Mikil breyting hefur orðið á heimsmyndinni á skömmum tíma sem veldur því að lítil fullvalda ríki þurfa að endurmeta stöðu sína. Nú er ekki lengur hægt að ganga að því vísu að stórveldi virði leikreglur alþjóðalaga, allavega gagnvart bandalagsríkjum sínum. Þetta hefur vakið umræðu um það hvort flýta eigi þjóðaratkvæðagreiðslunni um framhald aðildarviðræðna Íslands við Evrópusambandið. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Það er eitt stórt mál sem hefur komið á borðið, mál sem þinn formaður, þinn forsætisráðherra, fyrir kosningar sagði að væri ekkert uppi á borðinu en það var engu að síður samið um það við ríkisstjórnarmyndunina að það yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna að ESB. Síðan hefur náttúrlega mikið vatn runnið í sjávar. Bandaríkin komin í tollastríð við heiminn og þar á meðal Ísland og þetta er bara gjörbreyttur heimur, tollastríð þar sem áður var í raun og veru samstaða í heiminum um að reyna að draga úr og fella niður tolla. Við erum ekki í neinu tollabandalagi.
„Nei, og svo auðvitað verðum við fyrir barðinu á verndarráðstöfunum Evrópusambandsins líka. Samfylkingin var mjög skýr með það fyrir kosningar að Evrópusambandið væri ekki einhvers konar forgangsmál hjá okkur, en við vorum líka skýr með að það væri eðlilegt að þjóðin fengi að ráða og aldrei nokkurn tíma datt okkur í hug að útiloka það að það færi fram þjóðaratkvæðagreiðsla á þessu kjörtímabili. Við hins vegar sögðum mjög skýrt að við treystum okkur sannarlega til að til að tryggja efnahagslegan stöðugleika og ná niður vaxtastigi án þess að það fæli í sér upptöku evru og meiriháttar Evrópuleiðangur. Svo myndum við þessa góðu ríkisstjórn og það er samið um að það fari fram þjóðaratkvæðagreiðsla ekki síðar en 2027 og nú hefur vissulega verið til umræðu að jafnvel flýta henni.“
Það eru náttúrlega breyttar aðstæður.
„Já, það er alveg rétt, það eru gjörbreyttar aðstæður í heiminum og sérstaklega fyrir lítil ríki og það er svona eitthvað sem vekur mann sérstaklega til umhugsunar hvernig bara aðstæður lítilla fullvalda ríkja eru að gjörbreytast.“
Já, heimurinn er að verða miklu hættulegri staður fyrir lítil ríki.
„Já, það er ekki þannig lengur að við getum bara gengið að því vísu að stórveldin virði leikreglur alþjóðalaga, ja, að minnsta kosti gagnvart sínum bandalagsríkjum, og að því leytinu til var þessi ræða Mark Carney auðvitað algjör tímamót þar sem hann einmitt lýsir þessu svo svona einlæglega yfir.“
Maður sér nú ekki annað en að Kanada og Evrópusambandið séu nú að halla sér verulega hvert upp að öðru.
„Það er svolítið hætt við því núna, þegar aðstæður eru eins og þær eru, að Evrópa og Evrópusambandið klemmist einhvern veginn bara á milli stórveldanna í viðskiptastríði og besta móteitrið gegn því er auðvitað aukin samstaða og svona samþjöppun og þá þarf Ísland svolítið að gera upp við sig hvernig við viljum feta.“
Já, já, það er alveg rétt og það er, eins og hefur verið bent á, það er voða þægilegt að vera svona sér á parti og ekki binda sig neins staðar þegar almenn samstaða er um að lækka og fella niður tolla, en dæmið snýst dálítið við þegar það byrjar tollastríð.
„Já, og eins og Mark Carney segir, nostalgía er ekki strategía.“
