með samgöngumálin, það eru þá vegamál, loftferðamál, siglingar og fleiri mál. Ég er með umferðarmálin líka, leigubílstjóramál. Og svo er ég með sveitarstjórnarmálin, mjög skemmtilegur málaflokkur líka. Það er að segja, ég er þá yfir sveitarstjórnarmálunum, ég er ekki yfir sveitarstjórnunum, sem hafa sjálfsákvörðunarrétt samkvæmt lögum. Og svo er ég með fjarskiptamál og svo er ég líka með byggðamál. Það er líka mjög áhugaverður málaflokkur sem tengist sveitarstjórnarmálum að vissu leyti út af fjölda sveitarstjórna úti á landi. Í sumar fékk ég mál samkvæmt fimmtu málsgrein áttundu greinar laga um stjórn fiskveiða, sem er 5,3% potturinn. Ég er handhafi 5,3% af aflaheimildum í landinu, bæði botnfiski og líka uppsjávarfiski, sem fer þá á skiptimarkað. Þetta eru strandveiðar og byggðakvóti og aðrir pottar reyndar líka.“
Eilífðardeilumál á Íslandi.
„Já, eilífðardeilumál á Íslandi, þetta er erfiður málaflokkur og fer mikil vinna í það. En við höfum núna samkvæmt stjórnarsáttmála verið að reyna að vinna að því að tryggja 48 daga til strandveiða í maí, júní, júlí, ágúst. Og við erum að vinna í heildarendurskoðun á þessu 5,3% kerfi. Þetta eru sex pottar og við stefnum á það að fækka pottunum. Ég sé fyrir mér að framtíðin verði þannig að við verðum með strandveiðar og svo byggðakvóta, þá í sértækum og almennum líka. Og ég verð að segja eins og er að, verandi með þennan málaflokk, þá tel ég að þarna sé möguleiki, ef við höldum vel á að endurskoða þetta vel, að þá getum við komið vel til móts við brothættar byggðir í landinu, veikari byggðir, veikari sjávarbyggðir sem hafa farið illa út úr fiskveiðistjórnunarkerfinu. Það ætti að vera alla vega svona í áttina að því og ég tel að ef við gerum þetta vel, þá ættum við að koma á betri sátt um núverandi kerfi. Sem er auðvitað eilífðardeilumál.“
Já, já, það verður aldrei fullkomin sátt. En það er nú einu sinni þannig, ef við tölum um fiskveiðistjórnunarkerfið í heild, þá er þetta kerfi sem hefur á margan hátt gefist mjög vel og það hefur orðið mikil hagræðing í greininni. En það hefur, eins og þú bendir á, það hefur komið harkalega niður á fámennum sveitarfélögum.
„Það hefur gert það. Þegar þú horfir á markmið laganna, þá er það að vernda fiskstofna og koma að hagkvæmri nýtingu, en svo segir líka í markmiðsákvæðinu að það er að tryggja byggð og atvinnu í landinu. Kvótakerfið, það knúði fram hagræðingu sem að við gerðum aldrei sjálf. Í gamla daga það var alltaf þannig að það var felld króna ef veikasta útgerð landsins var að fara á hausinn. Þá var það að útgerðarstjórinn fór í þingmanninn, þingmaðurinn í ráðherrann og ráðherrann í seðlabankastjóra. Og svo Jóhannes Nordal felldi gengið.
Þessi krafa um hagræðingu, hún verður til í kvótakerfinu sem við náum ekki fram með öðrum hætti. Og með því, samrununum, þá hafa veikar byggðir orðið út undan. Byggðir sem urðu eiginlega til þegar þilskipaútgerðin kemur og staðir sem er gott að sækja til sjávar en hafa misst aflaheimildir. Ég vonast til þess að 5,3% kerfið geti virkilega komið þarna til móts við þessar byggðir.“
