Það vantar Framsókn inn í ríkisstjórn, segir Lilja Alfreðsdóttir. Framsókn var hafnað í síðustu kosningum, segir Ingibjörg Isaksen. Þær berjast nú um formannsembættið í Framsóknarflokknum og kosið verður á landsþingi um næstu helgi. Þær Ingibjörg og Lilja eru gestir Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Framsókn - klippa 1
Framsóknarflokkurinn er í sögulegri krísu. Er ekki óðs manns æði að vera að berjast fyrir því að taka við flokknum? Er þetta eitthvað eftirsóknarvert?
„Ég tel að sá sem verður kosinn formaður Framsóknarflokksins, að það bíður auðvitað mjög stórt verkefni og það er alveg ljóst,“ segir Lilja. „En það er auðvitað svo að flokkar, stundum eru hæðir og stundum eru lægðir og við höfum sýnt það í Framsóknarflokknum að við höfum verið ansi lunkin við það að koma skýrri stefnu á framfæri þegar við lendum í svona mótbyr. Og til þess er auðvitað leikurinn gerður, það er að standa vörð um íslenska hagsmuni og í sókn og auðvitað endurreisa þennan elsta og virtasta flokk landsins. Ég hef mjög skýra svona hugmyndafræðilega nálgun á það hvernig við getum snúið dæminu við. Ég mun leggja ríka áherslu á samvinnuhugsjónina og hvernig við náum árangri, hvort sem það er í efnahagsmálum við það að ná tökum á verðbólgu, utanríkismálum, menntamálum og síðast en ekki síst byggðamálum. Og ég hef fengið mjög öflugt ungt fólk til liðs við mig í þessari baráttu sem ég lít á að sé svona framtíð flokksins, en mig langar að snúa þessu við og þau áhersluatriði sem ég er að leggja áherslu á með flokksfélögum vítt og breitt um landið, tel ég að séu til þess fallin að við náum eyrum þjóðarinnar aftur á ný.“
„Já, ég lít á þetta sem gríðarlegt tækifæri, fái ég umboð félagsmanna til þess að stýra flokknum,“ segir Ingibjörg. „En það er alveg augljóst að þetta er krefjandi verkefni og þetta er langtímaverkefni, við breytum ekkert stefnunni á einum mánuði. Þetta er vinna og sá sem verður kjörinn formaður hér eftir næstu helgi, hann mun ekki gera þetta einn, hann mun þurfa fólkið í flokknum með sér. Við höfum séð það að flokkar hafa náð mismunandi árangri á milli kosninga. Það er ekkert langt síðan Samfylkingin var í sömu stöðu og Framsókn er í dag. Þannig að við sjáum gríðarleg tækifæri og ég finn það bara í mínum samtölum sem ég á við vini mína í flokknum að það er ákall um breytingar. Við erum búin að vera með sama fólkið í forystunni, bæði formann og varaformann, núna í 10 ár og þau hafa gengið í gegnum mjög krefjandi tíma og staðið sig að mörgu leyti mjög vel. Við náðum stórsigri í kosningunum 2021 en okkur var hreinlega hafnað í kosningunum 2024, eins og þú fórst yfir, réttilega, við fundum það í samtölum okkar við fólkið í landinu, að fólkið var bara orðið þreytt á sömu forystunni, sömu andlitunum og það vildi breytingar. Og það er sama ákall, finn ég núna, innan flokksins. Það er ákall um það að fá nýja, ferska, öfluga forystu. Sem vinnur samhent að framgangi fyrir sýn Framsóknar og stefnu Framsóknar, sem á enn vel við í dag. Og fólkið vill sjá formann sem vinnur með grasrótinni og það hafa verið svona viss rof á milli forystunnar og grasrótarinnar, heyri ég, og í þessum samtölum einmitt þá eru að fæðast alls konar hugmyndir og tækifæri um hvað við getum gert betur, hvernig við getum unnið betur saman og þar af leiðandi komið skilaboðunum skýrar frá okkur. Því að við höfum kannski ekki verið nægilega skýr í okkar málflutningi og það er það sem að hefur líka skort á.“
Hver eru stóru málin? Hver er stefnan? Er einhver munur á því fyrir hvað þið standið?
„Sko, stefnan er sú sama. Við erum hérna samherjar, þó svo við séum núna að keppast um sama sætið,“ segir Ingibjörg. „Við aðhyllumst sömu hugsjónina og við fylgjum eftir áfram, sem áður, gildum Framsóknar og stefnu Framsóknar, sem er góð og gild. En þetta snýst um líka bara hvað er í gangi í samfélaginu hverju sinni og þá eru auðvitað efnahagsmálin stærsta málið núna í dag, hvort sem við horfum til heimilisins, fjölskyldunnar og fyrirtækja í landinu og sveitarfélaga. Við erum búin að búa núna við hátt verðbólgustig í mjög langan tíma og þetta er orðið mjög íþyngjandi. Núverandi ríkisstjórn, hún talaði um það að koma hér með sleggjuna og berja niður verðbólgu og vexti, en það er alveg augljóst að þetta er flókið verkefni. Þetta er gríðarleg, gríðarleg áskorun. Það eru efnahagsmálin sem við þurfum að beita okkur að.
