Sunnudagur 17.nóvember 2019

Af (ó)sanngirni skattkerfisins

Ritstjórn Eyjunnar
Miðvikudaginn 27. febrúar 2019 16:25

Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Orðið á götunni er að í umræðunni um sanngjarna skattheimtu, nú þegar kynnt hefur verið þriðja skattþrepið og ákall er um það fjórða fyrir þá tekjuhæstu, sé vert að rifja upp dæmisögu sem ætlað er að setja innheimtu þrepaskipts skattkerfis í skiljanlegt samhengi.

Dæmisagan er eignuð David R. Kamerschen, prófessor í hagfræði við Háskólann í Georgíu, sem kennt hefur nemendum sínum hana um langt árabil, en kveðst þó ekki höfundur hennar.

Hún er til í ýmsum útgáfum, sem þykir henta hverju tilefni fyrir sig, en fjallar endranær um 10 vini sem ýmist borða saman eða drekka saman, og greiða fyrir herlegheitin eftir kúnstarinnar reglum, sem er samlíking við skattkerfið.

Dæmisagan er eitthvað á þessa leið:

Tíu menn höfðu þann sið að borða saman á veitingastað einu sinni í viku. Reikningurinn í hvert skipti var samtals 50.000 krónur. Mennirnir voru misvel stæðir og höfðu mjög mismiklar tekjur. Þeir ákváðu því að skipta reikningnum á milli sín á svipaðan hátt og skattar þeirra voru innheimtir. Fyrstu fjórir í hópnum borguðu ekkert, sá fimmti greiddi 500 krónur, sá sjötti 1.500, sá sjöundi 3.500, sá áttundi 6.000, sá níundi 9.000 krónur og sá tíundi og langríkasti borgaði 29.500 krónur.

Þetta fyrirkomulag var í fullri sátt allra í hádegisklúbbnum og þeir hittust einu sinni í viku glaðir í bragði þar til veitingamaðurinn ákvað eitt sinn að vera þeim góður. „Þar sem þið eruð fastir og góðir viðskiptavinir,“ sagði hann, „ætla ég að lækka reikninginn um 10.000 krónur.“ Þar með var máltíðin fyrir þessa tíu félaga komin í 40.000 krónur.

Nú skipti verðlækkun engu máli fyrir fyrstu fjóra í hópnum, þeir þurftu ekki frekar en fyrri daginn að taka upp veski sín. Hitt var aðeins flóknara, hvernig átti að skipta þessari 10.000 króna lækkun á milli hinna sex á sanngjarnan hátt. Félagarnir sáu í hendi sér að 10.000 deilt með sex er 1.666 krónur, sem þýddi að þeir númer fimm og sex fengju greitt fyrir að mæta í matinn.
Veitingamaðurinn stakk upp á að leysa málið með því að lækka hlut allra um svo til sömu prósentutölu, og var það samþykkt.

Greiðslan fyrir lækkaða reikninginn skiptist þá þannig að nú bættist fimmti maðurinn í hóp þeirra sem borguðu ekkert, sá sjötti greiddi 1.000, sá sjöundi 2.500, sá áttundi 4.500, sá níundi 6.000 og sá ríki númer tíu, 26.000 krónur í stað 29.500 áður.

Úti á gangstétt að máltíð lokinni fóru menn svo að bera saman gróða sinn vegna lækkunar veitingamannsins á reikningnum. „Ég fékk aðeins 500 kall af þessari 10.000 króna lækkun en hann fékk 3.500 krónur,“ sagði maður númer sex og benti á þann númer tíu. „Já, það er rétt,“ sagði númer fimm, ég sparaði líka bara 500 krónur. Það er ósanngjarnt að hann fái sjö sinnum meira en ég!“ Sá sjöundi tók undir með vinum sínum og hrópaði: „Þetta er alveg rétt, af hverju á hann að fá 3.500 en ég bara 1.000 krónur?“

Samstundis æptu þeir fjórir fyrstu í kór: „Bíðið hægir, við fengum ekki neitt. Dæmigert að kerfið fer illa með þá fátæku, á meðan þeir ríku verða alltaf ríkari.“

Við það sauð upp úr og þeir fyrstu níu lömdu þann númer tíu til að fá útrás fyrir reiði sína yfir óréttlæti heimsins.

Eins og gefur að skilja mætti sá tíundi því ekki í hádegisverðinn viku síðar, enda ekki lengur velkominn. Hann borðar nú einn í hádeginu og greiðir aðeins fyrir sinn skammt, sem er mun lægri upphæð en áður.

Hinir níu settust hins vegar niður og borðuðu saman. Þegar kom hins vegar að því að borga reikninginn áttuðu þeir sig á því að þá vantaði 26.000 krónur. Hver átti að borga það…?

 

 

 

 

 

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

Táknrænt tattú
433Sport
Fyrir 14 klukkutímum

Missa fjórir lykilmenn Liverpool af næsta leik?

Missa fjórir lykilmenn Liverpool af næsta leik?
Fókus
Fyrir 14 klukkutímum

Táknrænt tattú

Táknrænt tattú
433Sport
Fyrir 15 klukkutímum

Arnar líkir tímanum á Akranesi við Titanic harmleikinn: ,,Hausinn fastur í bulli”

Arnar líkir tímanum á Akranesi við Titanic harmleikinn: ,,Hausinn fastur í bulli”
Fókus
Fyrir 15 klukkutímum

Miðill í sauðargæru

Miðill í sauðargæru
433
Fyrir 16 klukkutímum
Rose neitar að fara
Fréttir
Fyrir 18 klukkutímum

Icelandair kannar áætlunarflug til Murcia

Icelandair kannar áætlunarflug til Murcia
433Sport
Fyrir 18 klukkutímum

,,Messi sagði mér að halda kjafti og ég svaraði“

,,Messi sagði mér að halda kjafti og ég svaraði“
433
Fyrir 19 klukkutímum

Messi skoraði gegn þeim í fyrsta sinn í sjö ár

Messi skoraði gegn þeim í fyrsta sinn í sjö ár
Matur
Fyrir 19 klukkutímum

Krummi stal jólamatnum af Jóa Fel – „Tignarlegt dýr“

Krummi stal jólamatnum af Jóa Fel – „Tignarlegt dýr“