Evrópusambandsaðild er orðið stóra málið. Áður var það aðildin að NATO og varnarsamningurinn við Bandaríkin sem þjóðin deildi um. Það er vert að hafa í huga að með því að fela þjóðinni að ákveða hvert framhaldið verður í aðildarviðræðum við Evrópu er Alþingi að framselja vald sitt til þjóðarinnar og setja á beint og milliliðalaust lýðræði í þessu mikilvæga máli. Þórunn Sveinbjarnardóttir, forseti Alþingis, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Þórunn Sveinbjarnardóttir - 2
Það eru margir sem tala um það að samfélagsmiðlarnir og þessir algóritmar sem þeim stýra, að þeir magni upp svona pólaríseringu.
„Já, þeir gera það og ég held að við höfum fyrir því bæði rannsóknir og reynslu. Katrín Jakobsdóttir, fyrrverandi forsætisráðherra, var kannski fyrsti stjórnmálamaðurinn á Íslandi sem talaði um þetta, um skautunina, um pólaríseringuna, um hættuna sem lýðræðisskipulaginu stafar af því að hvert og eitt er statt inni í sínum bergmálshelli eins og það heitir. Og við svo sem sjáum það öll, alveg sama hvernig við notum samfélagsmiðlana, að það er kannski líklegra að maður hitti fyrir fólk á þeim vettvangi sem er sammála manni en ekki.
Það hefur held ég meiri áhrif en við kannski viljum horfast í augu við og það er mjög mikilvægt að stilla ekki stjórnmálaumræðunni og samtalinu um breytingar í samfélaginu, hvort sem það eru í gegnum lagabreytingar eða annað sem gert er, að stilla því upp sem stríði. Stundum verða átökin mjög hörð. En stjórnmálamönnum verður að auðnast að geta rætt málefnalega um málin og við verðum líka að geta verið ósammála. Það er bara svona mjög einfalt atriði. Ég hef stundum á tilfinningunni að fólk hafi kannski ekki þrekið til þess að reyna að nálgast, af því það tekur tíma. Þá þarftu að hlusta meira en þú talar og þú þarft að finna lausnir. Og það er í rauninni stjórnmálastarfið, er að gera það.“
Það er talað um að skiptast á skoðunum, ef fólk er ekki á sömu skoðun, þá setur það fram sína skoðun og hlustar á skoðun hins.
„Og líka þetta, að sýna skiptum skoðunum eða öðrum skoðunum en manns eigin ákveðið umburðarlyndi. Ég þarf ekki að samþykkja þær en ég þarf að reyna að skilja hvers vegna fólk er þessarar skoðunar og hvaðan það er að koma. Og ég held að það sé svo mikilvægt og við sjáum það bara í almennri umræðu þegar það er verið að í rauninni að kynda undir ótta, fordómum, sleggjudómum um hópa eða jafnvel einstaklinga. Þetta er mjög hættulegt. Þetta stýrir ekki bara umræðunni í samfélaginu. Þetta getur jafnvel stýrt því hvernig til dæmis minnihlutahópum í samfélaginu líður, hvernig þau hafa það og þá erum við bara að tala um bara daglegt líf fólks.“
Ég held að ég sé nú ekkert að búa til þegar ég segi að mér finnst stjórnarandstaðan núna, sem er nú að stórum hluta, það sem eftir lifði af gömlu ríkisstjórninni sem var felld 30. nóvember, ´24, ég, ég hef fylgst með pólitík í áratugi. Ég man ekki eftir svona. framgöngu stjórnarandstöðu áður. Við höfum málþófið í fyrra sem náttúrlega hefur leitt til þess að fylgi tveggja af þremur stjórnarandstöðuflokkum hefur í raun og veru hrunið. Ég held að það bendi til þess að kjósendur þessara flokka eða fyrrverandi kjósendur þessara flokka, þeim fannst lítt gaman og báru litla virðingu fyrir þessari framgöngu. Miðflokkurinn fitnar eins og púkinn á fjósbitanum en gæti nú hafa toppað núna. Mér sýnist hann vera eitthvað farinn að síga.
Nú eru stór mál, vissulega stór mál, það er komin þingsályktunartillaga, hún er komin til nefndar og kemur til annarrar umræðu eftir að þingið kemur úr sveitarstjórnarkosningafríinu. Það er um þjóðaratkvæði um áframhald viðræðna við Evrópusambandið. Nú hugsar maður til baka, maður man eftir málþófinu. Áttu von á því að það verði tekist mjög hart á um þetta og það verði öllum ráðum beitt til að reyna að, ja, koma í veg fyrir að þessi kosning geti farið fram 29. ágúst?