Við þurfum að horfa líka á það hvernig við styðjum við fyrirtæki í landinu, sem eru að dragast saman núna vegna skattlagningar meðal annars ríkisstjórnarinnar. Við þurfum að huga að velferðinni, börnunum okkar, ungmennunum okkar þegar kemur að menntamálum, þegar kemur að heilbrigðismálum, en ekki síður líka sveitarfélögunum okkar. Nú erum við að koma inn í sveitarstjórnarkosningar og það er stóra verkefnið fram undan hjá stjórnmálaflokkum og það er eitt sem að ný forysta mun þurfa að byrja bara strax á, strax eftir helgi. Það er að vinna með fólkinu okkar í flokknum að setja upp lista og undirbúa sveitarstjórnarkosningar. Og það eru hagsmunir sveitarfélaganna sem að liggja þar undir að miklu leyti. Og svo eru það auðvitað líka alþjóðamálin sem við förum örugglega betur yfir hérna á eftir.“
Förum í það á eftir, já. Lilja –
„Já, ég held að það sem blasir núna við íslensku samfélagi er að ég held að það vanti Framsókn inn í ríkisstjórn og ég skal færa góð rök fyrir því, Ólafur, ég sé að þú brosir pínulítið …“
Já, það er ekki hægt annað.
„Ég veit það, en ég skal aðeins fara yfir það. Nú sjáum við til að mynda, að, og ég ætla að fara aðeins á hérna, aðeins á dýptina, hvað er að gerast núna varðandi verðbólgu og verðbólguhorfur og stöðuna og hvað ég tel að það sé nauðsynlegt að gera og ég mun tala þannig fyrir Framsóknarflokkinn, er að við tölum í lausnum. Og lausnin til að mynda núna, það sem ég myndi ráðleggja ríkisstjórninni að gera, væri að fara í aðgerðir strax en ekki í raun og veru viðurkenna ekki að planið virki ekki. Og hvað geturðu gert, bara svo við förum í örstuttu máli yfir það. Íslenskt samfélag hefur einkennst af í raun og veru mikilli samvinnu og sátt og þannig býrðu til stöðugleika. Það að vera búin að missa verðbólguvæntingarnar frá sér þýðir að það er eitthvað að mistakast og þá er bara mjög gott að viðurkenna það. Og það fyrsta sem þú gerir auðvitað, þú býður öllum að borðinu í anda samvinnuhugsjónar og segir: „Það er ekki hægt að hækka hér álögur og verðlag og gjaldskrárhækkanir og skatta, án þess að það hafi áhrif á verðbólguvæntingar.“
Og hvað gerist núna bara þegar veitur voru hækkaðar um 10%, sem greinilega aðilar innan ríkisstjórnarinnar samþykktu? Það þýðir það að fyrirtækin, heimilin og allir, hafa ekki trú á því að við getum náð þessu verðbólgumarkmiði. Og það sem ég mun tala um og forysta Framsóknarflokksins er auðvitað fyrir ábyrgum ríkisfjármálum og að við náum stöðugleika. Mig langaði að nefna líka númer eitt, þú getur ekki farið í allar þessar hækkanir, númer tvö, ríkisfjármálin sem slík. Ég veit ekki hvort að fólk átti sig á því, en það er aukning, við erum að fara úr aðhaldi frá síðustu ríkisstjórn upp á 1,5% og það er verið að auka ríkisútgjöldin um 9% og við erum ekki búin að ná tökum á verðbólgunni. Og þetta bara þýðir það að þessi efnahagsstjórn, hún er ekki sjálfbær og hún gengur ekki upp. Við munum, í nýrri forystu Framsóknarflokksins, ef við fáum umboð til þess, ég og minn hópur, þá erum við að setja þessi efnahagsmál og munum tala ávallt í lausnum. Ég er líka með annað sem mig langar kannski aðeins að koma að, sem ég tel að sé mjög brýnt verkefni. Við sjáum það að fjárfestingarstigið, það hefur haldist, það hefur dregið úr fjárfestingum þrátt fyrir að við séum með mjög öfluga lífeyrissjóði. Tilfærslukerfið, það er alltaf að taka meira og meira til sín og ég mun tala fyrir alvöru kerfisbreytingum, bæði hvað varðar vinnumarkaðinn og svo varðandi menntakerfið, sem ég myndi gjarnan vilja fá að ræða eftir örlitla stund.“
Já, áður en ég gef þér orðið, Ingibjörg. Það er nú athyglisvert að hlusta, hlusta á ykkur gagnrýna mjög efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar vegna þess að það var verið að hækka lánshæfismat íslenska ríkisins byggt á efnahagsstefnu þessarar ríkisstjórnar.
