fbpx
Mánudagur 02.mars 2026
Pressan

Greindist fyrst á níræðisaldri með „keltnesku bölvunina“ sem margir Íslendingar þekkja – „Þvílíkur léttir“

Pressan
Laugardaginn 7. febrúar 2026 16:30

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Anne Campell hafði glímt við verki og þreytu frá því að hún var barn. Það var ekki fyrr en hún komst á níræðisaldur sem hún fékk skýringu á þessum einkennum en þá greindist hún með ættgengan sjúkdóm sem hefur verið kallaður keltneska bölvunin.

Hér á landi kallast sjúkdómurinn járnofhleðsla og glíma þó nokkrir Íslendingar við hann enda er sjúkdómurinn algengari á norðurhveli jarðar en annars staðar. Þessi sjúkdómur getur haft gífurlega neikvæð áhrif á heilsu fólks og getur m.a. valdið skorpulifur og sykursýki.

Anne er fædd og uppalin í Lundúnum. Sjúkdómurinn háði henni töluvert í gegnum árin og fór svo að hún ákvað að hætta að vinna aðeins 44 ára gömul. Hún hafði lengi leitað bóta sinna meina en læknar gátu ekki útskýrt fyrir henni hvers vegna hún var stöðugt uppgefin. Það var svo fyrir tveimur árum sem hún greindist loksins með járnofhleðslu (e. haemochromatosis).

„Ég eyddi svo löngum tíma í að áfellast sjálfa mig,“ segir Anne í samtali við BBC. „Mér fannst ég stöðugt vera að bregðast fólki. Greiningin var þvílíkur léttir, ég var ekki að ímynda mér þetta eftir allt saman og þetta var ekki mér að kenna.“

Eins og nafnið gefur til kynna veldur sjúkdómurinn því að járn safnast fyrir í líkamanum og getur þannig valdið eitrunaráhrifum. Án meðferðar getur ofhleðslan valdið alvarlegri sjúkdómum á borð við lifrarkrabbamein og liðagigt. Anne var rétt tæplega 81 árs þegar hún greindist en erfðarannsókn leiddi í ljós að hún er með genastökkbreytingu sem hún erfði frá báðum foreldrum sínum.

„Ég fékk tvöfaldan skammt,“ segir Anne en einkenni hennar af ofhleðslunni voru helst síþreyta og vöðvaverkir. „Ég vandist því að lifa með verkjunum og að geta ekki haldið í við jafnaldra mína.“

Það getur skipt gríðarlegu máli að greina sjúkdóminn snemma. Þannig er hægt að fylgjast betur með járni og grípa inn í ef það hleðst of mikið upp. Einstaklingar sem eiga rætur að rekja til Írlands þykja í sérstökum áhættuhópi en sjúkdómurinn er eins nokkuð algengur í Skotlandi. Kallað hefur verið eftir því að allir íbúar Vestureyja við Skotland verði skimaðir fyrir sjúkdómnum sem og íbúar í norðurhluta Írlands.

Meðferðin við járnofhleðslu er ekki mjög flókin. Hún krefst þess að fólk fari reglulega og láti draga úr sér blóð, en ferlinu svipar mjög til hefðbundinnar blóðgjafar. Margir Íslendingar eiga rætur að rekja til Írlands og þaðan höfum við líklega fengið keltnesku bölvunina.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Pressan
Í gær

Sálfræðingur segir að þetta haldi pörum meira saman en ást

Sálfræðingur segir að þetta haldi pörum meira saman en ást
Pressan
Í gær

Líkið á ströndinni – Leyndi lögreglan einhverju?

Líkið á ströndinni – Leyndi lögreglan einhverju?
Pressan
Fyrir 2 dögum

Svona velur hundurinn „uppáhaldsmanneskjuna“ sína

Svona velur hundurinn „uppáhaldsmanneskjuna“ sína
Pressan
Fyrir 2 dögum

Svona sér maður hvort fólk er stjórnsamt

Svona sér maður hvort fólk er stjórnsamt
Pressan
Fyrir 2 dögum

Rafvirkjar segja að þessi raftæki eigi að taka úr sambandi á nóttunni

Rafvirkjar segja að þessi raftæki eigi að taka úr sambandi á nóttunni
Pressan
Fyrir 2 dögum

Þreytt(ur) að ástæðulausu? – Þetta er heilinn kannski að reyna að segja þér

Þreytt(ur) að ástæðulausu? – Þetta er heilinn kannski að reyna að segja þér