Ólafur Margeirsson hagfræðingur sem starfar í Sviss og er sérfræðingur í fasteignamarkaðsmálum segir í mjög athyglisverðum pistli á Facebook að besta leiðin til að ná niður vaxtastiginu á Íslandi sé að hætta að verðtryggja lán enda dragi verðtryggingin úr áhrifum vaxtastefnu Seðlabankans. Álag á ríkisskuldabréfavexti sé ekkert hærra hér en í öðrum löndum og það sé því ekki það sem útskýri vaxtastigið.
Ólafur birtir með pistlinum myndrit með upplýsingum um vexti fasteignalána með fasta vexti í fimm ár og álagi á ríkisskuldabréfavexti á Íslandi og nokkrum öðrum löndum til samanburðar. Auk Íslands birtir hann upplýsingar frá Póllandi, Sviss, Þýskalandi, Ítalíu, Frakklandi, Spáni, Svíþjóð og Bretlandi.
Á myndritinu má sjá að fasteignalánavextirnir voru hæstir á Íslandi, 8,15 prósent en sumir bankar eru nú hættir að bjóða upp á fasteignalán með föstum vöxtum til fimm ára. Í Póllandi eru þessir vextir 7 prósent, um 4,5 prósent í Bretlandi en undir 4 prósentum í hinum löndunum og þar af lægstir í Sviss, 1,5 prósent.
Þegar kemur að álagi á ríkisskuldabréf er það hæst í Póllandi, rétt yfir tvö prósent. Á bilinu 1-2 prósent í Sviss, á Íslandi og Þýskalandi en undir 1 prósent í hinum löndunum.
Ólafur segir að álag á ríkisskuldabréfavexti á Íslandi sé 1,3-1,4 prósent, þetta megi reikna þökk séu hinu nýja vaxtaviðmiði Seðlabankans.
Hann segir að miðað við þessar tölur þá sé ljóst að það sé ekki þessu vaxtaálagi að kenna að vextir á fasteignalánum séu svona miklu hærri á Íslandi:
„Ástæðan er mun frekar í því að vextir Seðlabankans eru háir en þeir hafa sterk áhrif á aðra vexti í hagkerfinu. Og þeir eru háir því verðtrygging stoppar vaxtastefnu Seðlabankans frá því að hafa þau áhrif á greiðslubyrði lána og þar með á eftirspurn í hagkerfinu sem sóst er eftir. Því þarf Seðlabankinn að hafa hærri vexti en ella. Svo ef þið viljið lægri vexti þá er alveg kjörið að hætta að verðtryggja lán og leigu o.fl.“
Ólafur nefnir síðan að lokum þann möguleika að flytja lágvaxtastefnu inn til landsins með því að taka upp svissneska frankann.
Agnar Tómas Möller hagfræðingur, sem situr í stjórn Íslandsbanka, tekur undir með Ólafi:
„Hárrétt hjá Ólafi – í grunninn ráðast vextir á fastvaxta íbúðalánum bankanna af vöxtum sértryggðra skuldabréfa, sem að jafnaði hafa borið um 0,5% vaxtaálag, að viðbættu álagi bankans til að ná viðunandi arðsemi á lánveitinguna (í samræmi v arðsemismarkmið viðkomandi banka) sem liggur mögulega á bilinu 0,75-1,0%.“
