Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR, fjallar um stöðu álversins í Straumsvík, en sem kunnugt er þá segist fyrirtækið standa frammi fyrir miklum rekstrarvanda og íhugar að hætta starfsemi sinni ef ekki tekst að semja við Landsvirkjun um lægra raforkuverð.
Bent hefur verið á að markaðsaðstæður séu einnig stór þáttur í vanda álversins, sem er í eigu risafyrirtækisins Rio Tinto í gegnum Ísal.
„En hvernig er staðan raunverulega,?“ spyr Ragnar Þór.
„Eftir að hafa skoðað rekstrartölur fyrirtækisins kemur margt áhugavert í ljós. Sérstaklega þegar skoðað er hvaða liðir í rekstri orsaka þetta mikla tap síðastliðin 10 ár. Árið 2011 voru afskriftir 2,77% af eignum og hafa hækkað jafnt og þétt síðustu ár og voru komnar upp í 10,52% af eignum árið 2018 og voru rúmir 45,6 milljónir dollarar það árið á meðan tapið var rúmir 44,6 milljónir dollarar. Þetta þýðir að samkvæmt rekstrarreikningi verður verksmiðjan verðlaus með öllu eftir um 10 ár,“
segir Ragnar og nefnir að tapið liggi að mestu í háum afskriftum, þó vissulega séu markaðsaðstæður slæmar.
Ragnar nefnir að þóknun Ísal til móðurfyrirtækisins árið 2018 hafi verið um tveir milljarðar króna meðan launagreiðslur og launatengd gjöld hafi verið um sex milljarðar króna. Hann segir stöðuna ekki eins slæma og fyrirtækið vilji láta líta út fyrir og því hafi bókhaldið í raun verið svert, en ekki fegrað:
„Ef veltufé frá rekstri er skoðað þá er það jákvætt fyrir öll árin. Þannig er ljóst að fyrirtækið er ekki eins illa statt og búið er að fullyrða í hræðsluáróðri gagnvart starfsfólki og stjórnvöldum. Auk þess tekur móðurfélagið um 2 milljarða í þóknun á hverju ári út úr rekstrinum á Íslandi. Þá er ótalið að fyrirtækið situr beggja megin borðs þegar kemur að hráefniskaupum og sölu afurða sem álverið framleiðir og getur þannig haft áhrif á afkomu þess eftir hentisemi,“
segir Ragnar og bætir við:
„Það er ýmsum brellum beitt til að græða meira og borga minni skatta. Og eru alþjóðleg stórfyrirtæki alræmd í þeim efnum. Ekki er líklegt að Rio Tinto sé undantekning í þeim efnum.“
„Það ógeðfellda í þessu öllu saman er að Rio Tinto neitar að gefa stjórnendum Ísal og SA leyfi til að skrifa undir kjarasamning sem aðilar hafa komið sér saman um og ætla sér að nota starfsfólkið í pólitískri refskák í samningaviðræðum við stjórnvöld og Landsvirkjun. Ógeðfelldari aðferð er ekki hægt að hugsa sér að halda starfsfólki í gíslingu með þessum hætti ásamt gengdarlausum hræðsluáróðri með tilheyrandi óvissu fyrir starfsfólk og fjölskyldur þeirra,“
segir Ragnar ennfremur og nefnir að fresta verði viðræðum um raforkuverðið þangað til samið verður við starfsmenn álversins:
„Ég hef miklar áhyggjur af stöðu stóriðjunnar og vel launuðum störfum sem hún skapar en það eru takmörk fyrir því hvað hægt er að verja. Varðandi samningaviðræður stjórnvalda og LV við Rio Tinto um hugsanlega endurskoðun á raforkusamningi verður að tryggja að slíkum viðræðum verði frestað þangað til búið er að semja við fólkið sem þar starfar.“
