Við þurfum að greina á milli vaxtaálagsins sem við borgum fyrir efnahagslega óstjórn hér á landi, sem við sjálf berum ábyrgð á, og álagsins sem við borgum fyrir gjaldmiðilinn sjálfan – kostnaðinn við að vera með örmynt í stað þess að nota stærri og stöðugri alþjóðlega gjaldmiðil, segir Þorsteinn Víglundsson, forstjóri Hornsteins og fyrrverandi ráðherra Viðreisnar. Þorsteinn er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Markaðarins á Eyjunni.

Markaðurinn - Þorsteinn Víglundsson - 3.mp4

„Mér leiðist svolítið þetta karp milli stuðningsmanna Evrópusambandsaðildar, sem ég tel mig sjálfan nú vera og ég hef þá horft á það út frá aðgengi að alþjóðlegir mynt. En evran er ekki lausn allra vandamála sem við kljáumst við í efnahagslífinu, ef við tökum ekki ábyrgð í gegnum ríkisfjármál og vinnumarkað þá lendum við í jafnvel verri vandamálum heldur en með því að vera með sjálfstæðan gjaldmiðil vegna þess að hann getur þá alla vega fallið – brotnar yfirleitt undan okkar vitleysu – en það er heldur ekki til neins að benda á einhver tímabil hjá krónunni þar sem hún nær að hanga sæmilega stöðug yfir eitt ár, tvo eða þrjú,“ segir Þorsteinn.

Hann bendir á að krónan féll síðast 2019 þokkalega myndarlega og þar áður hafði hún hrunið 2008-9, þegar hún helmingaðist. Þar áður féll hún í kringum 2000 og 1990 og svo mætti áfram telja, segir Þorsteinn og segir að af þessu megi sjá að á 7-10 ára fresti missi krónan umtalsverðan hluta af virði sínu þó að hún geti síðan verið sæmilega stöðug þess á milli.

Hann segir vandann sem felist í krónunni og þeim vaxtakjörum sem bjóðast í henni vera tvíþættan. Annars vegar sé það langtímaóstöðugleiki myntarinnar og  við sjálf berum ábyrgð á þeim óstöðugleika, sem að stórum hluta megi rekja til vinnumarkaðar.

„Örmynt mun alltaf bera einhvern vaxtamun. Íslensk króna, jafnvel með fullkomna hagstjórn og fullkominn vinnumarkað, mun alltaf bera nokkuð vaxtaálag bara út frá smæð sinni og áhættu samanborið við stærri myntir eins og evru og dollar. Það er gjaldmiðilsálagið okkar og þar ofan á bætist álagið fyrir efnahagslega óstöðugleika, sem við berum sjálf ábyrgð á.“

Þorsteinn segir að báðar herbúðirnar – Evrópusinnar og andstæðingar aðildar – verði að greina þarna á milli, við verðum að takast á við heimatilbúinn efnahagsvanda okkar en jafnframt horfast í augu við það að krónan verði alltaf kostnaðarsamur gjaldmiðill. „Hún felur í sér talsverðan viðskiptakostnað, hún felur í sér vaxtaálag fyrir allt hagkerfið og þó að það væri ekki nema 1-2 prósent vaxtaálag er það umtalsverður kostnaður.“

Hann segist sakna þess að ekki sé hægt að taka talsvert yfirvegaðri umræðu um þessi mál með minni upphrópunum en þess í stað horfist fólk í augu við þann veruleika sem fyrir framan okkur stendur. „Þetta er ekki „mér finnst – þér finnst“ umræða, það er hægt að sýna fram á með tölum og gögnum og greina á milli álagsins sem við borgum fyrir efnahagslegan óstöðugleika og álagsins sem við borgum fyrir gjaldmiðilinn sjálfan.“