Þorsteinn Pálsson fyrrum ráðherra, þingmaður og ritstjóri gagnrýnir harðlega Boga Nils Bogason forstjóra Icelandair og Halldór Benjamín Þorbergsson forstjóra fasteignafélagsins Heima í nýjasta pistli sínum á Eyjunni. Þorsteinn færir rök fyrir því að rökstuðningur forstjórana, sem telja að hætta eigi við fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB, gangi engan veginn upp. Hann segir þjóðarstolt hinna vel stæðu forstjóra vera í raun fátæklegt.
Þorsteinn minnir á lífeyrissjóðir séu stórir eigendur í fyrirtækjunum sem Bogi og Halldór Benjamín stýra. Vissulega hafi forstjórarnir fullt frelsi til að taka þátt í pólitískri umræðu en spyrja verði þó í því samhengi:
„Verði pólitísk þátttaka að viðtekinni forstjóravenju í lífeyrissjóðafyrirtækjum vaknar sú spurning hvort ekki þurfi að kjósa í stjórnir lífeyrissjóða með lýðræðislegum hætti. Þær eru jú vörslumenn skattpeninga almennings, sem liggja sem hlutafé í þessum fyrirtækjum.“
Bogi og Halldór skrifuðu báðir í vikunni greinar þar sem þeir leitast við að færa rök fyrir því að hætta eigi við þjóðaratkvæðagreiðsluna sem á að fara fram í lok ágúst næstkomandi.
Þorsteinn gerir fjölda athugasemda við rök forstjóranna. Hann segir Boga telja að fresta eigi atkvæðagreiðslunni til að hægt sé að gera ráðstafanir í efnahagsmálum. Ríkisstjórnin sé hins vegar þvert á það sem Bogi virðist telja full fær um að sinna meira en einu viðfangsefni í einu og vísar Þorsetin þar til sögulegra fordæma:
„Þegar Ísland gekk í NATO glímdi ríkisstjórnin á sama tíma við fyrstu djúpu gjaldeyriskreppu lýðveldisins. Þegar Ísland gekk í EFTA glímdi ríkisstjórnin við 50% fall útflutningstekna eftir hrun síldarstofnsins. Þegar Ísland gekk í EES glímdi ríkisstjórnin við afleiðingar samdráttarára og kreppu í ríkisfjármálum.“
Þegar kemur að þeim rökum Halldórs Benjamíns að Ísland sé svo ríkt og eigi þar með lítið erindi inn í ESB, þar sem sum aðildarríkin séu fátækari, segir Þorsteinn svo virðast sem að forstjórinn hafi aldrei leitt hugann að því hvers vegna hið auðuga Ísland geti ekki varið fullveldi sitt upp á eigin spýtur og gengið þess vegna í NATO þar sem ekki allar þjóðir séu jafn ríkar og Ísland:
„Þessar fátækari þjóðir, sem bæði eru aðilar að NATO og ESB, hafa skuldbundið sig til að verja ríka Ísland. Þetta finnst forstjóra lífeyrissjóðafyrirtækisins sjálfsagt að þiggja.“
Vegna þessa ríkidæmis sjái Halldór Benjamín ekki skynsemi í því að verja efnahagslegt sjálfstæði landsins í félagsskap með þessum sömu þjóðum:
„Einhvern tímann hefði þetta verið til marks um fátæklegt þjóðarstolt ríkra manna.“
Þorsteinn minnir á ap varnir gegn fjölþáttaógnum hafi að miklu leyti flust frá NATO yfir til ESB en af slíku standi Íslandi miklu meiri ógn en innrás rússneska hersins. Bæði almenningur og fyrirtæki hafi mikla hagsmuni af vörnum gegn slíkum ógnum og þá í samstarfi við önnur ríki en til að mynda ráði nágrannaríkin ekki við þær varnir ein og sér. Þrátt fyrir þetta sjái Halldór Benjamín ekki skynsemina í því að tryggja öryggi Íslands með þessum hætti:
„Einangrunarpopúlismi Miðflokksins og þeirra flokka í stjórnarandstöðu sem elta hann ræður greinilega meir í huga hans en íslenskir hagsmunir.“
Þorsteinn segir Halldór Benjamín mæla ríkidæmi Íslands í samanburði við önnur lönd með gengisskráningu íslensku krónunnar en málið sé ekki svo einfalt. Verðmætasköpun á mann hafi verið minni síðustu ár á Íslandi en að meðaltali í ríkjum ESB. Landsmenn þurfi því sjálfir að borga fyrir aðgerðir til að halda gengisskráningu krónunnar uppi.
Þar á meðal séu gjaldeyrishöft á lífeyrissjóði og 3,5 prósent raunvextir. Ofurvextirnir þjóni fyrst og fremst þeim tilgangi að koma í veg fyrir fall krónunnar en án þessara tveggja lykilatriða myndi gengi krónunnar hrynja og Ísland hrynja niður listann yfir ríkustu þjóðir heims:
„Með öðrum orðum eru það viðskiptavinir forstjórans sem halda uppi ofmati á skráðu gengi krónunnar. Og forstjórinn má ekki til þess hugsa að þeir fái að greiða atkvæði um að halda þeim möguleika opnum að losna undan því oki.“
Loks minnir Þorsteinn á að það skjól sem Ísland hafi notið af hálfu Bandaríkjanna og Evrópu með fríverslun og hagstæðum viðskiptakjörum hafi verið sett í uppnám með tollastríði Bandaríkjastjórnar. Þar sem Ísland sé ekki í tollabandalagi með þeim þjóðum sem trúi á frjáls viðskipti sé landið varnarlaust í þessu stríði. Eina lausnin við þessu sé aðild að tollabandalagi Evrópu. Halldór Benjamín segi það hins vegar óskynsamlegt að tryggja ríkidæmi og efnahagslegt öryggi Íslands með þessum hætti:
„Ég sé ekki heila brú í þessari röksemdafærslu, ekki fyrir Ísland að minnsta kosti.“
Pistil Þorsteins í heild sinni er hægt að nálgast hér fyrir neðan.
Þorsteinn Pálsson skrifar: Er Ísland of ríkt til að eiga samleið með öðrum þjóðum?
