Stórum íslenskum fjárfestum á borð við Lífeyrissjóði og tryggingafélög, er vandi á hö0ndum þegar kemur að íslenska markaðnum þar sem hann er bæði lítill og grunnur, lítil viðskipti geta hreyft mikið við verði og hætta er á að eiga stórar stöður í fyrirtækjum sem eru í innbyrðis samkeppni. Tryggingar hafa í grunninn lítið breyst frá því mannkynið fór að hópa sig saman í þorp. Það getur þó breyst hratt hvað er helst keypt trygging fyrir. Hér áður voru dýrar myndavélar á mörgum heimilum en nú eru símarnir myndavélar. Ungt fólk tryggir kannski úlpurnar sínar sem geta kostað einhverja hundraðþúsundkalla. Hermann Björnsson, forstjóri Sjóvár, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hermann Björnsson - 5
„Íslenski markaðurinn er náttúrlega bara lítill og hann er grunnur. Þannig að það eru oft lítil viðskipti sem hreyfa við miklu. Alveg rétt hjá þér og í sjálfu sér, fyrst við nefndum lífeyrissjóðina, þá er þeim til dæmis mjög mikill vandi á höndum, þeir eru jafnvel að fjárfesta með stórar stöður inni í fyrirtækjum sem eru síðan í samkeppni. En það þarf að passa mjög upp á það með hvaða hætti það er gert. Reyndar merki ég nú ekki annað en þeir standi sig mjög vel í því að svona passa upp á það að það sé enginn núans í því. En þetta lýsir samt þá markaðnum alveg ágætlega.
Það er sama svo sem með okkur, við þurfum að sjá til þess að það sé svona áhættudreifing á markaðnum hvað þetta varðar. En við erum ekki, og þurfum ekki að vera í öllu samt sko. En varðandi einstaklingana, þá er þetta alveg rétt hjá þér, sem sagt að það mætti, ég held þetta sé nú svolítið bara langdrægt og búið að vera lengi, bara þátttaka okkar, hún var reyndar kannski þegar skattafslættirnir voru.“
Já, þá var hún virkari.
„En hún er voðalega of lág og lítil.“
Við erum voðalega ungur hlutabréfamarkaður hvernig sem á það er litið.
„Það bara er alveg rétt hjá þér. Og líka stór spurning hjá mörgum fyrirtækjum, þegar þau fara á markað, eiga þau að vera á markaði eða ekki? Það er að segja, hvernig er samsetningin á viðkomandi félögum? Þannig að oft á tíðum eru þau jafnvel að líða fyrir það að eiga að engjast svolítið við það að vera á markaði. Markaðurinn getur verið harður. Það er alveg rétt.“
Ef við horfum á það sem, þar sem hefur komið inn erlend samkeppni á þessum markaði, það er aðallega á líftryggingahliðinni og þar er svona um að ræða í raun og veru að það er svona ákveðin eignauppbygging.
„Söfnunar líftryggingar, svokallaðar.“
Söfnunarlíftryggingar, já. Eruð þið með svoleiðis líka?
„Já, við vorum með það, við erum hætt með það og það helgast nú fyrst og fremst af því að afstaða skattsins hefur breyst gagnvart þessu. Hún var með öðrum hætti áður. Og hún er með mismunandi hætti í Evrópu. Þannig að í sjálfu sér er þetta skattað meira núna heldur en uppleggið var á sínum tíma. Líftryggingarnar sem slíkar njóta skattfrelsis en þessar söfnunartryggingar, þar er núna afstaða hérna skattsins sú að þetta sé tvískipt vara, annars vegar söfnun og hins vegar trygging. Þetta er þá tryggingaparturinn sem nýtur þá þessarar verndar, en ekki söfnunin, sem var með öðrum hætti áður. Þetta er það sem líka erlendu fyrirtækin voru í þannig að markaðurinn var miklu, miklu öflugri í þessu á sínum tíma.
Svo náttúrlega hefur komið til frá því að þetta var hvað öflugast, það hefur eflst elst séreignarsparnaðurinn og annar sparnaður hérna hjá okkur. Þannig að nei, við erum ekki með þetta núna og talandi um erlendu félögin, þá voru þau mest í þessu líka á sínum tíma. Mér er mjög minnisstætt, það er ekki lengra síðan heldur en þegar gjaldeyrishöftin voru tekin upp. Síðan þá hef ég ekki séð almennilega úttekt á þessu en þá var til dæmis bara skoðað hversu mikil þessi söfnun er eða hversu stórir þessir erlendu aðilar voru á markaðnum. Og þá var það svona sirka bát þannig að dekkunin á markaðnum í heild sinni, bara í líf- og sjúkdómatryggingum, var svona 50%. Það var ekki meira en það. Og svo skiptu þá íslensku og erlendu sín á milli, það er að segja 50/50, þannig að þetta var sirka svona þá. Síðan náttúrlega komu þessi höft á og útlendingarnir fóru svolítið á þessum tíma. Þeir eru hérna enn þá og allt gott um það, ekkert við það að athuga, en ekki myndi ég halda eins stórum og miklum mæli eins og þeir voru á þeim tíma.“
Hvernig var trygging 1926 samanborið við tryggingu árið 2026? Þetta, þetta pródúkt, þetta þróast? Hverjar eru svona helstu breytingarnar sem að þú hefur séð svona þann tíma sem þú hefur verið í þessu?
„Þetta er frábær pæling af því að, eins og ég nefndi aðeins við þig áðan, í sjálfu sér í grunninn, þá eru grunnelementin í tryggingum þau sömu og bara þegar að mannfólkið byrjaði að þjappa sér saman og varð þess áskynja að það þyrfti á hvert öðru að halda. Þróunin nær frekar utan um samfélagsbreytingarnar, það er að segja, samsetningin og samfélagsbreytingarnar eru með öðrum hætti. Við getum tekið fjölskyldumynstur, það er með allt öðrum hætti núna heldur en bara fyrir 20 árum síðan, 30 árum síðan. Það þarf að ná utan um þetta. Börn eru með skipt forræði og annað slíkt og það þarf að ná utan um þetta allt saman. Þróunin á bílunum hefur verið með rosalega hröðum hætti. Við vorum að tryggja í miklum mæli og mjög algengt myndavélar á hverju heimili. Nú verður það bara varla til, það er bara í símanum.
Unga fólkið í dag til dæmis það telur sig þurfa að tryggja úlpuna sína vegna þess að úlpa kostar 250.000 kall eða hvað hún kostar. Það er svo margt þarna. Við vorum að bjóða upp á nýja vöru og vorum fyrstir þess núna hérna á síðasta ári, sem er snýr að þunguðum konum og svona vernd hvað það varðar, sem er að skandinavískri fyrirmynd og hefur mælst vel fyrir. Þannig að þetta eru bara dæmi um það að það er samfélagið, við þurfum að ná utan um þær þarfir sem að skapast hverju sinni með breyttu samfélagi.
En aðalmálið er það að fólk þarf að átta sig á því hvað get ég illa misst eða orðið án fjárhagslega og þar þarf ég að tryggja mig. Að öðru leyti eigum við líka að taka samtalið um það að kannski mættu margir skala sig niður í vernd vegna þess þeir geta auðveldlega verið án einhvers og það jafnvel er orðið dýrara að tryggja það heldur en að taka bara sína eigin áhættu á því. Þannig að þetta er allt saman eitthvert samspil í því, hvað get ég alls ekki misst og hvað myndi svona hafa veruleg áhrif á mitt nærumhverfi. Það tryggi ég. Hitt, þá tek ég það bara á kassann ef þannig skiptist.“
