fbpx
Miðvikudagur 22.maí 2024
EyjanFastir pennar

Þorsteinn Pálsson skrifar: Nú þarf hægri hagstjórn og vinstri velferð

Eyjan
Fimmtudaginn 9. maí 2024 06:00

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Fyrir fram hefði mátt ætla að samstjórn Sjálfstæðisflokks og VG með Framsókn myndi skila miðjupólitík með hóflegri blöndu af hægri hagstjórn og vinstri velferð.

Eftir sjö ára reynslu er niðurstaðan þveröfug: Við sitjum uppi með vinstri hagstjórn og hægri velferð.

Að auki er engu líkara en vinstri pólitík hafi ráðið hnignun löggæslunnar. Hægri pólitík hafi hindrað raunhæfar aðgerðir í loftslagsmálum. Vinstri pólitík ráðið afturför í orkuskiptum. Og það versta í hvoru tveggja varðveitt auðlindanýtingu í þágu sérhagsmuna.

Næstu kosningar ættu að snúast um það fyrst og fremst að snúa þessari reynslusögu við.

Minningargrein

Dómur fjármálaráðs um síðustu fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar segir í hnotskurn að hún sé full af góðum áformum en tóm af raunhæfum aðgerðum.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur nú, ári fyrir kosningar, yfirgefið fjármálaráðuneytið eftir að hafa ráðið ríkisfjármálunum að mestu í áratug. Því má líta á dóm fjármálaráðs sem óvenju hreinskilin minningarorð.

Framsókn nær ekki að breyta miklu. Eftir næstu kosningar er kominn tími breytinga.

Við þurfum varanlega prinsippfestu í fjármálaráðuneytið. Aðeins þannig er unnt að hverfa frá þeim tíu ára veruleika að í fjármálaráðuneytinu tali menn fyrir einni hugmyndafræði en framkvæmi aðra.

Hærri skattar eða kerfisbreyting?

Um markmið í heilbrigðismálum er ekki mikill ágreiningur milli flokka. En aðferðafræðin skiptir máli. Þannig var það til verulegra bóta þegar Framsókn tók við af VG í heilbrigðisráðuneytinu.

Á næsta kjörtímabili þarf hins vegar að tengja langtímaáætlanir í heilbrigðismálum með markvissari hætti við fjármálaáætlun.

Hátt hlutfall vaxtagjalda ríkissjóðs er langsamlega stærsta skýringin á því að við stöndum öðrum Norðurlöndum ekki fyllilega á sporði í velferðarmálum.

Stóra pólitíska spurning næstu tveggja kjörtímabila er hins vegar hvort auka á svigrúm velferðarkerfisins með hærri sköttum eða kerfisbreytingu í peningamálum.

Samfylkingin vill auka svigrúmið á átta árum með hærri sköttum. Viðreisn vill nota sama tíma til kerfisbreytinga til að koma hlutfalli vaxtaútgjalda niður á svipað stig og á öðrum Norðurlöndum. Tvær ólíkar leiðir með sömu niðurstöðu.

Hætta

Mesti ójöfnuðurinn í samfélaginu á rætur í þrískiptu gjaldmiðlahagkerfi, því flóknasta á Vesturlöndum. Þar starfa útflutningsgreinarnar, með 40% þjóðarframleiðslunnar, í samkeppnishæfu umhverfi á meðan einstaklingar, velferðarkerfið og fyrirtæki á innlendum markaði þurfa að sætta sig við ósamkeppnishæfa mynt.

Helsta hættan í næstu kosningum felst í því að Samfylkingin hefur snúið við blaðinu í þessum efnum og býðst nú til að taka höndum saman við stjórnarflokkana til að viðhalda þessu óréttlæti, því efnahagslega óhagræði og þeim óstöðugleika, sem af því hlýst.

Forystumenn verkalýðsfélaga hafa hins vegar talað fyrir því að erlendir sérfræðingar verði fengnir til að skoða þetta viðfangsefni. Það snýst um hvort tveggja: Jöfn tækifæri og betri stöðugleika.

Hér talar verkalýðshreyfingin fyrir frjálslyndum sjónarmiðum en stjórnarflokkarnir og Samfylking fyrir gamaldags vinstri sjónarmiðum.

Önnur hætta

Önnur hætta felst í þeirri stefnubreytingu Samfylkingar að bjóðast til þess að taka höndum saman við Sjálfstæðisflokk til að veita sjávarútveginum pólitíska tryggingu fyrir ótímabundnum rétti til að nýta auðlind í þjóðareign.

Tímabundinn nýtingarréttur er ekki aðeins eina leiðin til að tryggja ásættanlegt réttlæti heldur er hann forsenda fyrir langtíma rekstraröryggi, sem tryggt er með lögum, en veltur ekki á pólitískri velvild frá einum kosningum til annarra.

Hér er tekist á um hvort fylgja eigi frjálslyndri hugmyndafræði eða halda áfram gamaldags pólitík, sem líkist helst kínverskum kapítalisma.

Viðreisn og Framsókn eru einu flokkarnir sem líta á tímabundinn nýtingarrétt auðlinda í þjóðareign sem prinsipp, sem gilda eigi fyrir allar atvinnugreinar.

Nóg komið

Sú mikla umpólun sem orðið hefur á stefnu Samfylkingar á lykilsviðum í efnahags- og auðlindapólitík eykur hættuna á því að eftir kosningar verði framhaldið á svipuðum nótum og verið hefur.

Eftir endurskilgreiningu á jafnaðarstefnunni er lítill sem enginn munur á stefnu Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks nema í skattamálum.

Við þurfum hins vegar víðtæka stefnubreytingu: Málamiðlun á miðjunni um það sem með hæfilegri einföldun má kalla: Hægri hagstjórn og vinstri velferð.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Pennar

Mest lesið

Nýlegt

EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Svarthöfði skrifar: Ofurminni gamals þjóðarleiðtoga

Svarthöfði skrifar: Ofurminni gamals þjóðarleiðtoga
EyjanFastir pennar
Fyrir 2 vikum

Þorsteinn Pálsson skrifar: Misheppnuð tilraun snýst um prinsipp

Þorsteinn Pálsson skrifar: Misheppnuð tilraun snýst um prinsipp
EyjanFastir pennar
Fyrir 3 vikum

Þorsteinn Pálsson skrifar: Hvað ætti forseti að gera?

Þorsteinn Pálsson skrifar: Hvað ætti forseti að gera?
EyjanFastir pennar
21.04.2024

Björn Jón skrifar: Ótrúlegur árangur íslenskra tæknifyrirtækja

Björn Jón skrifar: Ótrúlegur árangur íslenskra tæknifyrirtækja
EyjanFastir pennar
04.04.2024

Þorsteinn Pálsson skrifar: Vandinn við að hafa ekki prinsipp

Þorsteinn Pálsson skrifar: Vandinn við að hafa ekki prinsipp
EyjanFastir pennar
31.03.2024

Björn Jón skrifar: Að sigra dauðann

Björn Jón skrifar: Að sigra dauðann