Það er mikilvægt að vera afdráttarlaus og skýr á þeim óreiðutímum sem nú eru uppi á kringlu jarðar. Og líklega er aldrei eins brýnt að standa í lappirnar og þegar sótt er að helstu gildum lýðfrjálsra þjóða.
Um þetta snýst orðræðan í stjórnmálum okkar daga.
Annað tveggja er að rísa upp úr rykinu sem þyrlað hefur verið upp, eða að sitja sem fastast og láta ekki sjá sig í sallanum. Og sitt er hvað að taka endurteknar og ítrekaðar hótanir forseta Bandaríkjanna um yfirtöku Grænlands alvarlega, eða segja sem svo í hálfkæringi að sá hinn sami meini nú ekki alltaf það sem hann segi, ellegar að ekki beri endilega að taka hann bókstaflega.
Og hægjum á, bíðum bara róleg, en segjum líka sem fæst.
Það er annar bragur á afdráttarlausum og eindregnum orðum Mark Carney, forsætisráðherra Kanada sem hann lét falla í Davos í Sviss í vikunni. Þar fór enginn mélkisumaður í pontu, heldur talaði hann algerlega á skjön við óttablandnar efasemdarraddirnar á Íslandi sem eru tilbúnar að beygja sig í duftið þegar vegið er með jafn ósvífnum hætti að frelsi og fullveldi og raun ber vitni.
Því Carney hefur rétt fyrir sér; við lifum ekki eitthvert umbreytingarskeið, heldur algert rof í samskiptum stórra þjóða og smárra, og það sem verra er; endalok á skipan alþjóðamála.
„Hann stóð upp á meðan aðrir hafa viljað láta sem minnst á sér bera.“
Hvað okkar heimshluta varðar stefnir í algert og varanlegt uppnám í samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna, og að öllum líkindum varanlegt viðskiptastríð sem getur haft gríðarlegar afleiðingar fyrir íslenskan efnahag, sem er einmitt háðari alþjóðlegum viðskiptum en flestar þjóðir sem landsmenn bera sig gjarnan saman við.
Heimurinn er breyttur og ekkert verður eins og það var. Það var einmitt inntakið í ræðu Mark Carney, forsætisráðherra Kanada í Davos á dögunum, sem margir telja að hafi stigið þar fram sem nýr leiðtogi hins frjálsa heims. Ádrepa hans hafi borið merki um gáfur og hugsjón, og verið órafjarri þeirri óttablendni sem einkennt hafi taglhnýtinga ofbeldisríkisins sunnan við Kanada.
Hann stóð upp á meðan aðrir hafa viljað láta sem minnst á sér bera.
Eða eins og guðfræðingurinn Sigurður Árni Þórðarson orðaði það svo ágætlega í umræðu vikunnar uppi á Íslandi: „Gamla kerfið er hrunið og það þýðir ekki að stara til fortíðar með eftirsjá.“
Sá veifiskataháttur að treysta ekki þjóð sinni á þessum mestu óvissutímum aldarinnar er jafngildi svika við hana. Þegar svo er komið að sú sama þjóð upplifir það á eigin skinni að fullveldi hennar og öryggi er ógnað, og næstu nágrannar hennar búa við dæmalaust ofríki og yfirgang af hendi svokallaðra bandamanna sinna, er aldrei brýnna en að hún sjálf svari því hvar hagsmunum hennar er best fyrir komið í breyttum heimi.
Sá er nú munurinn að ný stjórnvöld í landinu treysta þjóðinni í þessum efnum, en þau gömlu og föllnu fara undan í flæmingi. Þau eru efins og óskýr í afstöðu sinni, og telja jafnvel affarasælast að bíða og sjá, en fara þess utan alls ekki fram með afdráttarlausar yfirlýsingar til að fæla foringjann í vestri.
Þau vilja hika. Og það heitir í ótryggum heimi að stinga höfðinu í sandinn.
Kannski er við hæfi í greinarlok að vitna til orða Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar frá því hann var sjálfur forsætisráðherra fyrir allnokkrum árum, en þá hét hann þjóð sinni því að hún ein réði framtíð sinni innan Evrópu: „Að sjálfsögðu kemur til þjóðaratkvæðagreiðslu,“ sagði hann ákveðinn, og sessunautur hans, þáverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, tók heilshugar undir heitstrenginguna.
En það er sitthvað völd og valdmissir.
