Í Viðreisn, líkt og öðrum stjórnmálaflokkum, er margt gott fólk. Þessu verður ekki neitað. En Viðreisn er samt á köflum ákaflega þreytandi fyrirbæri. Ekki vegna þess að Viðreisn telji að sín stefna sé best, öðrum flokkum finnst líka að sín stefna sé best. Og stundum er stefna Viðreisnar kannski best, flokkurinn má eiga það. Vandamálið er annað. Viðreisn finnst að þau séu betra fólk en annað fólk, flokkurinn setur sig á háan hest, gefur í skyn siðferðilega yfirburði, predikar og segir fólki til. Viðreisn er enda frjálslyndari en annað fólk, styður mannréttindi af meiri festu en allir aðrir og almannahagur á sér heimilisfesti í Viðreisn. Þetta ættu allir að muna! Viðreisn, á sinn hátt, eru móralistar íslenskra stjórnmála. Sérstaklega er Viðreisn umhugað að segja okkur að þau séu betri en Miðflokkurinn. Þegar nýr meirihluti var myndaður í Reykjavík var boðskapurinn skýr: Þið eruð heppin, Viðreisn bjargar ykkur frá Miðflokknum!
Þegar nýr meirihluti hóf síðan pólitískar hreinsanir í Ráðhúsi Reykjavíkur, var Viðreisn auðvitað mætt til að predika svolítið. Róberti Ragnarssyni, nýjum borgarfulltrúa flokksins, er umhugað um að taka að sér hlutverk böðulsins í málinu. Tillagan var mín! Ég átti hugmyndina! You ain‘t seen nothing yet! Róbert talar svolítið í frösum („Minna kerfi, meiri hverfi“ – snjallt hjá stráknum!), líkt og hann sé búinn að gleyma því að kosningabaráttunni sé lokið. Róbert finnur auðvitað svolítið til sín, enda formaður hagræðingarráðs borgarinnar. Böðullinn situr við borðsendann og jafnvel sjálfur borgarstjórinn mænir upp á sitt nýja gúrú. En Róbert er ekki aðeins að auglýsa eigið ágæti og mikilvægi, heldur að boða okkur fagnaðarerindi. Óttist eigi, böðullinn vinnur í samræmi við grunngildi Viðreisnar: frjálslyndi, mannhelgi og ábyrgð í rekstri. Frjálslyndi böðulinn er sem sagt mættur til leiks.
Það er ekki laust við að maður finni til samúðar með Miðflokknum við þessar aðfarir. Fyrst atar Viðreisn Miðflokkinn tjöru og fiðri og síðan framkvæmir Viðreisn stefnu Miðflokksins eins og ekkert sé. Róbert ruglar saman pólitískum áherslum og „ábyrgð í rekstri.“ Borgarstjórn leggur niður mannréttindaráð og stofnar önnur ráð í staðinn, þetta er fyrst og fremst yfirlýsing um pólitískar áherslur nýs meirihluta. Það sem áður þótti mikilvægt, þykir það ekki lengur. Það vill gleymast að Viðreisn var í meirihluta borgarstjórnar síðustu tvö kjörtímabil, þannig að hér er um stefnubreytingu að ræða. En það er auðvitað mikiklvægt að það komi fram að hinn mikli mannréttindaflokkur Viðreisn leggur niður mannréttindaráð borgarinnar í nafni frjálslyndis og mannhelgi. Þetta skiptir máli. Mér er sannarlega létt að það er Viðreisn fremur en Miðflokkurinn sem stóð að þessum breytingum.
Hvað skyldi nú formanni Viðreisnar og utanríkisráðherra finnast um nýja meirihlutann í Reykjavík? Fram undan er ögurstund í pólitísku lífi hennar og raunar flokksins í heild sinni. Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB snýst meðal annars um traust og trúnað. Spurningin er ekki bara hvort halda eigi áfram viðræðum við ESB, heldur einnig hvort fólk treysti Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra og formanni Viðreisnar til verksins. Treysir fólki henni til verksins? Treystir fólk henni raunverulega til verksins? Á meðan frjálslyndi böðulinn leikur lausum hala í borgarstjórn Reykjvíkur gæti svarið vafist fyrir mörgum.
Höfundur er stjórnmálafræðingur.