„Já, ég á alveg von á því að það verði tekist hart um þessa tillögu. Afstaða til aðildar að Evrópusambandinu hefur svona tekið við sem stóra utanríkisdeilumálið á Íslandi eftir að við hættum að deila um NATO og aðildina að því. Það var náttúrlega það sem við ólumst upp við. En það hefur breyst og ég, sko, jú, jú, ég á alveg von á því að það verði tekist á um þessa tillögu. Ég vil þó og vona og tel alveg fulla ástæðu til þess að vænta þess að að vinnan verði vönduð. Ég svona fylgist með öðru auganu með því sem er að gerast í starfi þingnefndanna og ég sé að það eru komnar margar umsagnir inn til utanríkismálanefndar. Ákveðnum hluta málsins hefur verið vísað til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, allt eins og það á að vera. Og ef allt gengur eftir, þá verður seinni umræða í maí. Nú er voða erfitt að spá fyrir um nákvæmlega hvernig það leggst í þinginu. En það er mikil andstaða en það er líka þannig að þetta er mál sem a ríkisstjórnin hefur sett á dagskrá …“
Og það er skýr meirihluti.
„Ég veit ekki betur en að svo sé og það er auðvitað þannig að þegar mál eru sett í forgang í stjórnarsáttmála, ákveðið og jafnvel, eins og var gert, gefin svona eigi síðar en ´27 og þetta er fyrr á ferðinni og það er ákvörðun. …“
Já, það er algjörlega í samræmi við stjórnarsáttmála.
„Allt í samræmi við hann. Þá auðvitað er ljóst að málið hefur forgang. Og allir þingmenn gera sér grein fyrir því, hvort sem þeir eru í minna eða meirihluta. Mér finnst mjög mikilvægt að fólk almennt geri sér grein fyrir því að ákvörðun um þjóðaratkvæðagreiðslu er ákvörðun Alþingis um að vísa málinu til þjóðarinnar. Og það er í rauninni valdaframsal þingsins til hvers einasta kjósanda á Íslandi. Og við spyrjum, eigum við að taka upp þráðinn og halda áfram samningaviðræðum við Evrópusambandið um aðild eða ekki? Og mér finnst svo mikilvægt að að fólk skilji tilganginn með því að vísa þessu til þjóðarinnar. Að það er auðvitað gert til þess að þjóðin fái beint að ákveða hvað eigi að gera.“
Þetta er beint lýðræði.
„Milliliðalaust beint lýðræði. Mjög mikilvægt. Eitthvað sem er oft kallað eftir og oft verið í umræðunni að við eigum að vísa fleiri málum beint til þjóðarinnar. Nú er verið að gera það og það er svo mikilvægt, hvaða skoðun sem þú hefur á því, að fólk nýti þann rétt sinn að greiða atkvæði beint og ráða því hvað verður gert. Auðvitað ræður meirihlutinn því hvað verður gert og ég, eins og ég segi, mér finnst þessi gjörð, það að vísa máli til þjóðarinnar hefur gríðarlega mikið gildi í sjálfu sér. Og síðan auðvitað, eins og alltaf, að virða þá niðurstöðu sem þá kemur. Mér verður stundum hugsað til þjóðaratkvæðagreiðslna í öðrum löndum. Kannski er atkvæðagreiðslan um Brexit í Bretlandi eitthvað sem maður svona hefur í bakhöfðinu. Niðurstaðan þar var, ef ég man rétt, sirka 52%-48%. Um það bil þannig. Það er niðurstaðan og hún var virt. Og það er kannski líka fyrir þingmenn, og fyrir fólk í stjórnmálum, að horfast í augu við það að þessi ákvörðun, þú tekur hana ekki. Það eru kjósendur í landinu sem taka hana og þá fylgir því líka sú virðing fyrir lýðræðinu og niðurstöðunni og sá agi sem fylgir því að virða niðurstöðuna. Af því það mun líka reyna á það, ég er alveg viss um að það mun reyna á það líka.
En þetta er alveg burtséð frá því hvort fólk er þeirrar skoðunar að við eigum að halda áfram eða ekki, þessi gjörningur skipti svo miklu máli.“
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
