Einn áhrifamesti hryllingsmyndaleikstjóri heims – guðfaðir zombímyndarinnar – bandaríkjamaðurinn George Romero lést 16. júlí síðastliðinn. Þjóðsögur um lifandi dauðar manneskjur hafa verið til á mörgum ólíkum tímabilum og menningarheimum í einhverri mynd, en hin nútímalega hugmynd um uppvakninginn – zombíinn – er að stórum hluta mótuð af ódýrum en snjöllum zombí-kvikmyndum Romeros. Night of the living dead (1968), Dawn of the Dead (1978) og Day of the dead (1985) fjölluðu um hrun hins siðaða samfélags, heimsendi þar sem hinir dauðu fóru af einhverjum ástæðum að vakna af svefninum langa og reyna að borða hina lifandi. Kvikmyndir Romeros hafa haft varanleg áhrif á hugmyndir fólks um zombía, hryllingsfyrirbæri sem hafa birst ítrekað æ síðan í kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, myndasögum, bókum og tölvuleikjum. DV tók saman nokkra hluti sem flestar zombímyndir og -ævintýri sækja í kvikmyndir Romeros.

1. Ógnin í fjöldanum.
Eitt af einkennum uppvakninganna í kvikmyndum Romero var hvernig þeir stauluðust hægum skrefum áfram og drógu lappirnar – hættan af þeim fólst þannig fyrst og fremst í fjöldanum frekar en hraða hvers og eins. Hið einkennandi göngulag var gert ódauðlegt og heimsfrægt í dansinum í hinu óhemju vinsæla myndbandi við Thriller eftir Michael Jackson árið 1985. Margir sem hafa spreytt sig á zombí-myndagerð á undanförnum áratugum hafa breytt út frá hefðinni og látið uppvakningana hlaupa – en það fannst Romero vera algjörlega fáránleg hugmynd.

2. Þú verður að eyðileggja hausinn
Það segir sig ekki sjálft hvernig best er að drepa uppvakning – því hann er jú þegar dauður. Í kvikmyndinni Day of the Dead kom fyrst fram hin alþekkta regla að eina leiðin til að drepa uppvakning endanlega sé að skaða eða eyðileggja hausinn. Sú regla hefur verið látin gilda í flestum zombímyndum síðan og í ótal tölvuleikjum hefur meginmarkmiðið verið að rota eða afhöfða heiladauða uppvakningana.

3. Þeir eru næstum því eins og menn
Ein ástæðan fyrir því að zombímyndir urðu svo fýsilegur kostur fyrir hryllingsmyndagerðarmenn var að þær gátu verið mjög ódýrar í framleiðslu – það þurfti mun minni gervi en í varúlfa- eða vampírumyndir. Þá þurftu leikararnir sem léku illmennin ekki að vera sérstaklega góðir, heldur fyrst og fremst margir.

4. Hinir lifandi eru ekki síður hættulegir
Þó að vondu kallarnir séu yfirleitt hinir skjögrandi hálfrotnuðu og holdhungruðu uppvakningar fjalla zombímyndir þó ekki síður um vonsku hinna lifandi – og það eru oftar en ekki þeir sem eru hin raunverulega ógn.

5. Þeir eru leið til að gagnrýna nútímamenningu
Fyrstu zombímyndir Romeros komu fram á einhverju helsta hagvaxtartímabili í sögu mannkyns, neyslumenning og verslun var orðin að almennri tómstundariðju í Bandaríkjunum. Önnur mynd Romeros, Dawn of the dead, gerist í verslunarmiðstöð þar sem dregnar eru upp hliðstæður milli hins óslökkvandi neysluþarfar nútímamannsins og óseðjandi löngun uppvakninganna í mannakjöt. Romero og aðrir leikstjórar hafa notað zombíana sem skondið og kaldhæðið tæki til að gagnrýna hin ýmsu samfélagsmein í nútímanum.