Erfiðasti hjallinn fyrir ungt fólk sem ætlar að kaupa sína fyrstu íbúð er að kljúfa útborgunina. Þetta er ástæðan fyrir því að margt ungt fólk læsist inni á fokdýrum og ótryggum leigumarkaði. Það neyðist til að greiða leigu, sem oft er miklu hærri en mánaðarleg afborgun af húsnæðisláni og nær aldrei að safna fyrir útborgun vegna fyrstu fasteignar. Þetta er einn erfiðasti vandinn sem ungir Íslendingar glíma við. Minn flokkur, Samfylkingin, hefur nú lagt fram einfalda og ódýra leið sem gefur ungu fólki forskot á fasteignamarkaði.
Í dag eiga allir kost á vaxtabótum uppfylli þeir ákveðin skilyrði. Vaxtabæturnar geta að hámarki orðið 600 þúsund fyrir hjón eða fólk í sambúð, 500 þúsund fyrir einstætt foreldri, og 400 þúsund fyrir einstakling. Tillaga Samfylkingarinnar felst í því að gefa fólki kost á því að fá vaxtabætur fyrstu fimm áranna greiddar út fyrirfram. Þessi leið felur í sér að ungt par, eða hjón, fengju stofnstyrk sem nemur þremur milljónum. Einstætt foreldri fengi 2,5 milljónir og einstaklingur tvær milljónir.
Leiðin er einföld: Menn leggja fram þinglýstan kaupsamning, og vottorð frá sýslumanni um að þeir eigi ekki íbúð. Styrkurinn er í kjölfarið greiddur upp í útborgun vegna fasteignarinnar Þessi snjalla leið njörvar engan niður. Par getur valið hvort það vill fá vaxtabæturnar greiddar út fyrirfram í formi þriggja milljóna kr. stofnstyrks eða fara hefðbundna leið inn í vaxtabótakerfið. Sama gildir um einstaklinga og einstæða foreldra. Þeir sem velja sér stofnstyrkinn fá ekki vaxtabætur á þeim tíma. Styrkurinn setur heldur engar skorður um stærð fyrstu kaupa, svo fremi hún sé innan greiðslumats viðkomandi lánastofnunar.
Helsta gagnrýnin á leið okkar jafnaðarmanna er að hún sé líkleg til að heppnast of vel! – Hún kunni því að hafa áhrif á fasteignaverð. Það er hugsanlegt að einhver áhrif verði. Stofnstyrkurinn er hins vegar fyrirframgreiðsla á vaxtabótum, sem ella yrðu greiddar út með jöfnum hætti. Stefán Ólafsson, prófessor við HÍ, telur ekki ástæðu til að ætla að samband sé á milli hækkunar vaxtabóta og hækkunar á húsnæðisverði. Jafnvel þó að leiðin heppnist það vel að hún hafi til skamms tíma áhrif á markaðinn er ljóst að hún felur í sér fljótvirka og einfalda aðferð til að vinna bug á einum helsta bráðavanda húsnæðismarkaðarins í dag.
Fólk þarf að hafa frelsi til að velja. Það á að geta valið hvort það kaupir eigin húsnæði eða leigir. Þess vegna er það líka hluti af húsnæðistillögum jafnaðarmanna að 4.000 leiguíbúðir verði byggðar á næstu fjórum árum auk 1.000 námsmannaíbúða. Sú leið sem hér er kynnt mætir hins vegar þörf ungs fólks og nýliða á fasteignamarkaði sem sér meira öryggi í því að eignast þak yfir höfuð. Hún er hröð og einföld – og hún jafnar leikinn.
